تصور کنید گوشی خود را در دست گرفته‌اید و بدون اتصال به دکل زمینی یا تجهیزات ماهواره‌ای، مستقیماً از یک «دکل مخابراتی» در ارتفاع ۱۷ کیلومتری اینترنت می‌گیرید. این ایده حالا در ژاپن از مرحله آزمایش عبور کرده است؛ شرکت آمریکایی Sceye و اپراتور ژاپنی SoftBank با استفاده از یک سکوی مخابراتی در استراتوسفر، ارتباط مستقیم با گوشی‌های معمولی را با موفقیت آزمایش کردند.
این سامانه که در دسته فناوری‌های HAPS یا High Altitude Platform Station قرار می‌گیرد، در قالب یک وسیله سبک‌تر از هوا در ارتفاع حدود ۱۶.۵ تا ۱۷ کیلومتری زمین پرواز می‌کند. مأموریت آزمایشی ST1 در ماه اوت ۲۰۲۶ از نیومکزیکو آغاز شد و پس از طی بیش از ۱۵ هزار کیلومتر بر فراز اقیانوس آرام، به ژاپن رسید. این سامانه بیش از هفت روز در حریم هوایی تحت مدیریت ژاپن فعالیت کرد.
اما بخش جذاب ماجرا، ارتباط مستقیم با دستگاه‌های عادی است. Sceye و SoftBank اعلام کردند که این سامانه توانسته بدون نیاز به تغییر سخت‌افزاری در گوشی‌ها، تماس صوتی، پیامک، دسترسی به اینترنت و حتی پخش ویدئو را از استراتوسفر ارائه کند. همچنین ارتباط با پهپادها و یک سامانه پیام هشدار اضطراری برای مواقع بحران نیز مورد آزمایش قرار گرفت.
این فناوری قرار نیست لزوماً جایگزین ماهواره‌هایی مانند استارلینک شود؛ ایده اصلی، ایجاد یک لایه ارتباطی در فاصله‌ای بسیار نزدیک‌تر از ماهواره‌های مدار پایین زمین است. طبق اعلام Sceye، یک HAPS در صورت استفاده تجاری می‌تواند محدوده‌ای معادل حدود ۵۰۰ دکل مخابراتی زمینی را پوشش دهد. چنین قابلیتی به‌ویژه در مناطقی که زیرساخت زمینی آسیب دیده یا دسترسی به آن دشوار است، اهمیت زیادی خواهد داشت.
SoftBank می‌گوید آزمایش ژاپن علاوه بر تماس و انتقال داده، یک رکورد فنی دیگر نیز داشته است. پردازش داده در این آزمایش با نصب شبکه هسته موبایل و سرور وب روی خود HAPS انجام شد و میانگین زمان رفت‌وبرگشت داده حدود ۶۸ میلی‌ثانیه بود؛ به گفته شرکت، این روش تأخیر را بیش از ۴۰ درصد نسبت به پردازش ابری مبتنی بر اینترنت کاهش داد.
SoftBank اکنون به دنبال تجاری‌سازی این فناوری است و هدف اولیه، استفاده از HAPS برای بازگرداندن ارتباطات در مناطق آسیب‌دیده از بلایای طبیعی عنوان شده است. ایده این است که اگر زلزله، سیل یا حادثه‌ای گسترده دکل‌های زمینی را از کار بیندازد، یک سکوی پرنده بتواند برای مدتی در آسمان منطقه باقی بماند و پوشش ارتباطی را از بالا تأمین کند؛ فناوری‌ای که می‌تواند مرز میان شبکه‌های زمینی، هوایی و فضایی را بیش از گذشته از بین ببرد.
