پژوهشگران دانشگاه پکن نوعی مسواک خودشارژشونده ساختهاند که هنگام مسواک زدن برق تولید میکند و از آن برای مقابله با باکتریهای عامل پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه استفاده میکند. این مسواک به باتری یا منبع برق خارجی نیاز ندارد و انرژی موردنیاز خود را از حرکت و خم شدن الیاف برس به دست میآورد.
راز این فناوری در استفاده از مادهای به نام PVDF است؛ پلیمری که هنگام خم شدن یا وارد آمدن فشار، بار الکتریکی تولید میکند. الیاف این مسواک با حرکت روی سطح دندان، جریانهای الکتریکی بسیار کوچکی ایجاد میکنند که با آب و اکسیژن موجود در محیط دهان واکنش میدهند و ترکیبات فعال اکسیژن به وجود میآورند.
این ترکیبات میتوانند به غشای سلولی باکتریها آسیب بزنند و از چسبیدن و تجمع دوباره آنها روی دندان جلوگیری کنند. به این ترتیب، مسواک علاوه بر پاکسازی مکانیکی پلاک، یک سازوکار ضدباکتریایی نیز دارد.
در آزمایشهای آزمایشگاهی، این فناوری توانست حدود ۵۲.۸ درصد از باکتری عامل پوسیدگی دندان و بیش از ۷۸ درصد از باکتری مرتبط با بیماریهای لثه را از بین ببرد. عملکرد الیاف معمولی نایلونی در همین آزمایشها بهمراتب ضعیفتر بود.
پژوهشگران برای بررسی عملکرد واقعی مسواک، آن را در یک مطالعه سهماهه روی ۱۱۵ داوطلب آزمایش کردند که نتایج ۱۰۹ نفر از آنها تحلیل شد. شرکتکنندگان روزانه دو بار از مسواک استفاده کردند و نتایج نشان داد میزان پلاک دندان در گروه استفادهکننده از مسواک جدید حدود ۴۰ درصد کاهش یافت؛ درحالیکه این کاهش در گروه مسواک معمولی حدود ۱۵ درصد بود. التهاب و خونریزی لثه نیز در گروه اول کاهش بیشتری داشت.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این محصول هنوز در مرحله پژوهشی قرار دارد و نمیتوان گفت استفاده از آن بهطور قطعی مانع پوسیدگی دندان یا بیماریهای لثه میشود. همچنین عملکرد آن در مقایسه مستقیم با مسواکهای برقی و صوتی هنوز بهطور کامل مشخص نشده و بررسی ایمنی بلندمدت آن به مطالعات بیشتری نیاز دارد.
نکته مهم این فناوری، حذف نیاز به باتری و شارژ در کنار اضافه شدن یک سازوکار ضدباکتریایی به مسواک معمولی است. اگر نتایج آزمایشهای بزرگتر این دستاورد را تأیید کنند، ممکن است در آینده مسواکهای دستی نیز بدون نیاز به موتور و باتری، بخشی از قابلیتهای ضدباکتریایی تجهیزات پیشرفته بهداشت دهان را ارائه دهند. با این حال، این فناوری فعلاً جایگزین مسواک زدن صحیح، استفاده از خمیردندان حاوی فلوراید و مراجعه منظم به دندانپزشک نیست.