استیو بروسات، دیرینهشناس و نویسنده کتاب داستان پرندگان، در بخشی از این کتاب لحظه تاریخی کشف فسیلی را روایت میکند که نگاه دانشمندان به تکامل پرندگان را برای همیشه تغییر داد. بیش از یک قرن بود که باستانشناسان آرکئوپتریکس را قدیمیترین و ابتداییترین موجود پردار میدانستند. اما در پاییز ۱۹۹۶، همه چیز دگرگون شد.
ماجرا از آنجا شروع شد که فیل کوری، شکارچی کانادایی دایناسورها، در موزهای در پکن با فسیلی عجیب روبهرو شد. این فسیل که دو ماه پیش از آن توسط کشاورزی به نام یومین لی پیدا شده بود، اسکلت یک دایناسور کوچک به اندازه یک مرغ را نشان میداد. آنچه توجه کوری را جلب کرد، هالهای از کرک و پرهای نرم و ظریفی بود که دورتادور بدن دایناسور را گرفته بود.
این دایناسور پرنده نبود؛ بال نداشت و توانایی پرواز هم نداشت. اما بدنش پوشیده از رشتههای نازک و کرکی بود که شباهت زیادی به پرهای پایین تنه پرندگان امروزی داشت. کوری به همراه همکار چینی خود، پیجی چن، از این فسیل عکس گرفت و عکسها را به کنفرانس سالانه انجمن دیرینهشناسی مهرهداران در موزه تاریخ طبیعی آمریکا برد.
با پخش شدن خبر، شایعه پیدا شدن یک دایناسور پشمالو با سرعت زیادی در سالن همایش منتشر شد. جان استروم، دیرینهشناسی که سه دهه پیش نظریه تکامل پرندگان از دایناسورها را دوباره زنده کرده بود نیز در جمع حضور داشت. زمانی که عکسها را به او نشان دادند، مات و مبهوت ماند. اشک از چشمانش جاری شد و نزدیک بود از حال برود.
این همان مدرکی بود که استروم سالها منتظرش بود؛ یک دایناسور با پرهای واقعی. همان چیزی که محققان مدام میگفتند باید پیدا میشد تا نظریه تکامل پرندگان از دایناسورها اثبات شود. روزنامه نیویورک تایمز روز بعد در صفحه اول خود نوشت: «فسیل پردار پیوند میان دایناسورها و پرندگان را اثبات میکند». دانشمندان چینی نام این فسیل را سینوساروپتریکس گذاشتند که به معنای بال خزنده چینی است.
پیدا شدن این فسیل، شروع یک موج بزرگ از اکتشافات تازه بود. کشاورزان منطقه لیائونینگ در چین که زمین را بهتر از هر کسی میشناختند، به جستجو برای یافتن دایناسورهای پردار پرداختند. خیلی زود مشخص شد که در دوران ژوراسیک و کرتاسه، فورانهای آتشفشانی متوالی در این منطقه، تمام اکوسیستم را زیر خاکستر دفن کرده بود. این همان رمز حفظ شدن پرها بود؛ چون در شرایط عادی، بافتهای نرم مانند پوست و پر پیش از آنکه اسکلت به فسیل تبدیل شود، از بین میروند.
با کشف اولین دایناسور پردار، به تدریج دهها، سپس صدها و سرانجام هزاران فسیل از این نوع یافت شگونههای متنوعی کشف شدند؛ بعضی از این فسیلها مانند بئیپیائوسوروس دارای رشتههای ساده و درشتی بودند که به پرهای زبر و خشن پرندگان امروزی شباهت داشت. بعضی دیگر مانند کادوپتریکس و سینورنیتوسوروس دارای پرهای قلمی واقعی با یک محور مرکزی و شاخههای فرعی بودند. حتی تیرانوسورها هم از این قاعده مستثنی نبودند؛ دو گونه نزدیک به تی-رکس به نامهای دایلونگ و یوتیرانوس نیز پوشیده از پرهای کرکی و رشتهای بودند.
اما مهمتر از همه، همین شواهد فسیلی بود که به اجماع نهایی دیرینهشناسان منجر شد؛ اینکه پرندگان امروزی واقعاً از دایناسورها تکامل یافتهاند. امروز این نظریه نه تنها یک فرضیه، بلکه یک حقیقت علمی پذیرفتهشده است.
