این موجود دریایی مغز ندارد، اما شاید «نقشه ساخت بدن انسان» را در خود حفظ کرده باشد

دانشمندان به سرنخ شگفت‌انگیزی درباره تکامل بدن جانوران دست پیدا کرده‌اند؛ سرنخی که در موجودی دریایی بدون مغز و بسیار ساده به نام شقایق دریایی پیدا شده است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد این جانور از یک سازوکار مولکولی برای شکل‌دهی بدن خود استفاده می‌کند که شباهت زیادی به فرایندی دارد که در جانوران پیچیده‌تر، از جمله انسان، برای تعیین ساختار بدن به کار می‌رود.

شقایق‌های دریایی در گروه Cnidaria قرار دارند؛ گروهی که عروس‌های دریایی و مرجان‌ها نیز در آن جای می‌گیرند. این جانوران برخلاف انسان و سایر جانوران دوطرفه، بدنشان معمولاً حول یک محور مرکزی شکل می‌گیرد و حتی مغز نیز ندارند. بااین‌حال، بررسی‌ها نشان داده است که فرایند شکل‌گیری بدن آنها بسیار پیچیده‌تر از چیزی است که ظاهر ساده‌شان نشان می‌دهد.

پژوهشگران دانشگاه وین دریافتند که شقایق دریایی از سازوکاری موسوم به BMP shuttling استفاده می‌کند. در این فرایند، مولکول‌های پیام‌رسان BMP و مهارکننده‌ای به نام Chordin به شکل‌گیری یک شیب مولکولی کمک می‌کنند؛ شیبی که به سلول‌های جنینی می‌گوید در هر بخش از بدن چه نوع بافتی باید ایجاد شود.

اهمیت این کشف در قدمت احتمالی این سازوکار است. دانشمندان معتقدند جدایی مسیر تکاملی Cnidaria و جانوران دوطرفه یا Bilateria احتمالاً حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون سال پیش رخ داده است. بنابراین، اگر این سازوکار از جد مشترک این دو گروه به ارث رسیده باشد، بخشی از دستورالعمل ساخت بدن جانوران پیچیده ممکن است بسیار قدیمی‌تر از چیزی باشد که تصور می‌کردیم.

البته این یافته به معنای آن نیست که شقایق دریایی مستقیماً «جد انسان» است یا بدن انسان از بدن این موجود تکامل پیدا کرده است. دانشمندان همچنان احتمال می‌دهند که برخی از این سازوکارها به‌طور مستقل در شاخه‌های مختلف حیات تکامل یافته باشند. بنابراین، نتیجه اصلی پژوهش بیشتر به قدمت مکانیسم‌های مولکولی شکل‌دهی بدن مربوط می‌شود.

این کشف می‌تواند نگاه دانشمندان به نخستین جانوران پیچیده روی زمین را تغییر دهد. اگر چنین سازوکاری واقعاً از یک جد بسیار قدیمی به ارث رسیده باشد، ممکن است موجودات اولیه‌ای که صدها میلیون سال پیش در اقیانوس‌ها زندگی می‌کردند، پیش از ظهور جانوران پیچیده امروزی، بخشی از فناوری زیستی لازم برای سازمان‌دهی بدن را در اختیار داشته‌اند.