پژوهشگران تراشهای مبتنی بر هوش مصنوعی ساختهاند که میتواند فعالیت مغز را در لحظه تحلیل کرده و الگوهای مرتبط با شکلگیری خاطرات را شناسایی کند. هدف این فناوری، کمک به افرادی است که بر اثر بیماریها یا آسیبهای عصبی با مشکلات حافظه مواجه شدهاند.
این تراشه با بررسی سیگنالهای مغزی تلاش میکند الگوهای عصبی مرتبط با یک خاطره را تشخیص دهد و سپس همان الگوها را با تحریک الکتریکی هدفمند تقویت کند. به این ترتیب، فناوری جدید قرار نیست صرفاً اطلاعاتی را به مغز وارد کند، بلکه میخواهد فرایند طبیعی شکلگیری و بازیابی حافظه را پشتیبانی کند.
در آزمایشهای اولیه، پژوهشگران توانستند با استفاده از این روش فعالیتهای عصبی مرتبط با حافظه کوتاهمدت و یادگیری را تعدیل کنند. نکته مهم این است که الگوریتم هوش مصنوعی برای هر فرد میتواند الگوی متفاوت فعالیت مغزی را یاد بگیرد و تحریک را متناسب با همان الگو تنظیم کند.
این فناوری در صورت موفقیت در مراحل بعدی میتواند برای افرادی که به دلیل آلزایمر، صرع، سکته مغزی یا سایر اختلالات عصبی دچار مشکلات حافظه شدهاند، کاربرد داشته باشد. البته این کاربردها هنوز در مرحله پژوهش قرار دارند و فاصله زیادی تا استفاده گسترده پزشکی وجود دارد.
اهمیت این دستاورد در ترکیب هوش مصنوعی، علوم اعصاب و رابط مغز و رایانه است. چنین فناوریهایی میتوانند در آینده به جای تحریک ثابت مغز، عملکرد آن را بهصورت لحظهای بررسی کرده و بر اساس وضعیت فرد، مداخله مناسب را انجام دهند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، هنوز نمیتوان این تراشه را درمان قطعی اختلالات حافظه دانست. آزمایشهای بیشتری برای بررسی ایمنی، دقت، دوام اثر و عملکرد طولانیمدت آن لازم است و مشخص نیست چه زمانی چنین فناوریهایی به درمانهای معمول پزشکی راه پیدا خواهند کرد.
