اگر نوجوان شما شبهای مدرسه زودتر میخوابد و صبح مجبور است برای رفتن به مدرسه زود بیدار شود، اما آخر هفتهها تا چند ساعت دیرتر میخوابد و صبح دیر از تخت بیرون میآید، این تغییر برنامه شاید فقط بهمعنای جبران کمخوابی نباشد. پژوهش جدیدی نشان میدهد این اختلاف زمانی میان خواب روزهای مدرسه و تعطیلات میتواند با افزایش علائم اضطراب در نوجوانان ارتباط داشته باشد.
پژوهشگران دانشگاه ساوتهمپتون برای بررسی این موضوع، نتایج ۱۸ مطالعه را بررسی کردند و دادههای ۱۲ مطالعه مشابه را در یک فراتحلیل ترکیب کردند. این مجموعه در مجموع بیش از ۲۳۰ هزار نوجوان را شامل میشد و نتیجه نشان داد بین «جتلگ اجتماعی» و اضطراب، ارتباطی کوچک اما قابلتوجه وجود دارد.
«جتلگ اجتماعی» دقیقاً چیست؟
#جتلگ اجتماعی به اختلاف زمان خواب و بیداری فرد در روزهای کاری یا مدرسه با روزهای آزاد گفته میشود. برای مثال، نوجوانی ممکن است در شبهای مدرسه ساعت ۱۱ بخوابد و ساعت ۷ صبح بیدار شود، اما آخر هفته تا ساعت ۲ بامداد بیدار بماند و ظهر از خواب بیدار شود.
این وضعیت از نظر بدن شبیه نوعی جابهجایی مداوم ساعت زیستی است. نوجوانان نیز بهطور طبیعی در دوران بلوغ تمایل دارند دیرتر بخوابند و دیرتر از خواب بیدار شوند؛ اما برنامه زودهنگام مدارس میتواند آنها را مجبور کند برخلاف ریتم طبیعی بدنشان زندگی کنند.
چرا خواب نوجوانان با اضطراب ارتباط پیدا میکند؟
#دانشمندان هنوز نمیگویند خواب نامنظم مستقیماً باعث اضطراب میشود. اما شواهد موجود نشان میدهد هماهنگ نبودن ساعت زیستی با برنامه روزانه میتواند با وضعیت روانی نوجوانان ارتباط داشته باشد.
مطالعات قبلی نیز ارتباط میان مدت خواب، جتلگ اجتماعی و علائم اضطراب در نوجوانان را گزارش کردهاند. یک مطالعه بزرگتر روی نوجوانان نشان داده بود که هم خواب کوتاهتر در شبهای مدرسه و هم اختلاف بیشتر بین برنامه خواب مدرسه و تعطیلات، بهطور مستقل با علائم اضطرابی بیشتر ارتباط دارند.
مشکل فقط دیر خوابیدن نیست
#نکته مهم این است که نمیتوان همه چیز را به «زیاد خوابیدن در آخر هفته» نسبت داد. نوجوانان ممکن است در طول هفته بهدلیل شروع زودهنگام مدرسه، تکالیف، فعالیتهای اجتماعی و استفاده شبانه از اینترنت و تلفن همراه، خواب کافی نداشته باشند و در تعطیلات تلاش کنند این کمبود را جبران کنند.
به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند مسئله را نباید فقط به عادات فردی نوجوان نسبت داد. زمان شروع مدرسه و هماهنگی برنامه آموزشی با ساعت زیستی نوجوانان نیز میتواند بخشی از این معادله باشد.
البته ارتباط مشاهدهشده در این پژوهش بهمعنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست و اندازه اثر نیز کوچک بوده است. بنابراین نمیتوان گفت هر نوجوانی که آخر هفته دیرتر میخوابد، حتماً دچار اضطراب خواهد شد. یافتهها بیشتر نشان میدهند که ثبات بیشتر در برنامه خواب میتواند یکی از عوامل مهم در سلامت روان نوجوانان باشد و ارزش بررسی بیشتر را دارد.
