مدل جدید و قدرتمند هوش مصنوعی چینی Kimi K3 روز جمعه صنعت فناوری آمریکا را غافلگیر کرد.
این رخداد بار دیگر نشان میدهد که استارتآپهای چینی با انتشار مدلهای متنباز، فشار رقابتی بیسابقهای بر غولهای هوش مصنوعی مستقر در کالیفرنیا وارد کردهاند.
مدل Kimi K3 به عنوان تازهترین محصول استارتآپ Moonshot که تحت مدیریت کارآفرینی علاقهمند به گروه موسیقی پینک فلوید و دارای مدرک دکتری از دانشگاهی در پیتسبورگ توسعه یافته، اکنون به سطح بهترین نسخههای Claude شرکت آنتروپیک و ChatGPT شرکت OpenAI نزدیک شده است.
آناستاسیوس آنجلوپولوس، بنیانگذار و مدیرعامل پلتفرم ارزیابی هوش مصنوعی Arena، عرضه مدل Kimi K3 را «احتمالا مهمترین رونمایی سال» توصیف کرد و گفت که این اتفاق نقطه عطفی است که در آن مدلهای متنباز چینی از مدلهای اختصاصی و بسته آمریکایی پیشی میگیرند.
مدل Kimi K3 در رتبهبندی Arena برای شاخص «توانایی کدنویسی فرانتاند» صدرنشین شد؛ معیاری که عملکرد مدلهای زبانی بزرگ را در انجام وظایف برنامهنویسی ارزیابی میکند.
آنجلوپولوس در شبکههای اجتماعی تاکید کرد که نتایج جدیدی نیز در حال انتشار است که احتمالا جایگاه این مدل را در صدر جدول تثبیت خواهد کرد.
رونمایی از مدل Kimi K3 تنها اندکی پیش از سخنرانی افتتاحیه شی جینپینگ، رئیسجمهور چین در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی شانگهای انجام شد؛ همزمانی که بهنظر نمیرسد تصادفی باشد. محدودیتهای فناوری اعمالشده از سوی ایالات متحده، دسترسی چین به برخی از پیشرفتهترین فناوریهای جهان را مسدود کرده و همین موضوع پکن را به توسعه فناوریهای بومی و خودکفایی در این حوزه سوق داده است؛ روندی که رقابت میان دو اقتصاد بزرگ جهان را وارد مرحله جدیتری کرده است. شی جینپینگ در این رویداد گفت: «توسعه هوش مصنوعی نباید اجرای تکنفره یک کشور باشد، بلکه باید به سمفونی همکاری جهانی تبدیل شود.»
جهش سریع مدلهای هوش مصنوعی چینی
#عرضه Kimi K3 تنها یک ماه پس از معرفی مدل پرچمدار GLM-5.2 توسط استارتآپ چینی Zhipu یا Z.ai انجام شده است. این مدل هماکنون به طور گسترده در میان توسعهدهندگان نرمافزار سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد و بسیاری معتقد هستند با هزینهای پایینتر، عملکردی نزدیک به برترین مدلهای آمریکایی ارائه میدهد.
موج هیجان پیرامون Kimi K3 یادآور واکنش گسترده بازار به معرفی مدل دیپسیک در ابتدای سال ۲۰۲۵ است؛ هرچند برخی کارشناسان این میزان از هیجان را موجه نمیدانند.
پاتریک مورهد، تحلیلگر فناوری، واکنشها به مدل Kimi K3 را «بیشازحد اغراقآمیز و بهشدت مشابه واکنشها به دیپسیک در سال گذشته» توصیف کرد. به گفته او، این تحول میتواند برای بخشهایی از صنعت هوش مصنوعی مزیت ایجاد کند، اما همزمان درآمد شرکتهای آنتروپیک و OpenAI را تحت فشار قرار خواهد داد.
در جریان کنفرانس جهانی هوش مصنوعی که تا روز دوشنبه ادامه دارد، هواوی نیز سامانه محاسباتی جدید خود را برای پردازشهای هوش مصنوعی با نام Atlas 950 SuperPoD به نمایش گذاشته است؛ اقدامی که نشان میدهد چین، با وجود محدودیتهای آمریکا بر واردات تراشههای پیشرفته از شرکتهایی مانند انویدیا، بهسرعت در حال توسعه زیرساخت سختافزاری بومی مورد نیاز خود است.
شرکت Moonshot هنوز جزئیاتی درباره سختافزار مورد استفاده برای آموزش مدل Kimi K3 منتشر نکرده است، اما این استارتآپ یکی از شرکای راهبردی هواوی محسوب میشود. براساس گزارش روز جمعه تحلیلگران موسسه پژوهشی بانک آمریکا، هزینه استفاده از مدل K3 در حال حاضر بالاترین نرخ را در میان مدلهای هوش مصنوعی چینی دارد، اما همچنان تقریبا نصف هزینه استفاده از مدل پیشرفته GPT-5.6 Sol شرکت OpenAI است.
سیاستمداران آمریکایی و شماری از بزرگترین شرکتهای هوش مصنوعی ایالات متحده، از جمله آنتروپیک و OpenAI، مدلهای هوش مصنوعی چینی را به استفاده غیرمجاز از تکنیک «تقطیر» (Distillation) برای استخراج قابلیتها و فناوری مدلهای آمریکایی متهم کردهاند؛ اتهامی که دولت چین آن را «کاملا بیاساس» توصیف کرده است.
شرکت آنتروپیک در ماه فوریه اعلام کرد که شرکتهای دیپسیک، Moonshot و آزمایشگاه چینی MiniMax از طریق کارزارهایی مبتنی بر تکنیک تقطیر، در تلاش بودهاند تا قابلیتهای مدل Claude را به صورت غیرقانونی استخراج کنند و از آنها برای ارتقای مدلهای خود بهره ببرند. در این روش، یک مدل ضعیفتر با استفاده از خروجیهای تولیدشده توسط یک مدل قدرتمند آموزش داده میشود.
شرکت آنتروپیک تاکید کرده است که استفاده از تقطیر، در اصل یک روش مشروع برای آموزش سامانههای هوش مصنوعی محسوب میشود، اما زمانی به یک چالش رقابتی تبدیل میشود که شرکتها از آن برای دستیابی به قابلیتهای پیشرفته سایر آزمایشگاهها در زمانی بسیار کوتاهتر و با هزینهای بهمراتب کمتر از توسعه مستقل آنها استفاده کنند. هرچند، این تبادل فناوری تنها به یک سمت محدود نمیشود.
استارتآپ Anysphere مستقر در سانفرانسیسکو، توسعهدهنده ابزار محبوب برنامهنویسی Cursor، پیشتر تایید کرده است که یکی از محصولات کلیدی این شرکت بر پایه مدل K2.5 شرکت Moonshot توسعه یافته است. همچنین اسپیسایکس، شرکت فضایی ایلان ماسک قصد دارد تا پایان سال جاری قرارداد خرید Cursor را با ارزشی حدود ۶۰ میلیارد دلار نهایی کند.
مدل Kimi K3؛ جهشی بزرگ برای مدلهای متنباز
#یانگ ژیلین، همبنیانگذار و مدیرعامل Moonshot، مدرک دکترای خود را در سال ۲۰۱۹ از دانشگاه کارنگی ملون دریافت کرد. او به دلیل مشارکتهای بنیادین در حوزه یادگیری ماشین و علاقه به گروههای راک از جمله پینک فلوید شهرت دارد.
موفقیت ژیلین باعث افتخار همکاران سابق او در دانشگاه کارنگی ملون شده است؛ افتخاری که از رقابت ژئوپلیتیکی میان آمریکا و چین فراتر میرود. راس سالاخوتدینوف، استاد راهنمای سابق ژیلین و مدیر پیشین بخش تحقیقات هوش مصنوعی اپل، در واکنش به معرفی مدل Kimi K3 نوشت: «این یک پیروزی بزرگ برای جامعه متنباز است. احساس میکنم همین دیروز بود که ژیلین از آزمایشگاه من در دانشگاه کارنگی ملون فارغالتحصیل شد.»
در رویکرد متنباز، توسعهدهندگان اجزای کلیدی فناوری هوش مصنوعی را در اختیار عموم قرار میدهند تا سایر پژوهشگران و شرکتها بتوانند آن را بررسی، اصلاح و بر پایه آن محصولات جدید توسعه دهند.
حامیان این مدل توسعه معتقد هستند متنباز بودن موجب تسریع نوآوری و گسترش همکاریهای علمی میشود، اما منتقدان هشدار میدهند که انتشار عمومی مدلهای بسیار قدرتمند هوش مصنوعی میتواند مخاطرات جدی در حوزه ایمنی و امنیت ایجاد کند.
