جاناتان، لاک‌پشت غول‌پیکری که سنش حدود ۱۹۴ سال برآورد می‌شود، حالا به موضوع یک پژوهش ژنتیکی تازه تبدیل شده است. دانشمندان با بررسی DNA و سازوکارهای تنظیم فعالیت ژن‌های این حیوان، سرنخ‌هایی پیدا کرده‌اند که ممکن است توضیح دهند چرا جاناتان برخلاف بسیاری از جانوران، از مرز معمول طول عمر گونه خود عبور کرده است. نتایج این مطالعه در مجله علمی Science Advances منتشر شده است.
جاناتان از گونه لاک‌پشت‌های غول‌پیکر آلدابرا است و از سال ۱۸۸۲ در جزیره سنت هلنا، واقع در اقیانوس اطلس جنوبی، زندگی می‌کند. تصور می‌شود این لاک‌پشت حدود سال ۱۸۳۲ از تخم بیرون آمده باشد؛ یعنی زمانی که چارلز داروین و ملکه ویکتوریا نیز در قید حیات بودند. سن دقیق او با قطعیت کامل مشخص نیست، اما اسناد تاریخی موجود، جاناتان را به یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های طول عمر استثنایی در دنیای حیوانات تبدیل کرده‌اند.
پژوهشگران در بررسی ژنوم جاناتان، ۲۸۷ گونه تغییر ژنتیکی منحصربه‌فرد شناسایی کردند که با مسیرهای زیستی مرتبط با پیری ارتباط دارند. این مسیرها از جمله ترمیم آسیب‌های DNA، تنظیم انسولین، عملکرد میتوکندری‌ها و مقابله با سلول‌های سرطانی را شامل می‌شوند. میتوکندری‌ها بخش‌هایی از سلول هستند که انرژی مورد نیاز آن را تأمین می‌کنند و اختلال در عملکردشان یکی از عوامل مرتبط با افزایش سن به شمار می‌رود.
اما نکته جالب پژوهش فقط به تفاوت‌های ژنتیکی محدود نمی‌شود. دانشمندان همچنین اپی‌ژنوم جاناتان را بررسی کردند؛ مجموعه‌ای از علامت‌های شیمیایی که تعیین می‌کنند ژن‌ها چه زمانی و با چه شدتی فعال شوند. مقایسه این الگوها با چهار لاک‌پشت دیگر از همان گونه نشان داد که در بخش‌هایی از DNA جاناتان، الگوی تنظیم ژن‌های مرتبط با ترمیم DNA و سوخت‌وساز، شباهت بیشتری به نمونه‌های جوان‌تر دارد.
محققان احتمال می‌دهند حفظ نظم این سازوکارها به عملکرد بهتر سلول‌ها در سنین بالا کمک کرده باشد. در برخی نواحی ژنتیکی، میزان بی‌نظمی الگوهای متیلاسیون DNA در جاناتان پایین بود؛ موضوعی که می‌تواند نشان‌دهنده پایداری بیشتر تنظیم فعالیت ژن‌ها باشد. این یافته با فرضیه‌ای هم‌خوانی دارد که بر اساس آن، حفظ عملکرد میتوکندری و سامانه‌های ترمیم ژنتیکی ممکن است در طول عمر طولانی نقش داشته باشد.
با این حال، پژوهشگران هنوز نمی‌توانند بگویند این ویژگی‌ها به‌تنهایی دلیل عمر نزدیک به دو قرنی جاناتان هستند. مطالعه فقط روی یک لاک‌پشت بسیار پیر انجام شده و عواملی مانند محیط زندگی، تغذیه و مراقبت دامپزشکی نیز ممکن است در وضعیت او نقش داشته باشند. بنابراین این کشف به معنای یافتن راهی برای افزایش مستقیم طول عمر انسان نیست؛ بلکه سرنخ‌هایی برای تحقیقات آینده درباره پیری سالم و سازوکارهای محافظت از سلول‌ها فراهم می‌کند.
