محققان میگویند یافتههای جدید نشان میدهند که احتمالا سیارات بیشتری از آنچه پیشتر تصور میشد، قابلیت میزبانی از حیات را دارند.
دانشمندان اعلام کردند که سیستمهای پنهان و پهناوری از ماگما در مریخ کشف شده است و این موضوع میتواند پیامدهای بسیار مهمی در جستجو برای یافتن حیات فرازمینی به همراه داشته باشد.
یافتههای جدید نشان میدهند که مریخ زمانی دارای سیستمهای عظیم ماگمایی مشابه زمین بوده است؛ آن هم با وجود اینکه این سیاره فاقد صفحات تکتونیکی (زمینساختی) است که پیشتر تصور میشد برای شکلگیری چنین سیستمهایی ضروری هستند.
این کشف به نوبه خود میتواند پیامدهای مهمی برای سایر سیارات سنگی داشته باشد و نشان دهد که احتمالا تعداد بیشتری از آنها نسبت به تصورات قبلی، قابلیت سکونت دارند.
مریخ به عنوان سیارهای با ساختار درپوش راکد (Stagnant Lid) توصیف شده است؛ زیرا برخلاف زمین، سطح آن به صفحات تکتونیکی متحرک تقسیم نشده است. این صفحات تکتونیکی عامل اصلی شکلگیری آتشفشانها و قارهها در زمین هستند و همین امر باعث شده بود محققان بر این باور باشند که مریخ نمیتواند پوسته پیچیده خاص خود را داشته باشد.
با این حال، مطالعه جدید نشان میدهد که مریخ در واقع میتواند دارای پوسته بسیار تکاملیافتهای باشد که از مسیر کاملا متفاوتی شکل گرفته است.
پژوهشگران این کشف را بر اساس دادههای ماموریت اینسایت ناسا انجام دادند؛ کاوشگری که برای بررسی امواج لرزهای مریخ هنگام برخورد شهابسنگها یا وقوع مریخلرزهها ساخته شده بود. آنها از این یافتهها برای بررسی مرزی در عمق حدود ۲۴ کیلومتری سطح مریخ استفاده کردند که تاکنون اسرارآمیز باقی مانده بود.
هدف این پژوهش جدید این بود که دریابد آیا این مرز، نقطه گذاری بین دو نوع سنگ متفاوت است یا خیر. برای این منظور، ترکیبات مختلف سنگی با دادههای بهدستآمده از لندر (سطحنشین) ناسا مقایسه شد.
محققان دریافتند سنگهای زیر این مرز ظاهرا از نوع سنگهای اولترامافیک هستند که سرشار از آهن و منیزیماند. در مقابل، سنگهای لایه بالایی از نوع مافیک بوده و حاوی مقادیر بیشتری سیلیس هستند.
توبرموری مکی-چامپیون از دانشگاه آکسفورد و نویسنده ارشد این مطالعه، در این رابطه توضیح داد:
ما به طور سنتی تصور میکردیم که فعالیتهای آتشفشانی در مریخ در مقایسه با زمین نسبتا ساده است. اما این کشف نشان میدهد که مریخ میتوانسته میزبان سیستمهای بزرگ و بادوامی باشد که در آنها سنگهای مذاب در سراسر پوسته تکامل یافته و بازتولید میشدند. این موضوع احتمالات هیجانانگیزی را درباره میزان رواج چنین سیستمهایی در سیارات سنگیِ خارج از منظومه شمسی ما مطرح میکند.
اگر مریخ دارای چنین فعالیتی باشد — چیزی که پیشتر تصور میشد تنها منحصر به زمین است — میتوان نتیجه گرفت که سیارات دیگر نیز ممکن است بتوانند شرایط لازم برای پشتیبانی از حیات را فراهم کنند. جان وید، پژوهشگر دیگر از دانشگاه آکسفورد و یکی از نویسندگان این مطالعه، میگوید:
یکی از سوالات بزرگ در علوم سیارهای این است که آیا زمین سیارهای منحصربهفرد است؟ اگر مریخ توانسته باشد چنین پوسته پیچیدهای را بدون وجود صفحات تکتونیکی ایجاد کند، پس شاید شرایط لازم برای قابلیت سکونت بتواند در سیارات بیشتری نسبت به آنچه ما تصور میکردیم، پدیدار شود؛ از جمله در سیاراتی که پیشتر به دلیل اندازه یا عدم وجود ظاهری فعالیتهای تکتونیکی، فاقد شرایط حیات در نظر گرفته میشدند.
جزئیات این پژوهش در قالب مقالهای جدید با عنوان شواهد لرزهای برای پوسته زیرینِ تخلیهشده از مذاب و ماگماتیسم عبوری از پوسته در مریخ در نشریه معتبر Nature Astronomy به چاپ رسیده است.
