در اقدامی برای مهار قدرت شرکتهای بزرگ فناوری، طرحی به کنگره آمریکا ارائه میشود که دولت فدرال را به سهامدار اصلی و ناظر ارشد شرکتهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی تبدیل خواهد کرد؛ گامی کلیدی که هدف آن تقسیم عادلانه ثروت این فناوری نوظهور میان شهروندان و جلوگیری از انحصارطلبی میلیاردرها است.
برنی سندرز (Bernie Sanders)، سناتور مستقل ایالت ورمونت، با انتشار یادداشتی در روزنامه نیویورک تایمز (New York Times)، خواستار مداخله بیسابقه دولت آمریکا در مدیریت و مالکیت شرکتهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی شد. سندرز در این طرح پیشنهادی، خواستار تملک ۵۰ درصد از سهام شرکتهای بزرگی چون اوپنایآی (OpenAI) و آنتروپیک (Anthropic) توسط دولت شده است تا از این طریق، منافع عمومی و ثروت حاصل از این فناوری نوظهور میان شهروندان توزیع شود.
این سناتور ۸۴ ساله بهزودی لایحهای را با عنوان قانون صندوق ثروت ملی هوش مصنوعی آمریکا به کنگره ارائه خواهد کرد. بر اساس این طرح، یک مالیات یکباره ۵۰ درصدی بر شرکتهای پیشرو در لبه فناوری هوش مصنوعی (از جمله OpenAI، Anthropic و xAI) وضع میشود که پرداخت آن نه به صورت نقدی، بلکه از طریق واگذاری سهام این شرکتها به دولت صورت خواهد گرفت.
طرح سندرز فراتر از یک سرمایهگذاری ساده است؛ این لایحه به دولت فدرال حق رأی مدیریتی و صندلیهای اجباری در هیئت مدیره این شرکتها را اعطا میکند. هدف از این اقدام، ایجاد اهرم قانونی برای وتو و نظارت بر تصمیماتی است که ممکن است برای امنیت و منافع عمومی جامعه خطرآفرین باشد. علاوه بر این، سود کلان پیشبینیشده برای صنعت هوش مصنوعی به این صندوق ثروت ملی سرازیر خواهد شد تا به نفع عموم مردم سرمایهگذاری شود.
کارشناسان معتقدند ساختار فعلی مدیریت هوش مصنوعی که در انحصار گروه محدودی از میلیاردرها قرار دارد، نمیتواند منافع عمومی را در اولویت قرار دهد. از سوی دیگر، با توجه به اقدامات اخیر دولت ترامپ در خرید بخش عمدهای از سهام شرکت اینتل (Intel) و تلاش برای همسو کردن شرکتهای فناوری با سیاستهای فدرال، مخالفت سیاسی با مداخله دولت در بازار فناوری اکنون دشوارتر از گذشته شده است.
نکته چالشبرانگیز در یادداشت سندرز، به چالش کشیدن ادعاهای پیشین خودِ رهبران این صنعت است. سندرز یادآور شد که شرکت OpenAI پیش از این خواستار ایجاد صندوق ثروت عمومی برای سهیم کردن همه شهروندان در رشد اقتصادی هوش مصنوعی شده بود و شرکت Anthropic نیز از ایده صندوقهای ثروت ملی حمایت کرده بود. حتی ایلان ماسک (Elon Musk)، بنیانگذار xAI، پیشتر ایده درآمد بالای همگانی از طریق چکهای دولت فدرال را بهترین راهکار برای مقابله با بیکاری ناشی از هوش مصنوعی دانسته بود؛ موضوعی که اکنون آنها را در برابر عمل انجامشده قرار میدهد.
برنی سندرز پیش از این نیز طرحی را برای توقف موقت ساخت دیتاسنترهای بزرگ هوش مصنوعی پیشنهاد داده بود که با وجود مخالفتهای اولیه در بدنه سیاسی، با استقبال و همراهی افکار عمومی مواجه شد.
هرچند در فضای قطبیشده فعلی کنگره آمریکا، احتمال تصویب و به سرانجام رسیدن قانون صندوق ثروت ملی هوش مصنوعی بسیار اندک ارزیابی میشود، اما این اقدام نشاندهنده پافشاری سندرز به عنوان یکی از معدود سیاستمداران جناح دموکرات است که تلاش میکند پیش از خروج کنترل این فناوری از دست دولت، قوانین سختگیرانهای را برای مهار میلیاردرهای حوزه فناوری وضع کند. افکار عمومی آمریکا نشان داده است که با وجود عدم تسلط فنی کامل سندرز بر پیچیدگیهای هوش مصنوعی، دغدغههای اجتماعی او در این حوزه با خواست جامعه همسویی بالایی دارد.
