پژوهشگران سنگاپوری از روبات جراح بسیار کوچکی رونمایی کردهاند که قابلیتهای بسیار بیشتری نسبت به دیگر نمونههای مشابه دارد.
در سالهای اخیر قابلیتهای علم پزشکی در تلفیق با دانش روباتیک وارد فاز جدیدی شده و روباتهای هوشمند تا همین امروز نیز تحول بسیار بزرگی در جراحیهای میکروسکوپی و درمانهای غیر تهاجمی ایجاد کردهاند. با این حال دانشمندان همچنان در حال ارتقا توانمندیهای این جراحان مینیاتوری هستند. در آخرین مورد از این اقدامات، پژوهشگران دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور از ساخت روبات جراحی خبر دادهاند که بر خلاف دیگر نمونههای مشابه، چندین قابلیت پزشکی را به طور همزمان در خود دارد.
به گزارش نیواطلس، این پژوهشگران روباتی جراحی با طول فقط ۴.۴ میلیمتر توسعه دادهاند که پنج قابلیت مختلف را در یک دستگاه واحد ترکیب میکند. این روبات میتواند روی بافتهای نرم حرکت کند، برشهای کوچک ایجاد کند، دارو را در نقطهای مشخص آزاد کند، نمونههای بافتی را جمعآوری کند و در صورت نیاز گرمای موضعی تولید کند.
نکته قابلتوجه این است که روبات برای انجام این وظایف به باتری، سیم یا مدارهای الکترونیکی داخلی نیاز ندارد. همه عملکردهای آن از طریق میدانهای مغناطیسی خارجی کنترل میشوند و دستگاه میتواند در کمتر از یک ثانیه بین حالتهای مختلف جابهجا شود.
هسته اصلی فناوری جدید یک سامانه مغناطیسی قابل برنامهریزی است که میتواند جهت مغناطیسی خود را تغییر دهد. هر آرایش مغناطیسی جدید، یکی از قابلیتهای روبات را فعال میکند. روباتهای پزشکی مغناطیسی در سالهای اخیر به یکی از حوزههای داغ پژوهشی تبدیل شدهاند. هدف از توسعه این فناوری، انجام برخی درمانها و جراحیهای کمتهاجمی بدون نیاز به برشهای بزرگ یا ابزارهای حجیم است. بااینحال بیشتر روباتهای کوچک فعلی تنها برای یک یا دو وظیفه خاص طراحی شدهاند؛ برای مثال یک ربات ممکن است فقط دارو حمل کند و رباتی دیگر صرفا برای نمونهبرداری مناسب باشد.
تیم سنگاپوری میگوید پس از هفت سال تحقیق توانسته این محدودیت را برطرف کند. هسته اصلی فناوری جدید یک سامانه مغناطیسی قابل برنامهریزی است که میتواند جهت مغناطیسی خود را تغییر دهد. هر آرایش مغناطیسی جدید، یکی از قابلیتهای روبات را فعال میکند.
همین قابلیتهای متنوع باعث شده پژوهشگران از این ربات بهعنوان «چاقوی سوئیسی» جراحی یاد کنند؛ دستگاهی کوچک که بهجای یک ابزار تخصصی، چندین وظیفه مختلف پزشکی را در خود جای داده است.
این روبات از مواد سیلیکونی نرم ساخته شده و درون آن ذرات میکروسکوپی مغناطیسی قرار گرفته است. پژوهشگران با کنترل دقیق چیدمان این ذرات میتوانند بخشهای مختلف روبات را بهطور مستقل فعال کنند؛ دستاوردی که یکی از مهمترین نوآوریهای پروژه محسوب میشود.
در حالت نمونهبرداری، بازوی کوچکی میتواند بافت موردنظر را گرفته و برای بررسیهای بعدی نگه دارد. در حالت دارورسانی، داروی از پیش بارگذاریشده دقیقا در محل هدف آزاد میشود. همچنین روبات قادر است با ایجاد گرمای موضعی، در آینده به روشهای درمانی نوظهوری مانند «هایپرترمی مغناطیسی» برای مقابله با تومورها کمک کند.
البته این فناوری هنوز فاصله زیادی تا استفاده در بیمارستانها دارد. آزمایشهای فعلی روی مدلهای آزمایشگاهی و بافت کبد مرغ انجام شده و روبات هنوز در بدن انسان آزمایش نشده است. همچنین دستگاه کاملا خودکار نیست و در صورت استفاده بالینی، پزشکان باید آن را هدایت کنند.
با وجود این محدودیتها، پژوهشگران معتقدند چنین روباتهایی میتوانند آینده پزشکی کمتهاجمی را متحول کنند. در آن صورت شاید یک روبات چند میلیمتری بتواند در یک مرحله هم تشخیص بیماری را انجام دهد، هم نمونهبرداری کند و هم درمان را به سرانجام برساند.
