پژوهشگران دانشگاه ETH زوریخ سوئیس فناوری تازهای برای کمک به درمان لختههای خونی توسعه دادهاند که در آن رباتهای میکروسکوپی با استفاده از میدان مغناطیسی درون رگ حرکت میکنند و داروی حلکننده لخته را به محل انسداد میرسانند. نتایج آزمایشهای اولیه نشان میدهد این روش میتواند عملکرد داروهای ضدلخته را به شکل چشمگیری تقویت کند.
این رباتها از یک ژل زیستسازگار حاوی ذرات مغناطیسی ساخته شدهاند و طول آنها حدود ۸ میکرومتر است؛ یعنی اندازهای نزدیک به گلبولهای قرمز خون. پژوهشگران با ایجاد میدان مغناطیسی از بیرون بدن، حرکت و چرخش این ذرات را کنترل میکنند تا به سمت لخته هدایت شوند.
نکته جالب این فناوری، فقط رساندن دارو به محل انسداد نیست. حرکت چرخشی میکروباتها جریانهای بسیار کوچکی در اطراف خود ایجاد میکند که به انتقال ماده دارویی به درون لخته کمک میکنند. به این ترتیب، داروی حلکننده لخته میتواند مؤثرتر به بخشهایی برسد که در حالت عادی دسترسی به آنها دشوار است.
در آزمایشهای آزمایشگاهی که با استفاده از لختههای تهیهشده از خون خوک انجام شد، دارو با کمک میکروباتها توانست لخته را حدود ۶ برابر سریعتر از حالت استفاده از دارو بهتنهایی حل کند. پژوهشگران همچنین این فناوری را در خوکهای زنده آزمایش کردند. پس از ۳۰ دقیقه، سطح رگی که جریان خون در آن بازیابی شده بود، در گروه دریافتکننده ترکیب دارو و میکروباتها دو برابر گروهی بود که فقط دارو دریافت کرده بودند.
این فناوری هنوز برای استفاده روی انسان آماده نیست. آزمایشهای اولیه نتایج امیدوارکنندهای داشتهاند، اما ایمنی بلندمدت، نحوه پاکسازی ذرات از بدن و عملکرد آنها در شرایط پیچیده عروق انسانی باید بیشتر بررسی شود. تیم پژوهشی ETH زوریخ اعلام کرده است که برای این فناوری درخواست ثبت اختراع ارائه کرده و نتایج علمی آن نیز در حال طی مراحل داوری و انتشار است.
اگر این روش در مطالعات آینده ایمنی و اثربخشی خود را ثابت کند، میتواند به توسعه درمانهای هدفمندتر برای لختههای خطرناک کمک کند؛ لختههایی که ممکن است جریان خون به مغز، قلب یا ریه را مختل کنند. با این حال، در حال حاضر نباید آن را یک درمان در دسترس یا جایگزین روشهای استاندارد پزشکی دانست.