بازار خردهفروشی آنلاین ایران در سال ۱۴۰۳ رشد قابلتوجهی داشته و طبق گزارش جدید کمیسیون خردهفروشی انجمن تجارت الکترونیک تهران، مجموع فروش پلتفرمهای اصلی خردهفروشی آنلاین به حدود ۸۹.۵ هزار میلیارد تومان رسیده است. در کنار آن، فروشگاههای اینستاگرامی نیز حدود ۸۸.۷ هزار میلیارد تومان فروش داشتهاند؛ یعنی مجموع این دو بستر به نزدیک ۱۸۰ همت میرسد.
بررسی روند چند سال اخیر نشان میدهد رشد خرید اینترنتی فقط ناشی از افزایش قیمتها نبوده است. حجم حقیقی فروش پلتفرمهای آنلاین، بدون احتساب طلا، در سال ۱۴۰۲ حدود ۱۴ درصد و در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۳ درصد رشد کرده است. یکی از عوامل مؤثر در این رشد، گسترش خرید اعتباری و امکان پرداخت در آینده عنوان شده است.
نفوذ خرید آنلاین در بازار خردهفروشی کشور نیز بیشتر شده است. سهم خردهفروشی آنلاین از کل خردهفروشی ایران، بدون احتساب طلا، از ۲.۳ درصد در سال ۱۳۹۷ به ۵.۶ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده است. اگر طلا نیز در محاسبات لحاظ شود، این سهم در سال ۱۴۰۳ حدود ۴.۸ درصد بوده است.
تهران همچنان فاصله زیادی با سایر استانها دارد. حدود ۴۷.۷ درصد از کل فروش پلتفرمهای اینترنتی بررسیشده در سال ۱۴۰۳ مربوط به استان تهران بوده است. پس از تهران، استانهای البرز با ۵.۱۰ درصد، اصفهان با ۴.۹۳ درصد و خراسان رضوی با ۴.۴۵ درصد قرار گرفتهاند. با این حال، دادهها نشان میدهد تمرکز بازار در تهران نسبت به سالهای گذشته اندکی کاهش یافته است.
از نظر سرانه خرید نیز تهران در جایگاه نخست قرار دارد؛ بهطور متوسط سرانه خرید از پلتفرمهای عضو انجمن در این استان حدود ۲.۹ میلیون تومان در سال اعلام شده است. این اختلاف نشان میدهد میزان استفاده از خرید اینترنتی میان استانهای کشور یکسان نیست و جمعیت، سطح درآمد و دسترسی به زیرساختهای دیجیتال در آن نقش مهمی دارند.
در بخش تجارت اجتماعی نیز اینستاگرام همچنان بازار بزرگی دارد. ارزش حقیقی بازار فروشگاههای اینستاگرامی از سال ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ بیش از ۹ برابر شده و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۸۸.۷ همت رسیده است. در این بازار، مد و پوشاک، خانه و آشپزخانه، محصولات هنری و فانتزی و کالاهای آرایشی و بهداشتی بیشترین سهم را دارند؛ در مقابل، در پلتفرمهای فروشگاهی، موبایل با سهم ۲۶.۴ درصدی در صدر قرار گرفته است.
جمعبندی: آمارهای سال ۱۴۰۳ نشان میدهد خرید اینترنتی دیگر سهم کوچکی از بازار ایران نیست و بهتدریج جایگاه مهمتری در خردهفروشی پیدا میکند. رشد ۲۳ درصدی فروش حقیقی پلتفرمها، سهم ۵.۶ درصدی از کل خردهفروشی و نزدیکشدن حجم بازار فروشگاههای اینستاگرامی و پلتفرمهای آنلاین به یکدیگر، نشانهای از تغییر جدی رفتار خرید مصرفکنندگان ایرانی است.
