آیا عطر زدن روی گردن خطر سرطان و ناباروری را افزایش می‌دهد؟ واقعیت علمی چیست؟

ادعایی درباره خطرات احتمالی اسپری کردن عطر روی گردن در شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس این ادعا، برخی ترکیبات شیمیایی موجود در عطرها می‌توانند از طریق پوست جذب شوند و در صورت مواجهه طولانی‌مدت، احتمال مشکلات هورمونی، ناباروری یا حتی سرطان را افزایش دهند.

اما بررسی شواهد علمی نشان می‌دهد موضوع بسیار پیچیده‌تر از یک جمله ساده مانند «عطر زدن روی گردن باعث سرطان می‌شود» است. تاکنون شواهد باکیفیت و مستقیمی وجود ندارد که نشان دهد استفاده معمول از عطر روی گردن باعث سرطان می‌شود. حتی پژوهشگرانی که درباره مواد شیمیایی موجود در عطرها هشدار داده‌اند نیز بر تفاوت میان «وجود یک ماده بالقوه مضر» و «اثبات آسیب در میزان مواجهه روزمره» تأکید دارند.

یکی از دلایل اصلی نگرانی‌ها، وجود برخی مواد مختل‌کننده سیستم هورمونی یا Endocrine Disrupting Chemicals در محصولات مصرفی است. در این میان، فتالات‌ها بیش از سایر ترکیبات مورد توجه قرار گرفته‌اند.

فتالات‌ها در گذشته و در برخی محصولات عطری به‌عنوان حلال یا تثبیت‌کننده رایحه مورد استفاده قرار گرفته‌اند. سازمان غذا و داروی آمریکا نیز تأیید می‌کند که دی‌اتیل فتالات (DEP) در عطرها و محصولات آرایشی کاربرد داشته است.

البته وجود یک ماده شیمیایی در محصول به‌تنهایی به معنای خطرناک بودن آن در شرایط استفاده معمول نیست. میزان ماده، مدت مواجهه، مسیر ورود به بدن و ویژگی‌های فردی همگی در ارزیابی خطر اهمیت دارند.

ژوهش‌های علمی نشان داده‌اند که برخی فتالات‌ها می‌توانند با سیستم هورمونی و عملکرد تولیدمثل ارتباط داشته باشند. یک مطالعه جدید منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نیز با بررسی شواهد انسانی درباره فتالات‌ها، ارتباط‌هایی میان بار مواجهه با این ترکیبات و برخی شاخص‌های عملکرد تخمدان را گزارش کرده است؛ بااین‌حال، این یافته‌ها به معنای اثبات این موضوع نیست که استفاده از عطر روی گردن باعث ناباروری می‌شود.

مطالعات دیگری نیز ارتباط میان مواجهه با برخی مواد مختل‌کننده هورمونی و شاخص‌های باروری را بررسی کرده‌اند. برای مثال، پژوهشی روی زنان تحت درمان ناباروری نشان داد مصرف مکرر عطر با افزایش سطح متابولیت MEP، یکی از شاخص‌های مواجهه با فتالات، در مایع فولیکولی ارتباط داشته است. این مطالعه یک ارتباط آماری را نشان می‌دهد، نه رابطه علت و معلولی میان عطر و ناباروری.

در حال حاضر پاسخ علمی به این سؤال خیر، چنین رابطه مستقیمی ثابت نشده است.

برخی ترکیبات شیمیایی مورد استفاده در محصولات عطری یا آرایشی در شرایط خاص می‌توانند نگرانی‌های سمی یا هورمونی ایجاد کنند، اما از این موضوع نمی‌توان نتیجه گرفت که اسپری چند بار عطر روی گردن در زندگی روزمره باعث سرطان خواهد شد.

یک مرور نظام‌مند درباره آلودگی‌ها و اثرات سلامتی عطرها و ادکلن‌ها نیز وجود برخی ترکیبات مانند فتالات‌ها، آلدهیدها و پارابن‌ها را بررسی کرده است. نویسندگان این مرور درباره احتمال برخی اثرات نامطلوب هشدار داده‌اند، اما تأکید کرده‌اند که برای اثبات رابطه میان این مواجهه‌ها و بیماری‌هایی مانند سرطان به تحقیقات بیشتری نیاز است.

یکی از استدلال‌های مطرح‌شده در فضای مجازی این است که پوست گردن نازک‌تر است و به دلیل نزدیکی به غده تیروئید و غدد لنفاوی، عطر زدن در این قسمت می‌تواند خطر بیشتری داشته باشد.

اما این استدلال به‌تنهایی از نظر پزشکی کافی نیست. مواد جذب‌شده از پوست وارد جریان خون می‌شوند و صرفاً به دلیل نزدیک بودن یک عضو به محل استعمال، مستقیماً وارد همان عضو نمی‌شوند. کارشناسانی که درباره این ادعا اظهارنظر کرده‌اند نیز تأکید کرده‌اند که گردن صرفاً به دلیل نزدیکی به تیروئید، منطقه‌ای ذاتاً خطرناک برای استفاده از عطر محسوب نمی‌شود.

برای بیشتر افراد، خطرات شناخته‌شده‌تر استفاده از عطر ارتباطی با سرطان یا ناباروری ندارند. حساسیت پوستی، تحریک پوست، سردرد و حساسیت به نور از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در برخی افراد رخ دهند.

در افراد دارای پوست حساس نیز تماس مستقیم عطر با پوست ممکن است باعث قرمزی، خارش یا واکنش آلرژیک شود.

به همین دلیل اگر بعد از استفاده از یک عطر خاص دچار واکنش پوستی می‌شوید، بهتر است مصرف آن محصول را متوقف کنید.

بر اساس شواهد فعلی، دلیلی برای ایجاد ترس عمومی از عطر زدن روی گردن وجود ندارد. بااین‌حال، اگر می‌خواهید میزان مواجهه خود با مواد شیمیایی موجود در محصولات آرایشی و بهداشتی را کاهش دهید، می‌توانید دفعات استفاده را کمتر کرده یا عطر را روی لباس اسپری کنید؛ البته این کار هم به معنای اثبات خطرناک بودن استفاده روی پوست نیست.

سازمان FDA نیز درباره فتالات‌های مورد استفاده در محصولات آرایشی اعلام کرده که بر اساس اطلاعات ایمنی موجود، درباره استفاده از DEP در شرایط فعلی نگرانی ایمنی ندارد.

ادعای «عطر زدن روی گردن باعث سرطان و ناباروری می‌شود» در حال حاضر بیش از آنکه یک نتیجه علمی قطعی باشد، برداشتی اغراق‌آمیز از مجموعه‌ای از تحقیقات درباره مواد شیمیایی و اختلالات هورمونی است.

برخی ترکیبات موجود در عطرها، به‌ویژه بعضی فتالات‌ها، از نظر علمی مورد بررسی قرار گرفته‌اند و پژوهش‌هایی ارتباط میان میزان مواجهه با این مواد و برخی شاخص‌های تولیدمثل را نشان داده‌اند. اما این مطالعات ثابت نمی‌کنند که استفاده معمول از عطر روی گردن باعث ناباروری یا سرطان می‌شود.

بنابراین بهتر است به جای ترس از یک محصول خاص، میزان مواجهه کلی با مواد شیمیایی، کیفیت محصولات و واکنش بدن به آن‌ها را در نظر بگیریم.

آیا عطر زدن روی گردن باعث سرطان می‌شود؟

خیر. در حال حاضر شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد استفاده معمول از عطر روی گردن مستقیماً باعث سرطان می‌شود.

آیا عطر می‌تواند باعث ناباروری شود؟

رابطه مستقیم بین استفاده معمول از عطر و ناباروری ثابت نشده است. با این حال، برخی ترکیبات مورد استفاده در محصولات عطری، از جمله بعضی فتالات‌ها، به دلیل احتمال تأثیر بر سیستم هورمونی و تولیدمثل مورد مطالعه قرار گرفته‌اند.

فتالات موجود در عطر چیست؟

فتالات‌ها گروهی از مواد شیمیایی هستند که برخی از آن‌ها در محصولات آرایشی و عطری به‌عنوان حلال یا برای کمک به ماندگاری رایحه استفاده شده‌اند. همه فتالات‌ها اثرات یکسانی ندارند و میزان مواجهه نیز در ارزیابی خطر اهمیت دارد.

آیا اسپری عطر روی گردن از اسپری روی لباس خطرناک‌تر است؟

شواهدی وجود ندارد که نشان دهد عطر زدن روی گردن به‌طور معمول خطر سرطان یا ناباروری را افزایش می‌دهد. بااین‌حال، استفاده روی لباس می‌تواند تماس مستقیم ترکیبات عطر با پوست را کاهش دهد.

آیا عطر زدن روی گردن به تیروئید آسیب می‌زند؟

نزدیک بودن گردن به غده تیروئید به این معنا نیست که مواد موجود در عطر مستقیماً به تیروئید آسیب می‌زنند. تاکنون ارتباط مستقیمی میان عطر زدن روی گردن و آسیب به تیروئید ثابت نشده است.

آیا عطرهای بدون فتالات سالم‌تر هستند؟

استفاده از محصولاتی که ترکیبات شفاف و مشخصی دارند می‌تواند میزان مواجهه با برخی مواد شیمیایی را کاهش دهد، اما عبارت «بدون فتالات» به‌تنهایی به معنای بی‌خطر بودن کامل محصول نیست.

آیا عطر می‌تواند باعث اختلال هورمونی شود؟

برخی مواد شیمیایی مورد استفاده در محصولات مصرفی از نظر احتمال اثرگذاری بر سیستم هورمونی بررسی شده‌اند؛ اما نمی‌توان صرفاً بر اساس وجود این مواد نتیجه گرفت که استفاده معمول از عطر حتماً باعث اختلال هورمونی می‌شود.

آیا عطر زدن برای زنان باردار خطرناک است؟

برای زنان باردار بهتر است میزان مواجهه غیرضروری با مواد شیمیایی و محصولات عطری به حداقل برسد، به‌خصوص اگر عطر باعث حساسیت، تهوع یا سردرد شود. برای توصیه اختصاصی دوران بارداری، نظر پزشک قابل‌اعتمادتر است.

آیا عطر می‌تواند باعث حساسیت پوستی شود؟

بله. برخی افراد ممکن است به ترکیبات معطر حساس باشند و پس از استفاده دچار قرمزی، خارش، سوزش یا التهاب پوست شوند.

چگونه تماس پوست با ترکیبات عطر را کاهش دهیم؟

می‌توان مقدار عطر را کاهش داد، از اسپری مستقیم روی پوست آسیب‌دیده یا تحریک‌شده خودداری کرد و در صورت حساسیت، عطر را روی لباس استفاده کرد. مهم‌تر از همه، استفاده از محصولات معتبر و دارای ترکیبات مشخص است.

آیا باید به دلیل نگرانی از سرطان، عطر زدن روی گردن را متوقف کنیم؟

بر اساس شواهد فعلی، نیازی به ایجاد ترس عمومی یا توقف استفاده معمول از عطر روی گردن وجود ندارد. نگرانی درباره برخی ترکیبات شیمیایی ارزش بررسی علمی دارد، اما این موضوع با اثبات سرطان‌زا بودن عطر تفاوت دارد.

• FDA — Phthalates in Cosmetics: اطلاعات رسمی درباره فتالات‌ها و کاربرد آن‌ها در عطر و محصولات آرایشی.
• PubMed / FEBS Letters — 2026: مرور جدید درباره ارتباط فتالات‌ها با عملکرد تخمدان و باروری.
• PubMed — Environmental International: بررسی فتالات‌ها و پیامدهای مرتبط با نتایج درمان ناباروری.
• Systematic Review: مرور نظام‌مند درباره ترکیبات موجود در عطرها و پیامدهای احتمالی سلامتی.