با اجرای نرخ جدید بنزین از بامداد ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، کارتهای آزاد یا اضطراری جایگاهها همچنان قابل استفاده هستند؛ اما برخلاف تصور برخی رانندگان، این کارتها قرار نیست جایگزین کارت سوخت شخصی شوند. طبق توضیح سخنگوی صنف جایگاهداران سوخت، کارت جایگاه بیشتر برای مواقع ضروری در نظر گرفته شده و میزان استفاده از آن نیز محدودیت دارد.
مهمترین نکته برای رانندگان این است که مقدار سوختگیری با کارت اضطراری در هر نوبت یکسان نیست. رضا نواز، سخنگوی صنف جایگاهداران سوخت، اعلام کرده این میزان با توجه به شرایط هر استان میتواند ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ لیتر باشد. علاوه بر این، هر کارت آزاد جایگاه تعداد دفعات محدودی در طول شبانهروز امکان استفاده دارد.
به همین دلیل اگر کارت سوخت شخصی خود را همراه نداشته باشید یا در شرایطی قرار بگیرید که امکان استفاده از آن وجود نداشته باشد، میتوانید از کارت جایگاه استفاده کنید؛ اما نباید آن را یک کارت سوخت با سهمیه نامحدود در نظر بگیرید. میزان قابل برداشت و تعداد دفعات استفاده، تابع مقررات و شرایط جایگاه است.
چرا تعداد کارتهای اضطراری جایگاهها کمتر شده است؟
#در سالهای اخیر تعداد کارتهای اضطراری جایگاهها کاهش پیدا کرده و در مقابل، استفاده از کارت سوخت شخصی بیشتر شده است. طبق اعلام صنف جایگاهداران، در شرایط عادی برنامهای برای بازگرداندن تعداد کارتهای اضطراری به سطح سالهای گذشته وجود ندارد.
این سیاست با هدف افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی دنبال میشود. طبق توضیح رضا نواز، بر اساس قانون باید ۹۰ درصد سوختگیریها با کارت سوخت شخصی انجام شود و از آنجا که کارت سوخت در اختیار بیش از ۹۰ درصد مالکان خودرو قرار دارد، استفاده از کارت جایگاه باید به موارد ضروری محدود شود.
اگر کارت سوخت شخصی نداشته باشیم چه میشود؟
#برای افرادی که کارت سوخت شخصی ندارند یا به هر دلیل امکان استفاده از آن را ندارند، کارت آزاد جایگاه همچنان یک مسیر جایگزین است. با این حال، محدودیت موجود میتواند در زمانهای شلوغ اهمیت بیشتری پیدا کند؛ بهخصوص در تعطیلات و دورههای اوج سفر.
صنف جایگاهداران اعلام کرده در زمان افزایش سفرها و تعطیلات، تعداد کارتهای اضطراری و میزان شارژ آنها متناسب با شرایط جغرافیایی و میزان مراجعه مردم افزایش پیدا میکند تا مشکل در تأمین سوخت ایجاد نشود.
یک تغییر مهم؛ کارتهای آزاد جایگاه قرار است شناسهدار شوند
#ماجرا فقط به محدود شدن کارتهای اضطراری ختم نمیشود. در طرح جدید، استفاده از کارتهای آزاد جایگاه نیز به سمت شناسهدار شدن و احراز هویت مصرفکننده حرکت کرده است.
تسنیم گزارش داده که اجرای آزمایشی این طرح در تعدادی از جایگاههای تهران آغاز شده و قرار است در ادامه به کل کشور تعمیم پیدا کند. در این روش، فرد هنگام مراجعه به جایگاه احراز هویت میشود و میزان مصرف او در سامانه مرتبط با سهمیه سوخت بررسی خواهد شد. برای این احراز هویت از کارت بانکی و سامانه «مانا» استفاده میشود.
این تغییر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هدف اصلی آن این است که حتی زمانی که فرد از کارت آزاد جایگاه استفاده میکند، مصرف سوخت او از حالت کاملاً ناشناس خارج شود و امکان محاسبه سهمیه و میزان مصرف دقیقتر باشد.
چرا کارت بانکی وارد ماجرای سوخت شده است؟
#پیش از این نیز طرح استفاده از کارت بانکی برای سوختگیری بهصورت آزمایشی در تعدادی از جایگاهها اجرا شده بود. طبق گزارش تسنیم، در این مدل سهمیه و میزان استحقاق مصرفکننده میتواند از طریق کارت بانکی او محاسبه شود و مبلغ نهایی سوخت بر اساس میزان مصرف و سهمیه فرد تعیین شود.
در واقع مسیر سیاستگذاری در حال حرکت به سمتی است که کارت سوخت فیزیکی کمتر نقش واسطه داشته باشد و هویت مصرفکننده و سهمیه او به شکل الکترونیکی قابل ردیابی باشد. این موضوع البته با کارت اضطراری فعلی تفاوت دارد و نباید این دو طرح را یکی دانست.
اگر سهمیه کارت جایگاه تمام شود چه اتفاقی میافتد؟
#یکی از پرسشهای مهم رانندگان همین است. در توضیحات منتشرشده درباره طرح شناسهدار شدن کارتهای آزاد، هدف این است که مصرف افراد در زمان استفاده از کارت جایگاه نیز قابل شناسایی و مدیریت باشد. به این ترتیب، محدودیتها قرار نیست صرفاً با تعداد کارتهای فیزیکی کنترل شود، بلکه میزان مصرف فرد نیز وارد فرآیند محاسبه خواهد شد.
در نتیجه، رانندگانی که کارت سوخت شخصی دارند همچنان بهتر است از همان کارت استفاده کنند و کارت جایگاه را بهعنوان راهحل اضطراری در نظر بگیرند؛ نه روشی عادی برای سوختگیری روزمره.
یک نکته دیگر درباره عددهای روی نمایشگر جایگاه
#تغییرات اخیر فقط مربوط به کارت سوخت نیست. سخنگوی صنف جایگاهداران درباره اعداد روی نمایشگرهای پمپ بنزین نیز توضیح داده است. از آنجا که برخی نمایشگرهای موجود امکان نمایش مستقیم قیمت ۱۰ هزار تومان را ندارند، یک صفر از عدد نمایشگر حذف شده و یک صفر بهصورت پیشفرض کنار نمایشگر قرار گرفته است.
برای مثال، قیمت ۳۰۰۰ تومان ممکن است روی نمایشگر به شکل «۳۰۰» دیده شود و قیمت ۱۵۰۰ تومان به شکل «۱۵۰» نمایش داده شود. صفر قرارگرفته در کنار نمایشگر رقم نهایی را مشخص میکند. این تغییر صرفاً به دلیل محدودیت فنی نمایشگرهاست و به معنای ارزانتر شدن بنزین نیست.
کارت جایگاه هنوز هست، اما دیگر انتخاب اول نیست
#آنچه از مجموعه تصمیمهای جدید درباره کارت سوخت مشخص میشود این است که کارت اضطراری جایگاه حذف نشده، اما استفاده از آن قرار نیست مانند گذشته یک روش عادی و بدون محدودیت باشد. مقدار سوختگیری در هر نوبت میتواند ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ لیتر باشد و تعداد دفعات استفاده نیز محدود است.
از طرف دیگر، اجرای طرح شناسهدار شدن کارتهای آزاد و آزمایش سوختگیری با کارت بانکی نشان میدهد سیاست جدید بیشتر روی ثبت دقیق مصرف، اتصال سهمیه به فرد و کاهش وابستگی به کارتهای آزاد جایگاه متمرکز شده است. بنابراین برای رانندگان، سادهترین راه این است که کارت سوخت شخصی خود را همیشه همراه داشته باشند و کارت جایگاه را برای شرایطی نگه دارند که واقعاً به آن نیاز دارند.
آیا کارت اضطراری جایگاه بنزین هنوز قابل استفاده است؟
بله. کارتهای آزاد یا اضطراری جایگاهها همچنان قابل استفاده هستند، اما استفاده از آنها با محدودیتهایی همراه است و کارت سوخت شخصی همچنان گزینه اصلی برای سوختگیری محسوب میشود.
با کارت اضطراری جایگاه چند لیتر بنزین میتوان سوختگیری کرد؟
میزان سوختگیری در هر نوبت با کارت جایگاه بسته به شرایط استان میتواند ۱۵، ۲۰ یا ۲۵ لیتر باشد.
آیا تعداد دفعات استفاده از کارت جایگاه محدود است؟
بله. هر کارت آزاد جایگاه در طول شبانهروز تعداد دفعات مشخصی امکان استفاده دارد و نمیتوان از آن مانند یک کارت سوخت شخصی بدون محدودیت استفاده کرد.
اگر کارت سوخت شخصی همراهمان نباشد، میتوانیم از کارت جایگاه استفاده کنیم؟
بله. در چنین شرایطی کارت اضطراری جایگاه میتواند برای سوختگیری استفاده شود؛ البته میزان سوخت و دفعات استفاده از آن محدود است.
آیا کارتهای اضطراری جایگاه قرار است حذف شوند؟
خیر، کارتهای آزاد جایگاه حذف نشدهاند؛ اما سیاست فعلی بر افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی و محدود کردن استفاده عادی از کارتهای جایگاه است.
چرا تعداد کارتهای اضطراری جایگاهها کاهش پیدا کرده است؟
هدف این است که بخش عمده سوختگیریها با کارت سوخت شخصی انجام شود. طبق توضیحات صنف جایگاهداران، قانون بر انجام ۹۰ درصد سوختگیریها با کارت شخصی تأکید دارد.
آیا در تعطیلات و زمانهای شلوغ، کارت جایگاه هم محدود میشود؟
در زمان افزایش سفر و تعطیلات، تعداد کارتهای اضطراری و میزان شارژ آنها میتواند متناسب با میزان مراجعه و شرایط هر منطقه افزایش پیدا کند.
کارتهای آزاد جایگاه چگونه شناسهدار میشوند؟
در طرح جدید، استفاده از کارتهای آزاد جایگاه به سمت احراز هویت و ثبت مصرف حرکت میکند. اجرای آزمایشی این طرح در برخی جایگاهها آغاز شده و قرار است گستردهتر شود.
آیا برای استفاده از کارت جایگاه، کارت بانکی لازم است؟
در طرح شناسهدار شدن کارتهای آزاد، کارت بانکی و سامانه مربوط به احراز هویت در فرآیند شناسایی مصرفکننده مورد استفاده قرار میگیرند. این طرح با روش فعلی استفاده معمول از کارت اضطراری تفاوت دارد.
آیا استفاده از کارت جایگاه باعث از بین رفتن سهمیه کارت سوخت شخصی میشود؟
اطلاعات منتشرشده درباره این موضوع جزئیات کاملی ارائه نکرده است؛ بنابراین نمیتوان درباره نحوه محاسبه سهمیه در همه حالتها با قطعیت اظهار نظر کرد. جزئیات اجرای طرح شناسهدار شدن کارتها میتواند این موضوع را مشخصتر کند.
چرا اعداد قیمت روی نمایشگر بعضی جایگاهها متفاوت دیده میشود؟
به دلیل محدودیت برخی نمایشگرهای قدیمی، ممکن است یک صفر از عدد اصلی قیمت روی نمایشگر حذف شده باشد و صفر دیگری در کنار نمایشگر قرار گرفته باشد. برای مثال، قیمت ۳۰۰۰ تومان ممکن است به شکل «۳۰۰» نمایش داده شود و صفر کنار نمایشگر رقم نهایی را کامل کند.
منابع
- خبرگزاری مهر،
- خبرگزاری تسنیم
- گزارشهای منتشرشده درباره طرح شناسهدار شدن کارتهای آزاد جایگاه.
