اگر امروز مقداری پول در اختیار داشته باشید و دغدغه اصلیتان این باشد که ارزش آن در برابر تورم و کاهش قدرت خرید حفظ شود، احتمالاً بین چند گزینه مردد میشوید؛ طلا، خودرو، دلار، مسکن یا حتی بورس. در چنین شرایطی مقایسه عملکرد گذشته میتواند تصویر بهتری بدهد، هرچند هیچ بازدهی گذشتهای تضمینکننده سود آینده نیست.
در یکسال گذشته، طلا و برخی خودروهای داخلی هر دو رشد سنگینی داشتهاند؛ اما بازار طلا یک تفاوت مهم دارد: برای اندازهگیری بازدهی آن میتوان قیمت یک گرم طلای ۱۸ عیار را بهعنوان یک معیار نسبتاً مشخص در نظر گرفت، در حالی که خودروها مدل، تیپ، سال تولید و شرایط بازار متفاوتی دارند.
طلا در یکسال گذشته چقدر سود داده است؟
#بر اساس دادههای منتشرشده درباره قیمت طلای ۱۸ عیار، این فلز گرانبها در شهریور ۱۴۰۴ حدود ۸.۷ تا ۸.۸ میلیون تومان برای هر گرم قیمت داشت. در شهریور ۱۴۰۵ قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به محدوده ۲۳ تا ۲۴ میلیون تومان رسیده است.
برای نمونه، شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز در ۱۸ شهریور ۱۴۰۴ قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار را حدود ۸ میلیون و ۷۸۵ هزار تومان اعلام کرده و بازدهی یکساله آن را ۱۴۰.۵۴ درصد گزارش کرده بود.
دادههای جدیدتر نیز نشان میدهند که قیمت طلا در بازه یکساله تا شهریور ۱۴۰۵، بسته به تاریخ دقیق مقایسه، حدود ۱۴۰ تا ۱۷۰ درصد رشد داشته است. اختلاف این اعداد به تاریخ شروع و پایان محاسبه مربوط میشود و نشان میدهد حتی چند روز اختلاف در بازهای با این میزان نوسان میتواند رقم بازدهی را تغییر دهد.
بنابراین اگر فردی حدود یک سال قبل ۱ میلیارد تومان طلای ۱۸ عیار خریده بود، ارزش اسمی سرمایه او امروز میتوانست به حدود ۲.۴ تا ۲.۷ میلیارد تومان برسد؛ البته هزینه خرید و فروش، اختلاف قیمت خرید و فروش و نوع طلای خریداریشده در بازدهی واقعی اثر دارد.
خودرو در یکسال گذشته چقدر رشد کرده است؟
#اینجا داستان کمی پیچیدهتر است. نمیتوان گفت «خودرو در یک سال گذشته مثلاً X درصد سود داده»، چون عملکرد خودروها یکسان نبوده است.
برای نمونه، گزارشی از عملکرد بازار در بازه یکساله منتهی به خرداد ۱۴۰۵، بازدهی پژو ۲۰۷ را حدود ۱۳۲ درصد اعلام کرده است. در همان گزارش، بازدهی طلا حدود ۱۷۳ درصد محاسبه شده بود.
در نمونهای دیگر، مقایسه قیمت خودروهای داخلی در شهریور ۱۴۰۴ و شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد برخی مدلها رشدهای بسیار بالایی داشتهاند؛ برای مثال در یک گزارش، قیمت پژو ۲۰۷ دندهای از حدود ۸۳۰ میلیون تومان به حدود یک میلیارد و ۸۷۰ میلیون تومان رسیده که معادل رشد حدود ۱۲۵ درصدی است. البته این مقایسه مربوط به قیمتهای اعلامی بازار و یک تیپ مشخص است و نباید آن را به تمام خودروها تعمیم داد.
حتی در بازار خودرو، شرایط در ماههای اخیر یکسان نبوده است. گزارشهای شهریور ۱۴۰۵ از نوسان مدلهای مختلف و حتی کاهش میانگین قیمت بازار در برخی مقاطع خبر میدهند. برای مثال، میانگین قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی در مرداد ۱۴۰۵ حدود ۱.۵ درصد کاهش ماهانه داشته است.
پس طلا سود بیشتری داشته یا خودرو؟
#اگر معیار را یکسال گذشته قرار دهیم، دادههای موجود نشان میدهند طلا در بسیاری از مقایسهها بازدهی بالاتری نسبت به خودرو داشته است؛ اما نکته مهمتر این است که خودروهای مختلف نتایج کاملاً متفاوتی داشتهاند.
برای مثال، در یک مقایسه یکساله، طلا حدود ۱۷۳ درصد و پژو ۲۰۷ حدود ۱۳۲ درصد رشد داشتهاند.
از طرف دیگر، بررسی پنجساله منتشرشده در پدال نیز فاصله قابلتوجهی میان این دو دارایی نشان میدهد: در بازه پنجساله منتهی به شهریور ۱۴۰۵، بازدهی تجمعی طلای ۱۸ عیار حدود ۱۷۴۵ درصد و پژو ۲۰۷ حدود ۵۱۷ درصد اعلام شده است.
این اعداد به معنی تضمین تکرار همین روند در آینده نیستند؛ فقط نشان میدهند که در بازههای تاریخی بررسیشده، رفتار این دو دارایی یکسان نبوده است.
یک میلیارد تومان را تصور کنیم
#فرض کنیم فردی در ابتدای یک دوره یکساله، یک میلیارد تومان سرمایه داشته باشد.
اگر این پول را به داراییای اختصاص داده باشد که در همان دوره ۱۷۳ درصد رشد کرده، ارزش اسمی سرمایه به حدود ۲.۷۳ میلیارد تومان میرسد.
اگر دارایی دیگری ۱۳۲ درصد رشد کرده باشد، یک میلیارد تومان به حدود ۲.۳۲ میلیارد تومان تبدیل میشود.
اختلاف در این مثال حدود ۴۱۰ میلیون تومان است.
اما این محاسبه فقط برای درک تفاوت بازدهی است و به معنی آن نیست که در آینده نیز دقیقاً همین فاصله تکرار خواهد شد.
مشکل اصلی سرمایهگذاری در خودرو چیست؟
#خودرو برخلاف طلا فقط یک دارایی مالی نیست؛ یک کالای مصرفی هم هست.
اگر خودرو را برای سرمایهگذاری بخرید، هزینههایی مانند بیمه، تعمیرات، سرویس، لاستیک، استهلاک و در بعضی موارد پارکینگ را نیز باید در نظر بگیرید. اگر خودرو استفاده شود، افت ناشی از کارکرد و وضعیت بدنه نیز میتواند روی قیمت فروش اثر بگذارد.
از طرف دیگر، خودرو در بعضی مقاطع بازار میتواند رشد بسیار شدیدی داشته باشد؛ بهخصوص زمانی که نرخ ارز، محدودیت واردات یا کاهش عرضه باعث افزایش قیمتها شود. گزارشهای بازار خودرو در سال ۱۴۰۵ نیز نشان میدهند که مدلهای مختلف واکنش یکسانی به شرایط اقتصادی نداشتهاند.
مزیت مهم طلا چیست؟
#یکی از مهمترین ویژگیهای طلا برای سرمایهگذار، نقدشوندگی و قابلیت خرید با سرمایههای مختلف است.
برای خرید خودرو معمولاً باید سرمایه بسیار بیشتری در اختیار داشته باشید و فروش خودرو نیز به پیدا کردن خریدار، کارشناسی، انتقال سند و شرایط بازار بستگی دارد.
در مقابل، طلا را میتوان با سرمایههای کوچکتر خرید و در صورت نیاز، بخشی از آن را فروخت. البته خرید طلای فیزیکی نیز ریسکهایی مانند نگهداری، سرقت، اجرت و اختلاف قیمت خرید و فروش دارد.
یکی از گزینههای دیگر، صندوقهای طلاست که امکان سرمایهگذاری غیرمستقیم روی طلا را فراهم میکنند؛ پدال نیز در مطلب مورد بررسی به همین تفاوتها، از جمله هزینه نگهداری و نقدشوندگی، اشاره کرده است.
اگر هدف فقط حفظ ارزش پول باشد چه؟
#اینجا باید بین سرمایهگذاری و خرید مصرفی تفاوت قائل شد.
اگر واقعاً به خودرو نیاز دارید، خرید خودرو تصمیمی متفاوت است. شما علاوه بر حفظ بخشی از ارزش پول، از خودرو استفاده میکنید و هزینهای که برای حملونقل میپردازید نیز در تصمیم شما وارد میشود.
اما اگر خودرو را فقط برای اینکه «پولم بیشتر شود» میخرید، باید هزینههای پنهان آن را هم حساب کنید.
طلا از این نظر ساختار سادهتری دارد؛ ارزش آن مستقیماً با قیمت جهانی طلا، نرخ ارز و شرایط بازار داخلی ارتباط پیدا میکند و نیازی به نگهداری یک کالای مصرفی ندارید.
یک نکته مهم درباره طلای فیزیکی
#اگر هدف سرمایهگذاری است، طلای زینتی معمولاً انتخاب مناسبی برای مقایسه مستقیم با سرمایهگذاری در طلای خام یا ابزارهای بورسی نیست؛ زیرا هنگام خرید زیورآلات، هزینههایی مانند اجرت ساخت و سود فروشنده وارد قیمت میشود.
در مقابل، روشهایی مانند طلای آبشده، سکه یا صندوقهای طلا ساختار هزینه متفاوتی دارند و هرکدام ریسکهای مخصوص خود را دارند.
بنابراین حتی اگر کسی به این نتیجه برسد که طلا برای هدفش مناسبتر است، هنوز باید درباره نوع طلا تصمیم بگیرد.
برای کسی که واقعاً سردرگم است
#به جای اینکه تمام سرمایه را صرفاً به یک دارایی منتقل کنید، ابتدا باید مشخص کنید پول را برای چه مدتی کنار گذاشتهاید.
اگر احتمال میدهید طی چند ماه آینده به پول نیاز پیدا کنید، نقدشوندگی اهمیت زیادی پیدا میکند.
اگر خودرو برای مصرف شخصی لازم دارید، خرید آن را نباید صرفاً با معیار سود سرمایهگذاری مقایسه کنید.
اگر خودرو ندارید اما صرفاً به امید افزایش قیمت میخواهید خودرو بخرید، باید بازده مورد انتظار را در کنار استهلاک، هزینه نگهداری و دشواری فروش بررسی کنید.
و اگر هدف اصلی شما حفظ قدرت خرید پول در یک اقتصاد تورمی است، مقایسه تاریخی نشان میدهد طلا در سالهای اخیر توانسته رشد قابلتوجهی داشته باشد؛ اما این موضوع به هیچ وجه به معنی تضمین سود در آینده نیست.
تصویر یکسال گذشته تقریباً روشن است: طلا بازدهی بسیار بالایی داشته و برخی خودروهای داخلی نیز رشد قابلتوجهی ثبت کردهاند، اما عملکرد خودرو به مدل و زمان خرید وابسته بوده است.
در یک نمونه یکساله، بازدهی طلا حدود ۱۷۳ درصد و پژو ۲۰۷ حدود ۱۳۲ درصد گزارش شده است.
در بازه پنجساله نیز فاصله بیشتر بوده و پدال بازدهی تجمعی طلای ۱۸ عیار را ۱۷۴۵ درصد در برابر ۵۱۷ درصد برای پژو ۲۰۷ اعلام کرده است.
بنابراین برای فردی که خودرو را نیاز ندارد و صرفاً به دنبال حفظ ارزش سرمایه است، مقایسه باید بر اساس نقدشوندگی، هزینه نگهداری، ریسک افت قیمت و افق سرمایهگذاری انجام شود، نه فقط قیمت خودرو در یک مقطع خاص.
در مقابل، کسی که خودرو را همزمان برای مصرف و حفظ بخشی از ارزش پول میخواهد، شرایط متفاوتی دارد و نباید بازده خودرو را با طلا دقیقاً به یک شکل محاسبه کند.
منابع
- شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز: گزارش قیمت طلا
- خبرآنلاین: بازدهی بازارهای ایران و پژو ۲۰۷
- خودرو: تحلیل بازار خودرو
- شبکه اطلاعرسانی طلا و ارز: تحولات بازار خودرو
- پدال: مقایسه طلا و خودرو
