جنگ در شبکه های اجتماعی: اینستاگرام و ایکس برای ایرانی‌ها محدودیت‌های گسترده و چندلایه اعمال می‌کنند

یک کارشناس فضای مجازی به همشهری گفت:در پلتفرم‌های اینستاگرام، واتس‌اپ و ایکس، محدودیت‌های گسترده و چندلایه‌ای برای اکانت‌های ایرانی اعمال می‌شود که از سطح دسترسی تا الگوریتم دیده‌شدن را دربر می‌گیرد.

طی هفته‌های گذشته به دلیل محدودیت‌های اعمال شده از سوی اینستاگرام و ایکس، صفحات تعدادی از کاربران ایرانی در این پلتفرم‌ها بسته شده و به نظر می‌رسد این روند ادامه‌دار باشد. این در حال است که کاربران دیگر کشورها در شرایط مشابه با چنین سختیگیری‌هایی در بستر این پلتفرم‌ها مواجه نیستند. برای اطلاع از این جزئیات این محدودیت‌ها و بررسی چرایی این موضوع، مهیار خدادادی، کارشناس فضای مجازی و امنیت سایبری، مهمان تلویزیون اینترنتی همشهری بود.

خدادادی در گفت‌وگو با برنامه «پارک‌وی» در این رابطه گفت: اساس کار پلتفرم‌هایی مثل اینستاگرام و ایکس در دنیا این است که باید بی‌طرف باشند و زمین بازی برای تمام کاربران در این بسترها یکسان باشد، نه ‌این که موضوعات سیاسی در روند فعالیت این پلتفرم‌ها دخیل شود و آنها را عملا به بازوی دشمن تبدیل کند، اما اگر بدون تعصب و فقط از دیدگاه فنی به این موضوع نگاه کنیم متوجه می‌شویم که صاحبان این پلتفرم‌ها با کاربران ایرانی در موضوعات سیاسی، امنیتی و امثالهم به شدت سختگیرانه برخورد کرده‌اند و با این که مدافع آزادی بیان هستند و همیشه روی این موضوع پافشاری کرده‌اند اما به جرات، این قضیه برای کاربران ایرانی صدق نمی‌کند.

این کارشناس در رابطه با قوانین حاکم بر بسترهای ارتباطی مجازی اضافه کرد: پلتفرم‌هایی مثل اینستاگرام، واتس‌اپ و ایکس در سطح داکیومنت رسمی به طور مثال در حوزه کپی‌رایت یا محتوای پورنوگرافی یک‌سری قوانین کلی دارند که جزو سختگیرانه‌ترین چارچوب‌ها در کل دنیاست.

این قوانین برای ما قابل قبول است و همه کشورها باید به آن احترام بگذارند، اما مشکل از جایی شروع می‌شود که گویی یک لایه قوانین نامرئی و پنهان، فقط مختص کشور ایران در پلتفرم‌های خراجی وجود دارد و این مغایر با ادعای آزادی بیان آنهاست.

خدادادی در رابطه با این‌که چه نوع محدودیت‌هایی برای کاربران ایرانی در پلتفرم‌های اینستاگرام، واتس‌اپ و ایکس وجود دارد، گفت: این محدودیت‌ها گسترده و چندلایه‌ است و از سطح دسترسی تا الگوریتم دیده‌شدن را دربر می‌گیرد.

به عنوان مثال از دی‌ماه سال گذشته و همزمان با ناآرامی‌ها در ایران، اینستاگرام فهرست فالوور و فالووینگ‌های اکانت‌های ایرانی را غیرقابل مشاهده کرد و هیچوقت هم این موضوع را به طور رسمی اطلاع‌رسانی نکرد که این موضوع باعث شد اکانت‌های دشمن دیرتر شناسایی شود.

این کارشناس با طرح این سوال که اساسا چرا اینستاگرام باید به طور واضح به دشمنان یک کشور کمک کند، به دیگر موارد این تبعیض پنهان اشاره کرد و گفت: مثال دیگر در رابطه با محدودیت استفاده از برخی کلمات است که اگر شما از کلماتی مثل شهید، سپاه، امنیت، قاسم سلیمانی و امثالهم در استوری و پست استفاده کنید اینستاگرام آن را تخلف محسوب کرده صفحه شما را محدود می‌کند. این محدودیت قبلا فقط در کلمات متنی بود اما الان، هوش مصنوعی این کلمات را در صوت هم تشخیص می‌دهد و ویدئو و صوت را حذف می‌کند.

وی درباره محدودیت‌های شبکه ایکس‌ نیز به حذف تیک آبی برخی اکانت‌ها اشاره کرد و افزود: بسیاری از اکانت‌های کاربران عادی و مسئولان در این پلتفرم دچار این محدودیت شده که نمونه اخیر آن مربوط به اکانت رسمی رهبر در توئیتر می‌شود که با وجو این‌که تیک آبی برای این اکانت خریداری شده بود، این تیک حذف شد که این نشان می‌دهد برای کاربران ایرانی به نوعی قرارداد مالی هم زیر پا گذاشته می‌شود.

به گفته این کارشناس فضای مجازی، دسترسی کاربران ایرانی به برخی فیچرها نیز با محدودیت مواجه است، از جمله این‌که کاربران ایرانی در واتس‌اپ یا اینستاگرام امکان گفت‌وگو با چت‌بات‌های هوش مصنوعی متا را ندارند در حالی که این امکان برای سایر کاربران باز است. همچنین شماره‌های ایرانی در واتس‌اپ با محدودیت در زمینه آپلود فایل مواجه هستند. در محدودیتی دیگر، اکانت‌های داخل ایران امکان خرید تیک آبی در اینستاگرام را ندارند.