چراغ آسمانی؛ مجوز اولیه برای پروژه روشن کردن زمین از فضا صادر شد

استارتاپی در کالیفرنیا قصد دارد با استفاده از آینه‌های فضایی، شب‌های زمین را روشن کند و اکنون نخستین مجوز مهم خود را دریافت کرده است.

کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) به شرکت رفلکت اوربیتال (Reflect Orbital) اجازه داده نخستین ماهواره آزمایشی خود را به فضا پرتاب کند. هدف از این مأموریت، آزمایش فناوری بازتاب نور خورشید از فضا و هدایت آن به سطح زمین پس از فرارسیدن تاریکی شب است. این ماهواره قرار است اواخر امسال به مدار پایین زمین فرستاده شود و یک بازتاب‌دهنده به طول ۱۸ متر را در مدار باز کند.

اگر این آزمایش موفقیت‌آمیز باشد، رفلکت اوربیتال برنامه دارد شبکه‌ای متشکل از حدود ۵۰ هزار ماهواره مجهز به آینه‌های فضایی ایجاد کند تا بتواند نور خورشید را در ساعات شب به نقاط مختلف زمین بتاباند. با این حال، چنین طرحی از همین حالا نگرانی‌هایی را در میان اخترشناسان درباره تأثیر منفی بر رصد آسمان شب ایجاد کرده است.

این شرکت مستقر در ایالت کالیفرنیا درخواست پرتاب ماهواره نمونه‌ای به نام Earendil-1 را با طول ۱۸ متر ارائه کرده. مأموریت این ماهواره آن است که امکان بازتاب نور خورشید از طریق یک آینه و هدایت آن به منطقه‌ای مشخص روی زمین را در شرایط واقعی آزمایش کند.

بر اساس برنامه پیشنهادی رفلکت اوربیتال، این منظومه ماهواره‌ای می‌تواند هر بار محدوده‌ای تا حدود ۵ کیلومتر را روشن کند. شدت روشنایی ایجادشده نیز بین ۰.۸ تا ۲.۳ لوکس خواهد بود. این میزان در مقایسه با نور ماه کامل بسیار بیشتر است، زیرا روشنایی ماه کامل در یک شب صاف معمولاً بین ۰.۰۵ تا ۰.۳ لوکس اندازه‌گیری می‌شود.

این شرکت معتقد است فناوری مورد نظرش کاربردهای متنوعی خواهد داشت. از جمله می‌توان به روشن کردن مناطق آسیب‌دیده در حوادث طبیعی، کمک به عملیات جست‌وجو و نجات، افزایش زمان فعالیت در مراکز صنعتی، بهبود بازده کشاورزی و طولانی‌تر شدن چرخه‌های تولید، کاهش آلودگی نوری از طریق جایگزینی بخشی از روشنایی شهرها با نور بازتابی خورشید و همچنین پشتیبانی از مأموریت‌های دفاعی اشاره کرد.

پیش از آنکه نخستین ماهواره این شرکت به فضا فرستاده شود، طرح ایجاد این منظومه با انتقادهای گسترده جامعه نجوم روبه‌رو شده است. پژوهشگران هشدار می‌دهند که وجود آینه‌های بازتابنده در مدار می‌تواند ثبت تصاویر دقیق از آسمان شب را با اختلال جدی مواجه کند.

رصدخانه جنوبی اروپا در گزارشی تازه میزان تأثیر منظومه‌های ماهواره‌ای درخشان، از جمله طرح پیشنهادی رفلکت اوربیتال، بر رصدهای زمینی را بررسی کرده. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد اگر تمام ناوگان ماهواره‌های این شرکت هنگام تابش خورشید فعال باشند، هر تصویری که با دوربینی مشابه تجهیزات رصدخانه روبین ثبت شود، از بین خواهد رفت و عملاً قابل استفاده نخواهد بود.

سازمان دارک‌اسکای اینترنشنال نیز در واکنش به این پروژه بیانیه‌ای منتشر کرد و خواستار شفافیت بیشتر، انجام ارزیابی‌های زیست‌محیطی و پاسخگویی عمومی پیش از صدور مجوز یا اجرای چنین سامانه‌هایی شد.

رفلکت اوربیتال اعلام کرده که عضو مرکز حفاظت از آسمان تاریک وابسته به اتحادیه بین‌المللی نجوم است و برای کاهش اثرات احتمالی ماهواره‌های خود همکاری نزدیکی با اخترشناسان دارد. این شرکت همچنین تأکید نموده که به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده از هدایت نور به نزدیکی رصدخانه‌های نجومی خودداری خواهد کرد.

این شرکت در بیانیه‌ای گفت که وضعیت پیش‌فرض همه ماهواره‌های آن خاموش خواهد بود و کنترل کامل برای خاموش کردن، کاهش شدت نور یا جابه‌جایی محل تابش در هر زمان در اختیار شرکت باقی می‌ماند. همچنین هر نقطه‌ای که قرار است نور خورشید به آن هدایت شود، تنها پس از ثبت درخواست، دریافت تأییدیه و محدود شدن به همان محدوده مشخص فعال خواهد شد. به گفته این شرکت، بازتاب نور خورشید فقط زمانی انجام می‌شود که مقام‌های مسئول در حوزه قضایی مربوطه آن را تأیید کرده باشند.

کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا نیز در پاسخ به اعتراض‌های مطرح‌شده اعلام کرد که نگرانی‌های مربوط به تأثیر ماهواره Earendil-1 بر فعالیت‌های اخترشناسی خارج از حوزه اختیارات این نهاد قرار دارد و به همین دلیل نمی‌تواند مبنایی برای رد درخواست رفلکت اوربیتال یا اعمال محدودیت‌های بیشتر بر فعالیت‌های آن باشد.