تلفات ناشی از زمینلرزههای ونزوئلا تا روز دوشنبه از مرز یک هزار و ۷۰۰ نفر عبور کرده و پنج روز پس از وقوع دو زمینلرزه با بزرگی ۷.۲ و ۷.۵، نزدیک به ۱۶ هزار نفر نیز خانههای خود را از دست داده و آواره شدهاند.
خورخه رودریگز، رئیس مجلس ملی ونزوئلا، در یک سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد که شمار جانباختگان به یک هزار و ۷۱۹ نفر رسیده است. همچنین پنج هزار و ۳۴ نفر در این زمینلرزهها مجروح شدهاند و ۱۵ هزار و ۸۶۶ نفر نیز ناچار به ترک محل زندگی خود شدهاند.
مردم ونزوئلا همچنان با استفاده از بیل، ماشینآلات سنگین، طناب و حتی دستان خالی خود در میان آوارها به دنبال اعضای خانواده و عزیزانشان میگردند. همزمان چندین گروه امداد و نجات از کشورهای مختلف نیز برای کمک وارد این کشور شدهاند. برآوردهای سازمان زمینشناسی آمریکا نشان میدهد که احتمال دارد شمار قربانیان در نهایت به چند ده هزار نفر برسد.
در روزهای اخیر نارضایتی عمومی در ونزوئلا افزایش یافته است، زیرا بسیاری از شهروندان معتقدند که واکنش دولت در برابر این فاجعه طبیعی کافی نبوده و نیروهای نظامی، آتشنشانی و پلیس آمادگی لازم برای مقابله با چنین بحران گستردهای را نداشتهاند.
کارشناسان معتقدند ۴۸ تا ۷۲ ساعت نخست پس از وقوع زمینلرزه مهمترین زمان برای یافتن افراد گرفتار زیر آوار است، هرچند اگر این افراد به آب و غذا دسترسی داشته باشند، احتمال زنده ماندن آنها برای مدت بیشتری نیز وجود دارد. اکنون که بیش از ۷۲ ساعت از حادثه گذشته، بسیاری از خانوادهها نگران هستند که فرصت یافتن عزیزانشان رو به پایان باشد.
مقامهای ونزوئلا اعلام کردهاند که تا روز شنبه، ۱۷ پرواز حامل بیش از یک هزار و ۶۰۰ نیروی امداد و نجات وارد کشور شده و بیش از ۱۴ هزار نفر از نیروهای نظامی و پلیس نیز در مناطق آسیبدیده مستقر شدهاند. با این حال، ساکنان برخی از مناطق زلزلهزده میگویند تاکنون حضور مؤثر نیروهای دولتی را در محل زندگی خود مشاهده نکردهاند.
بیشتر بخوانید:
- فوتبالیست آرژانتینی همسر و دو فرزندش را در فاجعه زلزله ونزوئلا از دست داد
- گوگل چند ثانیه قبل از وقوع زلزله ونزوئلا هشدار ارسال کرده بود
- تفاوت نفت ایران با نفت ونزوئلا در چیست؟
اعتراض مردم نسبت به نحوه مدیریت بحران در برخی مناطق شدت گرفته است. در یکی از محلهای آواربرداری، گروهی از شهروندان مسیر یک دستگاه بیل مکانیکی را سد کردند و راننده آن را از کابین بیرون کشیدند. این اقدام پس از آن رخ داد که کارکنان دولتی در مقابل ساختمانهای ویران عکس یادگاری گرفتند و بدون انجام عملیات امدادرسانی محل را ترک کردند.
رخ دادن زمینلرزه دوقلو و کمسابقه
#ابتدا زمینلرزهای با بزرگی ۷.۲ ونزوئلا را لرزاند و تنها ۳۹ ثانیه بعد، زمینلرزه دیگری با بزرگی ۷.۵ رخ داد. این پدیده که به زمینلرزه دوقلو شناخته میشود، از رخدادهای نادر در علم زلزلهشناسی به شمار میرود.
زمینلرزه دوقلو زمانی اتفاق میافتد که دو زمینلرزه با قدرتی نزدیک به هم در فاصله زمانی بسیار کوتاه رخ دهند و در نتیجه، میزان تخریب نسبت به یک زمینلرزه منفرد به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند. هرچند این پدیده به ندرت رخ میدهد، اما ونزوئلا پیشتر نیز در سپتامبر ۲۰۲۵ وقوع دو زمینلرزه با بزرگی ۶.۲ و ۶.۳ را تجربه کرده بود.
جودیت هابارد، پژوهشگر زمینلرزه در دانشگاه کرنل که فعالیتهای لرزهای اخیر را بررسی کرده، میگوید که وقوع یک زمینلرزه با بزرگی ۷.۲ در شمال ونزوئلا بهتنهایی یک وضعیت اضطراری محسوب میشود، اما زمینلرزهای با بزرگی ۷.۵ تقریباً سه برابر انرژی بیشتری آزاد میکند.
دانشمندان همچنان در تلاش هستند تا جزئیات دقیق این رخداد را مشخص کنند. هابارد توضیح داد که ممکن است این دو زمینلرزه بزرگ در واقع دو مرحله از گسیختگی یک شکستگی بزرگتر باشند و مجموع انرژی آزادشده آنها معادل یک زمینلرزه با بزرگی تقریبی ۷.۶ است.
علاوه بر این دو زمینلرزه اصلی، چندین پسلرزه نیز در نقاط مختلف ونزوئلا ثبت شده. بر اساس دادههای وبسایت earthquaketoday.org، طی ۳۰ روز گذشته در مجموع ۱۱ زمینلرزه در این کشور رخ داده است.
سازمان زمینشناسی آمریکا نیز اعلام کرده که در فاصله ۱۹ تا ۲۶ ژوئن، در سراسر جهان ۹۳ زمینلرزه با بزرگی ۴.۵ یا بیشتر ثبت شده است؛ موضوعی که نشان میدهد این هفته از نظر فعالیتهای لرزهای، هفتهای پرحادثه بوده و زمینلرزههای ونزوئلا نیز بخشی از این روند محسوب میشوند. اندکی پس از زلزلههای اصلی ونزوئلا، زمینلرزههایی در ژاپن و ایالت کالیفرنیای آمریکا نیز ثبت شد، اما دانشمندان در حال حاضر این رویدادها را به یکدیگر مرتبط نمیدانند.
وضعیت ساختمانها
#در بخشهای شمالی ونزوئلا شمار زیادی از ساختمانها به طور کامل فرو ریختهاند. در شهر کاراکاس و مناطق ساحلی اطراف آن، دستکم هشت بیمارستان، ساختمان مرکزی جمعیت صلیب سرخ ونزوئلا و همچنین سفارت فرانسه از جمله ساختمانهایی هستند که آسیبهای شدیدی دیدهاند.
ویلیام بارنهارت، ژئوفیزیکدان سازمان زمینشناسی آمریکا، در گفتوگو با شبکه انپیآر گفت که یکی از مهمترین دلایل فروریختن شمار زیادی از ساختمانهای کاراکاس، قدیمی بودن آنها و مقاومت پایینشان در برابر لرزشهای شدید زمین بوده است.
کریس گلدفینگر، زمینشناس و متخصص مطالعه زمینلرزههای باستانی در دانشگاه ایالتی اورگن، نیز به انپیآر گفت که بسیاری از این ساختمانها در دورهای ساخته شدهاند که دانش مربوط به تکتونیک صفحهای هنوز پیشرفت چندانی نداشت و به همین دلیل، استانداردهای مهندسی آنها با یافتههای جدید علم زلزلهشناسی هماهنگ نیست.
زمینلرزهها معمولاً در محل برخورد یا مرز میان صفحات تکتونیکی زمین رخ میدهند. این صفحات که پوسته زمین را تشکیل میدهند، بهآرامی در حال حرکت هستند و گاهی هنگام لغزش در کنار یکدیگر گیر میکنند. در نتیجه، فشار به مرور زمان افزایش مییابد تا سرانجام شکست ایجاد شده و انرژی ذخیرهشده به صورت امواج لرزهای آزاد شود.
جودیت هابارد توضیح داد که سواحل شمالی ونزوئلا در امتداد یک گسل راستبر قرار گرفتهاند. در بخش غربی این منطقه گسل اوکا-آنکون قرار دارد و در شرق نیز گسل ال پیلار واقع شده است. در محل اتصال این دو گسل، گسل بوکونو به سمت جنوب غرب امتداد پیدا میکند. در واقع، ونزوئلا روی مرز میان صفحه آمریکای جنوبی و صفحه کارائیب قرار گرفته است.
به گفته هابارد، زمینلرزههای اخیر دقیقاً در محل اتصال این گسلها رخ دادهاند. او همچنین نوشت که بررسی سازوکار کانونی این زمینلرزهها تاکنون نشان میدهد که گسیختگی در امتداد گسل اصلی شرق به غرب اتفاق افتاده است.
سایر زمینلرزههای بزرگ و مرگبار
#در حالی که شمار قربانیان زمینلرزههای ونزوئلا همچنان در حال افزایش است و برخی برآوردها از احتمال رسیدن تلفات به چند ده هزار نفر حکایت دارند، هنوز مشخص نیست که آیا این حادثه به مرگبارترین زمینلرزه دهه اخیر تبدیل خواهد شد یا خیر.
مرگبارترین زمینلرزه این دهه تاکنون زلزلههای ترکیه و سوریه در سال ۲۰۲۳ بودهاند. این دو زمینلرزه دوقلو با بزرگی ۷.۸ و ۷.۷ بیش از ۵۹ هزار نفر را به کام مرگ کشاندند و خسارتهای گستردهای را در هر دو کشور بر جای گذاشتند.
زمینلرزه توهوکو در ژاپن با بزرگی بین ۹.۰ تا ۹.۱ که در سال ۲۰۱۱ رخ داد نیز یکی از مرگبارترین زلزلههای تاریخ معاصر بود، اما بخش عمده نزدیک به ۲۰ هزار قربانی آن بر اثر سونامی پس از زلزله جان خود را از دست دادند، نه به دلیل لرزش زمین. این حادثه همچنین به وقوع بحران هستهای فوکوشیما منجر شد.
زمینلرزه ۷.۰ ریشتری هائیتی در سال ۲۰۱۰ همچنان یکی از مرگبارترین زلزلههای قرن بیستویکم محسوب میشود و برآوردها نشان میدهد که بین ۱۰۰ هزار تا ۱۶۰ هزار نفر در این حادثه جان خود را از دست دادهاند.
در سال ۲۰۱۰ نیز زمینلرزهای با بزرگی ۸.۸ شیلی را لرزاند و سونامی ویرانگری را به دنبال داشت که در مجموع ۵۲۵ نفر را به کام مرگ کشاند. با این حال، اجرای مقررات سختگیرانه ساختوساز و برخورداری این کشور از شبکه گسترده پایش لرزهای باعث شد تلفات انسانی بسیار کمتر از آن چیزی باشد که در چنین زمینلرزه قدرتمندی انتظار میرفت.
