احتمال قطع دوباره اینترنت در ایران، این بار از زبان معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات وزارت ارتباطات مطرح شده است. وحید یزدانیان در گفتوگو با رسانه تخصصی سیتنا گفت اگر جنگ یا ناآرامی دوباره رخ دهد، ممکن است محدودیتهایی در شبکه ارتباطی کشور اعمال شود؛ هرچند هنوز مشخص نیست این محدودیتها در چه سطحی خواهند بود. این اظهارات به معنای صدور دستور تازه برای قطع اینترنت نیست، اما نشان میدهد احتمال تکرار چنین تصمیمی در شرایط بحرانی منتفی نشده است.
یزدانیان در توضیح این موضوع تأکید کرد که خودش در جایگاه تصمیمگیری نهایی درباره قطع اینترنت قرار ندارد. او با اشاره به تجربههای قبلی گفت در صورت وقوع جنگ یا ناآرامی، احتمال ایجاد محدودیت در شبکهها وجود دارد. به این ترتیب، سخنان او را باید بیان یک احتمال درباره تصمیمهای آینده دانست، نه اعلام برنامهای قطعی یا تعیین زمان مشخص برای قطع دسترسی کاربران.
یکی از نکات مهم در اظهارات معاون وزیر ارتباطات، اشاره به نقش پررنگتر دولت و رئیسجمهور در تصمیمگیریهای احتمالی است. به گفته او، مسعود پزشکیان بر این موضوع تأکید کرده که قطع اینترنت باید با دستور مستقیم رئیسجمهور انجام شود. یزدانیان میگوید با توجه به این رویکرد و تدابیر اتخاذشده، ممکن است در صورت بروز شرایط بحرانی، نقش دولت در این تصمیمها نسبت به گذشته بیشتر شود. با این حال، این اظهارات بهتنهایی مشخص نمیکند که اختیار نهایی در همه سناریوها چگونه اعمال خواهد شد.
این موضع در شرایطی مطرح شده که مقامهای مختلف وزارت ارتباطات پیشتر دیدگاههای متفاوتی درباره امکان مدیریت بحران بدون قطع اینترنت بیان کرده بودند. محمد حاتمیزاده، معاون حقوقی وزارت ارتباطات، گفته بود کشور به سطحی از آمادگی رسیده است که حتی در شرایط بحرانی و ناآرامیهای شدید نیز میتوان اوضاع را بدون قطع اینترنت مدیریت کرد. تفاوت این دو اظهارنظر نشان میدهد که درباره شیوه مدیریت ارتباطات در بحران، هنوز نمیتوان از یک سیاست اجرایی کاملاً روشن و بدون ابهام سخن گفت.
از سوی دیگر، بحث محدودیت اینترنت در هفتههای اخیر با موضوع گسترش اینترنت ماهوارهای استارلینک نیز پیوند خورده است. محمد حافظ حکمی، معاون نوآوری و فناوری وزیر ارتباطات، پیشتر درباره دشواری کنترل ابزارهای ارتباطی خارج از شبکه داخلی صحبت کرده و احتمال قطع برق در یک بحران آینده را مطرح کرده بود. این سخنان نیز بهمعنای اعلام تصمیم رسمی برای قطع برق نیست، اما نشان میدهد گسترش فناوریهای ارتباطی مستقل از زیرساخت داخلی، به یکی از موضوعات مورد بحث در سیاستگذاری ارتباطات کشور تبدیل شده است.
قطع گسترده اینترنت میتواند فراتر از دسترسی به شبکههای اجتماعی، فعالیت کسبوکارهای آنلاین، ارتباط شرکتها با مشتریان خارجی، خدمات ابری، پرداختها و بخشی از فرایندهای کاری روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، سطح و مدت محدودیت احتمالی اهمیت زیادی دارد. با وجود اظهارات تازه معاون وزیر، هنوز جزئیات مشخصی درباره نوع محدودیتها، دامنه جغرافیایی، مدت اجرا یا سازوکار تصمیمگیری در یک بحران احتمالی منتشر نشده است.
در نتیجه، فعلاً نمیتوان گفت اینترنت ایران حتماً در بحران بعدی قطع خواهد شد؛ اما اظهارات یزدانیان نشان میدهد چنین احتمالی همچنان وجود دارد. آنچه باید در ادامه پیگیری شود، موضع رسمی وزارت ارتباطات و دولت درباره حدود اختیارات تصمیمگیران، امکان مدیریت بحران بدون خاموشی سراسری و تضمین تداوم خدمات حیاتی و اقتصادی در زمان بروز شرایط اضطراری است.