آیا سبک زندگی مدرن بیش از توان طبیعی ذهن انسان از او انتظار دارد؟ پژوهشی تازه از محققان دانشگاههای سنگاپور نشان میدهد فاصله میان روند تکامل انسان و دنیای امروز، به یکی از عوامل مهم افزایش استرس، اضطراب و سایر مشکلات سلامت روان تبدیل شده است. این پژوهش همچنین راهکارهایی برای کاهش این فشارها ارائه میدهد.
پژوهش جدیدی نشان میدهد که سرعت شتابان پیشرفت فناوری و تغییرات اجتماعی، از توانایی طبیعی انسان برای سازگاری فراتر رفته و همین ناهماهنگی میتواند زمینهساز افزایش مشکلات روانی و جسمی در جوامع امروزی باشد.
این مطالعه که در مجله علوم رفتاری (Behavioral Sciences) منتشر شده، تأکید میکند انسان امروزی در محیطی زندگی میکند که با شرایطی که طی هزاران سال برای آن تکامل یافته، تفاوتی اساسی دارد؛ موضوعی که به گفته پژوهشگران، فشار بیسابقهای بر ذهن و بدن وارد میکند.
«ناسازگاری تکاملی»؛ ریشه بسیاری از مشکلات روانی
#پژوهشگران دانشگاههای سنگاپور معتقدند منشأ این وضعیت، پدیدهای به نام «ناسازگاری تکاملی» است. انسانها طی صدها هزار سال برای زندگی در گروههای کوچک، ارتباطات نزدیک و مواجهه با تهدیدهای محدود و کوتاهمدت تکامل یافتهاند.
اما در دنیای امروز، افراد در جوامعی بزرگ، متراکم و بهشدت متصل از طریق فناوری زندگی میکنند؛ محیطی که رقابت دائمی، حجم بالای اطلاعات و فشارهای اجتماعی مداوم، فرصت کافی برای بازیابی ذهن و بدن باقی نمیگذارد.
سارا چان، روانشناس محیطزیست از دانشگاه فناوری و طراحی سنگاپور، در این باره میگوید: «بسیاری از افراد استرس، اضطراب یا احساس تنهایی را مشکلاتی فردی یا ناشی از سبک زندگی میدانند، در حالی که این مشکلات تا حد زیادی بازتاب شکاف میان محیطهای مدرن و شرایطی هستند که ذهن و بدن انسان برای سازگاری با آنها تکامل یافته است.»
بحرانهای همزمان، فشار روانی را تشدید میکنند
#به باور پژوهشگران، چالشهای روانی تنها به تغییرات اجتماعی یا فناوری محدود نمیشود. آنها از مجموعهای از تهدیدهای همزمان با عنوان «بحرانهای چندگانه» یاد میکنند؛ عواملی مانند تغییرات اقلیمی، همهگیریهای جهانی، بیثباتی اقتصادی و تحولات سریع فناوری، از جمله گسترش هوش مصنوعی.
به گفته محققان، قرار گرفتن مداوم در معرض چنین فشارهایی باعث میشود بدن در وضعیت آمادهباش دائمی قرار گیرد؛ وضعیتی که میتواند خطر بروز مشکلاتی مانند اضطراب مزمن، فرسودگی شغلی، چاقی و سایر اختلالات مرتبط با استرس را افزایش دهد.
راهکار پژوهشگران؛ بازطراحی شهرها و فضاهای دیجیتال
#دانشمندان در این مطالعه فرضیهای با عنوان «رقابت و ناسازگاری تکامل اجتماعی» (SEMCH) ارائه کردهاند. بر اساس این فرضیه، مقابله با بحران سلامت روان تنها با افزایش تابآوری فردی امکانپذیر نیست و باید محیط زندگی انسان نیز متناسب با نیازهای روانی او بازطراحی شود.
از جمله پیشنهادهای مطرحشده در این پژوهش، توسعه فضاهای سبز شهری، کاهش تراکم محیطهای زندگی و ایجاد فضاهایی است که احساس آرامش و ارتباط اجتماعی را تقویت کنند.
پژوهشگران همچنین بر بازنگری در طراحی شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای دیجیتال تأکید دارند. به اعتقاد آنها، این فضاها باید بهگونهای طراحی شوند که از تشدید مقایسههای اجتماعی و رقابتهای ناسالم جلوگیری کرده و تعاملات سالمتر و حمایتگرانهتری را میان کاربران شکل دهند.
