دیسکهای فیزیکی بازیهای ویدیویی که سالها یکی از اصلیترین روشهای خرید و نگهداری بازی بودند، حالا بیش از هر زمان دیگری در معرض کنار گذاشته شدن قرار گرفتهاند. جو روبینو، توسعهدهنده سابق Rockstar Games که روی بازیهایی مانند GTA V، Red Dead Redemption و Max Payne 3 کار کرده است، معتقد است حرکت صنعت بازی به سمت انتشار کاملاً دیجیتالی، نهتنها اجتنابناپذیر است، بلکه حتی دیر هم آغاز شده است.
اظهارات روبینو در شرایطی مطرح شده که سونی اعلام کرده تولید دیسک برای بازیهای جدید پلیاستیشن را از ژانویه ۲۰۲۸ متوقف خواهد کرد. البته طبق توضیحات رسمی پلیاستیشن، این تصمیم به بازیهایی که پیش از آن تاریخ عرضه شدهاند یا قرار است تا قبل از ژانویه ۲۰۲۸ با دیسک منتشر شوند، لطمهای نمیزند.
روبینو دلیل اصلی این تغییر را بیشتر اقتصادی میداند تا صرفاً تغییر سلیقه گیمرها. تولید دیسک، چاپ بستهبندی، انبارداری و انتقال نسخههای فیزیکی به فروشگاهها هزینههایی هستند که در نسخه دیجیتال تقریباً حذف میشوند. به اعتقاد او، کنار گذاشتن این مراحل میتواند هزینههای ناشران را کاهش دهد و در نهایت حتی بخشی از این صرفهجویی به مصرفکننده برسد.
با این حال، خود روبینو هم قبول دارد که نسخه فیزیکی برای بسیاری از گیمرها فقط یک روش نصب بازی نیست. او از تجربه خرید بازی به شکل فیزیکی و بردن جعبه آن به خانه بهعنوان چیزی خاص یاد کرده، اما معتقد است صنعت بازی وارد مرحله متفاوتی شده و دیگر نمیتوان انتظار داشت مدل قدیمی برای همیشه ادامه پیدا کند.
آمار فروش سونی نیز نشان میدهد که بخش عمده بازار بازیهای این شرکت به سمت دیجیتال رفته است. بر اساس آمار مطرحشده در گزارشهای اخیر، در بازه مارس تا ژوئن، محصولات فیزیکی تنها حدود ۱۸ درصد از خریدهای بخش بازی سونی را تشکیل دادهاند و سهم خریدهای دیجیتال به ۸۲ درصد رسیده است.
اما این تغییر یک روی دیگر هم دارد. خرید دیسکی به بازیکن اجازه میدهد بازی خود را بفروشد، آن را به دوستش قرض بدهد یا نسخه دستدوم بخرد. چنین آزادی عملی در مدل دیجیتال بسیار محدودتر است و همین مسئله یکی از اصلیترین نگرانیهای گیمرها درباره آینده صنعت محسوب میشود.
موضوع مهمتر، بحث حفظ و آرشیو بازیهاست. اگر یک بازی دیجیتالی از فروشگاه حذف شود، دسترسی به آن میتواند به سیاست ناشر، حساب کاربری، سرور یا مجوزهای نرمافزاری وابسته باشد. در مقابل، یک نسخه فیزیکی دستکم امکان نگهداری یک نسخه شخصی از بازی را فراهم میکند؛ هرچند حتی دیسکهای امروزی هم همیشه بهتنهایی برای اجرای کامل یک بازی کافی نیستند.
اتفاقاً روند جدید صنعت نشان میدهد مسئله فقط سونی نیست. برخی بازیهای بزرگ نیز به سمت نسخههایی رفتهاند که با وجود عرضه در قالب «فیزیکی»، ممکن است دیسک کامل بازی را در اختیار کاربر قرار ندهند و بخشی از محتوا به دانلود نیاز داشته باشد. این موضوع باعث شده تعریف «مالکیت فیزیکی» در نسل جدید کنسولها نیز بیش از گذشته محل بحث باشد.
از سوی دیگر، سونی اخیراً درباره برنامه خود برای پایان تولید دیسکهای بازی نیز جزئیات بیشتری ارائه کرده است. طبق گزارش جدید The Verge، توقف تولید بازیهای جدید روی دیسک همچنان برای ژانویه ۲۰۲۸ در نظر گرفته شده، هرچند تولید برخی عناوین موجود میتواند برای مدتی ادامه داشته باشد.
در چنین شرایطی، حرفهای روبینو را نباید بهعنوان اعلام سیاست رسمی راکاستار یا پیشبینی قطعی آینده صنعت در نظر گرفت. او دیگر کارمند Rockstar Games نیست و دیدگاهش شخصی است. با این حال، سابقه حضور او در پروژههایی مانند GTA V و Red Dead Redemption باعث شده اظهاراتش درباره آینده مدل انتشار بازیها مورد توجه قرار بگیرد.
به نظر میرسد جنگ اصلی در سالهای آینده دیگر بر سر «دیسک یا دانلود» نباشد؛ بلکه سؤال مهمتر این خواهد بود که در دنیای کاملاً دیجیتال، بازیکن دقیقاً چه چیزی را خریداری میکند و تا چه زمانی حق دسترسی به آن را خواهد داشت. برای ناشران، دیجیتال شدن به معنی هزینه کمتر و کنترل بیشتر بر توزیع است؛ اما برای گیمرها، حفظ امکان مالکیت، فروش مجدد و آرشیو بازیها همچنان اهمیت زیادی دارد.
