با آغاز اوج تابستان، گرما و آفتاب شدید فشار بیشتری بر بدن وارد میکند. این اثرات میتواند از ناراحتیهای کوچک مانند تعریق بیشتر زیر بغل تا خطرات جدیتر مانند گرمازدگی یا آفتابسوختگی شدید گسترده باشد.
برخی افراد باور دارند که تابستان میتواند رشد مو را سریعتر کند. با این حال، شواهد علمی درباره این ادعا چندان قوی نیست و بیشتر شبیه فرضیهای ناقص به نظر میرسد. با وجود این، دلایلی وجود دارد که نشان میدهد تابستان و بهویژه نور خورشید شاید تا حدی بر رشد مو اثر بگذارند.
آنچه مسلم است این است که سرعت رشد مو در تمام زمانها یکسان نیست. به طور متوسط، موهای سر هر سال حدود ۵ اینچ (حدود ۱۳ سانتیمتر) رشد میکنند. فولیکولهای مو چهار مرحله را پشت سر میگذارند: مرحله رشد یا آناژن، مرحله انتقالی یا کاتاژن، مرحله استراحت یا تلوژن و مرحله ریزش یا اگزوژن. هر فولیکول مو در پوست سر بهصورت مستقل و بر اساس برنامه زمانی مخصوص خود بین دو تا هشت سال در مرحله رشد باقی میماند، اما این مدت با افزایش سن کوتاهتر میشود و در نتیجه موها نازکتر و ضعیفتر خواهند شد.
الیزابت بهار هوشمند، متخصص پوست دارای بورد تخصصی در دالاس تگزاس، به Popular Science میگوید که عواملی مانند ژنتیک، تغذیه، داروها، استرس و التهاب بر چرخه مو تأثیر میگذارند.
او توضیح میدهد که بیماری تیروئید، کمبود آهن، ابتلا به بیماریهای شدید، جراحی، کاهش وزن سریع، تغییرات هورمونی پس از زایمان و برخی داروها میتوانند تعداد بیشتری از موها را وارد مرحله ریزش کنند و چند ماه بعد باعث افزایش ریزش مو شوند.
آیا تابستان واقعاً رشد مو را بیشتر میکند؟
#هوشمند میگوید باور عمومی درباره تفاوت رشد مو در تابستان بسیار رایج است. به گفته او، از نظر زیستی میتوان تا حدی این احتمال را مطرح کرد، زیرا نور، دما، گردش خون و تغییرات هورمونی فصلی بر بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک بدن اثر میگذارند.
به گفته او، عوامل محیطی مانند آلودگیها نیز میتوانند بر سد محافظ پوست سر و میزان التهاب اثر بگذارند و این موضوع در سلامت رشد مو نقش داشته باشد. با این حال، از دیدگاه او بعید است که عوامل فصلی مانند آفتاب تابستان تأثیر چشمگیری بر سرعت رشد مو داشته باشند. در علم پوست، رشد مو بیشتر به زیستشناسی فولیکول، وضعیت سلامت فرد و مسیرهای پیامرسانی داخلی بدن نسبت داده میشود.
بسیاری تصور میکنند افزایش تولید ویتامین D به دلیل قرار گرفتن بیشتر در معرض نور خورشید علت رشد سریعتر مو در تابستان است. اما هوشمند این فرضیه را چندان معتبر نمیداند.
او میگوید اگر فردی واقعاً کمبود ویتامین D دارد، جبران این کمبود میتواند به سلامت عمومی بدن کمک کند و شاید بخشی از برنامه درمان ریزش مو باشد. اما شواهد محکمی وجود ندارد که نشان دهد مصرف ویتامین D اضافی در افرادی که سطح طبیعی این ویتامین را دارند، باعث رشد سریعتر مو میشود. بنابراین، ویتامین D بیشتر لزوماً به معنای داشتن موهای پرپشتتر نیست.
هوشمند تأکید میکند که هنوز از نظر علمی ثابت نشده است که آفتاب یا فصل تابستان به طور مستقیم بر رشد مو اثر بگذارند. تنها چند پژوهش محدود به این موضوع پرداختهاند و نتایج آنها نیز چندان قاطع نیست.
مطالعات قبلی چه میگویند؟
#دو مطالعه در دهه ۱۹۹۰ تغییرات فصلی رشد مو در مردان را بررسی کردند. یکی از این پژوهشها که در سال ۱۹۹۱ در British Journal of Dermatology منتشر شد، نشان داد که در ماه مارس حدود ۹۰ درصد فولیکولهای موی سر شرکتکنندگان در مرحله آناژن یا رشد قرار داشتند. این نسبت طی شش ماه بعد کاهش یافت و در سپتامبر به کمترین میزان رسید. در همان تحقیق، رشد موی ریش الگوی متفاوتی داشت و در تابستان به اوج رسید؛ به طوری که در ماه ژوئیه رشد ریش ۶۰ درصد بیشتر از سطح زمستانی بود.
مطالعه دوم که پنج سال بعد در همان مجله منتشر شد، نتیجه مشابهی داشت و نشان داد که پایان تابستان زمانی است که بیشترین تعداد موها وارد مرحله استراحت یا تلوژن میشوند. این یافتهها در کنار هم نشان میدهند که احتمالاً تابستان دورهای نیست که موها بیشترین رشد را داشته باشند، بلکه ممکن است زمان کاهش رشد آنها باشد. البته هر دو پژوهش بسیار کوچک بودند و تنها ۱۴ و ۱۰ شرکتکننده داشتند؛ بنابراین تعمیم نتایج آنها به کل جمعیت دشوار است.
پژوهش جدیدتری در سال ۲۰۰۹ در مجله Dermatology منتشر شد. این تحقیق بسیار گستردهتر بود و ۸۲۳ زن را در بر گرفت؛ از جمله زنان سالم و افرادی که به آلوپسی بالینی مبتلا بودند، بیماریای که با ریزش سریع مو شناخته میشود. نتایج این مطالعه نیز نشان داد که تابستان فصلی است که بیشترین تعداد فولیکولها در مرحله استراحت تلوژن قرار دارند.
حتی اگر رشد موی ریش در تابستان واقعاً ۶۰ درصد سریعتر شود، این افزایش تنها حدود ۰٫۳ اینچ رشد بیشتر در ماه ایجاد میکند؛ مقداری که احتمالاً برای بیشتر افراد قابل تشخیص نیست.
در نهایت نباید فراموش کرد که قرار گرفتن ایمن در معرض نور خورشید فوایدی برای بدن دارد، از جمله افزایش تولید هورمون سروتونین که میتواند خلقوخو را بهبود بخشد. اما این تصور که مهاجرت به منطقهای آفتابیتر میتواند مشکل عقبنشینی خط مو را برطرف کند، هنوز پشتوانه علمی کافی ندارد.
