برخلاف تصور رایج، قدرتمندترین بمبافکن عملیاتی جهان نه آمریکایی، بلکه یک غول روسی به نام تو-۱۶۰ است.
به نقل از اینترستینگ اینجینیرینگ، در حالی که نام بمبافکنهای آمریکایی مانند بی-۲ اسپیریت، بی-۵۲ استراتوفورترس و بی-۲۱ ریدر معمولاً در بحث قدرت هوایی مطرح میشود، برخی کارشناسان معتقدند قدرتمندترین بمبافکن عملیاتی جهان همچنان تو-۱۶۰ روسیه است.
این هواپیما که در روسیه به «قوی سفید» و در ناتو به «بلکجک» معروف است، بزرگترین، سنگینترین و سریعترین بمبافکن عملیاتی جهان به شمار میرود. این گزارش در ۲ تیر ۱۴۰۵ منتشر شده است.
محصول دوران جنگ سرد
#تو-۱۶۰ در دوران جنگ سرد برای مقابله با بمبافکنهای راهبردی آمریکا طراحی شد. برخلاف بمبافکنهای پنهانکار امروزی که بر کاهش قابلیت شناسایی توسط رادار تکیه دارند، مهندسان شوروی رویکرد متفاوتی را انتخاب کردند؛ آنها هواپیمایی ساختند که بتواند با سرعت بسیار بالا پرواز کند، حجم عظیمی از تسلیحات را حمل کند و موشکهای دوربرد را از فاصلهای امن شلیک کند. نتیجه این رویکرد، هواپیمایی با بالهای متغیر و چهار موتور توربوفن «انکا-۳۲» بود که مجموع رانش آنها به حدود ۲۲۰ هزار پوند میرسد.
سریعتر و بزرگتر از رقبای آمریکایی
#تو-۱۶۰ میتواند با سرعتی بیش از دو برابر سرعت صوت پرواز کند؛ یعنی حدود ۲۲۰۰ کیلومتر در ساعت. این سرعت همچنان از هر بمبافکن راهبردی عملیاتی دیگر بیشتر است. در مقابل، بی-۲ اسپیریت و بی-۵۲ استراتوفورترس هواپیماهایی مادونصوت هستند و بی-۲۱ ریدر نیز بیشتر بر پنهانکاری تمرکز دارد تا سرعت.
ابعاد این هواپیما نیز چشمگیر است. حداکثر وزن برخاست آن حدود ۲۷۵ تن است و میتواند تا ۴۵ تن تسلیحات را در محفظه داخلی خود حمل کند. این ظرفیت حمل جنگافزار از بی-۲ و بی-۲۱ بیشتر است و در برخی مأموریتها حتی از بی-۵۲ نیز فراتر میرود.
یک سکوی پرتاب موشک پرنده
#اگرچه تصاویر منتشرشده از تو-۱۶۰ اغلب آن را در حال حمل بمبهای متعارف نشان میدهند، اما مأموریت اصلی این هواپیما حمل و شلیک موشکهای دوربرد است. نسخههای بهروزشده تو-۱۶۰ام قادر به حمل موشکهای کروز «خا-۱۰۱» و «خا-۱۰۲» هستند. برد این موشکها به هزاران کیلومتر میرسد و به هواپیما اجازه میدهد بدون ورود به مناطق دارای پدافند سنگین، اهداف خود را مورد حمله قرار دهد.
در جنگهای مدرن، این قابلیت اهمیت زیادی پیدا کرده است؛ زیرا بمبافکنها دیگر لزوماً وارد آسمان دشمن نمیشوند و میتوانند از فاصلهای امن، موشکهای دوربرد خود را شلیک کنند. به همین دلیل تو-۱۶۰ را میتوان یک «ناو موشکی پرنده» با توان حمل حجم بالایی از تسلیحات دقیق دانست.
علت برتری بمبافکنهای آمریکایی
#با وجود برتری تو-۱۶۰ در سرعت، وزن و ظرفیت حمل سلاح، بسیاری از تحلیلگران نظامی بمبافکنهای بی-۲ اسپیریت و بی-۲۱ ریدر را برای میدان نبرد مدرن مؤثرتر میدانند. دلیل اصلی این موضوع پنهانکاری است. بی-۲ برای نفوذ به شبکههای پیچیده پدافند هوایی طراحی شده و تلاش میکند اساساً شناسایی نشود.
بی-۲۱ نیز نسل جدید همین فلسفه طراحی است و گفته میشود از مواد جاذب رادار، سامانههای دیجیتال پیشرفته و قابلیت همکاری با سامانههای بدون سرنشین بهره میبرد.
در نبردهای امروزی، عبور مخفیانه از سامانههای دفاع هوایی پیشرفته میتواند ارزش بیشتری نسبت به سرعت بالا داشته باشد. به همین دلیل مقایسه مستقیم تو-۱۶۰ با بی-۲۱ چندان دقیق نیست؛ زیرا این هواپیماها برای پاسخ به نیازهای متفاوتی طراحی شدهاند.
قدرتمندترین بمبافکن جهان کدام است؟
#پاسخ این سؤال به تعریف «قدرت» بستگی دارد. اگر معیار، سرعت، ظرفیت حمل سلاح، رانش موتور و ابعاد فیزیکی باشد، تو-۱۶۰ همچنان در جایگاهی منحصربهفرد قرار دارد. هیچ بمبافکن عملیاتی دیگری سریعتر پرواز نمیکند و هیچکدام ظرفیت حمل داخلی تسلیحات بیشتری ندارند.
اما اگر معیار، بقاپذیری در میدان نبرد و توان عبور از سامانههای دفاع هوایی مدرن باشد، بمبافکنهای پنهانکار آمریکایی برتری دارند. با این حال، تو-۱۶۰ بیش از سه دهه پس از ورود به خدمت، همچنان یکی از شاخصترین و قدرتمندترین هواپیماهای نظامی جهان محسوب میشود؛ نمادی از فلسفهای که قدرت را در سرعت، برد و حجم آتش خلاصه میکرد.
