دیگر چه نیازی به کفبینی است؟ تحقیقات جدید نشان میدهد که اسکن چشم یک نوزاد نارس میتواند نحوه رشد و تکامل مغز او را پیشبینی کند.
نتایج این مطالعه که در نشریه معتبر JAMA Ophthalmology منتشر شده است، نشان میدهد که ویژگیهای خاصی در شبکیه چشم نوزادان نارس، با پیامدهای شناختی، حرکتی و رفتاری آنها در سن دو سالگی ارتباط مستقیم دارد.
محققان با ابراز امیدواری میگویند برای شناسایی این نشانههای کوچک، تنها یک اسکن چشم غیرتهاجمی کافی است. این معاینه بالینی به پزشکان اجازه میدهد کودکانی را که در معرض چالشهای رشدی قرار دارند، بهسرعت شناسایی کنند؛ خطری که نوزادان بسیار نارس، ۵۰ درصد بیشتر با آن مواجهاند. میتوان این دستاورد را تحسین کرد؛ چراکه احتمالا غیرترسناکترین و انسانیترین کاربرد اسکن چشم تا به امروز است.
سینتیا توث، استاد چشمپزشکی دانشگاه دوک و از نویسندگان این مقاله، در بیانیهای پیرامون این پژوهش گفت:
«از آنجایی که شبکیه بخشی از سیستم عصبی مرکزی به شمار میرود، روشی منحصربهفرد و غیرتهاجمی برای مطالعه مغز در حال رشد در اختیار ما قرار میدهد. با استفاده از یک اسکن چشم سریع و ایمن، شاید بتوانیم نوزادانی را که در معرض خطر بالاتر تأخیرهای رشدی قرار دارند، بسیار زودتر شناسایی کنیم.»
نوزاد بسیار نارس به نوزادی گفته میشود که پیش از هفته ۳۲ بارداری (حدود هشت هفته زودتر از موعد) به دنیا بیاید.
بیشتر بخوانید: کاهش چشمگیر آلرژی تخممرغ با یک تغییر ساده در تغذیه نوزادان
در این مطالعه، پژوهشگران وضعیت ۷۲ نوزاد بسیار نارس را تا دو سالگی زیر نظر گرفتند. در همان دوره نوزادی، محققان با استفاده از روش توموگرافی انسجام نوری (OCT) — تکنیکی که از نور فروسرخ برای بررسی ایمن چشمها بهره میبرد — تصاویری از شبکیه چشم آنها ثبت کردند. تمرکز آنها روی بخشی به نام لایه رشتههای عصبی شبکیه (RNFL) بود که به عصب بینایی (پل ارتباطی چشم و مغز) متصل است.
سپس، زمانی که این کودکان به سن دو سالگی رسیدند، پژوهشگران آنها را از نظر تکامل حرکتی، شناختی و رفتاری مورد ارزیابی قرار دادند.
نتایج این پیگیریها الگوی واضحی را به تصویر کشید؛ کودکانی که در بدو تولد لایه RNFL ضخیمتری داشتند، در سن دو سالگی در تمامی زمینهها تکامل بهتری را تجربه کرده بودند. این کودکان نمرات حرکتی و شناختی بالاتری کسب کردند و بر اساس تستهای غربالگری رایج خردسالان، با خطر کمتری برای ابتلا به اوتیسم مواجه بودند.
در صورتی که این یافتهها در تحقیقات بعدی نیز تایید شوند، نویسندگان این مطالعه امیدوارند که چنین دستاوردی به والدین کمک کند تا حمایتهای لازم را بهموقع برای کودکان خود فراهم کنند.
کاترین ای. گوستافسون، نویسنده ارشد این مطالعه و استاد روانپزشکی دانشگاه دوک، در این رابطه میگوید:
«این پژوهش ما را یک گام به شناسایی زودهنگام کودکانی که ممکن است در اوایل زندگی به حمایتهای ویژه نیاز داشته باشند، نزدیکتر میکند.»
دکتر توث در ادامه افزود:
«هدف ما این است که بهترین شروع ممکن را برای هر کودک رقم بزنیم. اگر بتوانیم از یک اسکن سریع چشم برای درک بهتر روند تکامل مغز استفاده کنیم، این یک گام رو به جلوی بسیار قدرتمند خواهد بود.»
