تصور کنید پرندهای که برای بسیاری از رادارها نامرئی است، نه با چشم، بلکه با گوش پیدا کنید؛ این دقیقا همان کاری است که یک شرکت فناوری چینی مدعی انجام آن شده است؛ شنیدن زمزمه رادیویی بمبافکنهای B-2 اسپیریت در جریان حمله به ایران.
شرکت «جینگآن تکنولوژی»، یک استارتآپ دفاعی از هانگژو که از سال ۲۰۲۱ کار خود را آغاز کرده است میگوید پلتفرم هوش مصنوعی خود تحت عنوان «Jingqi» امواج رادیویی چهار فروند B-2 را در اول مارس ۲۰۲۶، حین عملیاتی شکست خورده موسوم به «خشم حماسی» شناسایی کرده است. این بمبافکنها با اسم رمز Petro 41 تا 44 به تأسیسات ایران حمله کردند.
Jingqi چطور کار میکند؟
#یک سامانه «پیشهشداردهنده» است، اما از نوعی که با رادارهای معمولی فرق دارد. این پلتفرم بهجای فرستادن امواج و منتظر ماندن برای بازتابشان، مثل یک کارآگاه دیجیتال عمل میکند؛ تکههای اطلاعات را از منابع مختلف جمع میکند و کنار هم میچیند. اطلاعات متنباز از سطح وب، تصاویر ماهوارهای تجاری، دادههای ردیابی پروازهای عمومی، تحلیل سیگنالهای رادیویی و حتی سوابق نظامی منتشرشده، همه اینها خوراک هوش مصنوعی Jingqi هستند تا الگوهای پنهان فعالیت نیروها را پیش از آغاز درگیری آشکار کند.
این شرکت صریح اعلام کرده که B-2 را «ردیابی راداری» نکرده، بلکه امواج رادیوییاش را «شنود» کرده است. این دو مقوله کاملا متفاوت است. B-2 طوری طراحی شده که سطح مقطع راداری بسیار کوچکی داشته باشد، یعنی عملا برای رادارها دیده نشود، اما حتی یک شبح هم گاهی نیاز دارد حرف بزند؛ بهعنوان مثال برای هماهنگی با هواپیمای سوخترسان در مسیر بازگشت، یا مخابره یک گزارش کوتاه پس از انجام مأموریت.
نکته کلیدی اینجاست؛ این شرکت میگوید این شنود در «مرحله بازگشت» مأموریت انجام شده، نه در زمان نفوذ و حمله؛ یعنی زمانی که بمبافکنها کارشان را تمام کرده و احتمالا برای ارتباطات ضروری، سکوت رادیویی را لحظاتی شکسته بودند.
ارزش واقعی این ادعا فارغ از اینکه تأیید مستقل بشود یا نه در نشان دادن یک تغییر رویکرد است؛ Jingqi ثابت نمیکند که میشود B-2 را با رادار دید، بلکه نشان میدهد که حتی پیشرفتهترین سکوهای پنهانکار هم ردپایی از خود به جا میگذارند، ردپایی از جنس امواج رادیویی، نه بازتاب راداری، بنابراین این ردپا را میشود با ترکیب هوشمندانه دادههای پراکنده و تحلیل هوش مصنوعی پیدا کرد.
پیامی که در دل دادهها پنهان است
#بسیاری از تحلیلگران این موضوع را نوعی سیگنالدهی راهبردی از سوی پکن میدانند، در نتیجه انتشار این گزارش توسط یک شرکت خصوصی چینی نشان میدهد که چین به مرحلهای رسیده که میتواند مفاهیم فنی پیچیدهای مثل شنود سیگنالی هواپیماهای پنهانکار را نه فقط در آزمایشگاههای محرمانه نظامی، که در قالب محصولات تجاری و دفاعی به نمایش بگذارد.
