گزارش تازهای از شبکه العربیه از نزدیک شدن ایران و آمریکا به یک توافق اولیه درباره برنامه هستهای ایران حکایت دارد؛ توافقی که بر اساس ادعای منابع این شبکه، امکان غنیسازی اورانیوم در داخل ایران تا سطح ۳.۶۷ درصد را در نظر میگیرد. بااینحال، این خبر هنوز به معنای دستیابی قطعی دو کشور به توافق نیست.
طبق این گزارش، قطر و پاکستان در ایجاد زمینه برای ازسرگیری مذاکرات جدی میان تهران و واشنگتن نقش میانجی را ایفا میکنند. هدف این تلاشها، کاهش اختلافات هستهای و فراهم کردن مقدمات توافقی گستردهتر برای پایان دادن به بحران جاری عنوان شده است.
یکی از محورهای اصلی مذاکرات، تعیین سطح مجاز غنیسازی اورانیوم در ایران است. بر اساس ادعای العربیه، آمریکا با غنیسازی تا سطح ۳.۶۷ درصد در داخل ایران موافقت کرده و تهران نیز این پیشنهاد را پذیرفته است. این سطح به محدوده غنیسازی مورد استفاده در بسیاری از کاربردهای متعارف سوخت هستهای نزدیک است؛ اما جزئیات اجرای چنین محدودیتی هنوز روشن نیست.
موضوع مهم دیگر، ذخایر اورانیوم ایران با غنای ۶۰ درصد است. گزارشها حاکی از آن است که واشنگتن خواهان کاهش غنای این ذخایر شده و دو طرف درباره چگونگی اجرای این اقدام، از جمله احتمال مشارکت کشور ثالث، گفتوگو میکنند. سرنوشت این ذخایر یکی از حساسترین بخشهای هر توافق احتمالی خواهد بود.
بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران نیز در چارچوب گفتوگوها مطرح شده است. بااینحال، هنوز مشخص نیست بازرسان در صورت توافق به کدام تأسیسات دسترسی خواهند داشت و حدود اختیارات نظارتی آنها چگونه تعیین میشود.
در بخش اقتصادی، منابع العربیه از احتمال آزادسازی ۶ تا ۹ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران در صورت پیشرفت مذاکرات خبر دادهاند. این موضوع میتواند یکی از مشوقهای اقتصادی توافق احتمالی باشد؛ اما میزان داراییهای آزادشده، زمانبندی و شرایط دسترسی ایران به آنها هنوز بهصورت رسمی نهایی نشده است.
تنگه هرمز و محاصره دریایی بنادر ایران نیز از دیگر محورهای مطرحشده در گزارشها هستند. بر اساس این روایت، توافق گستردهتر میتواند شامل بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی باشد؛ بااینحال، جزئیات و ترتیب اجرای تعهدات احتمالی دو طرف همچنان محل مذاکره است.
مهمترین نکته برای ارزیابی این خبر، تفاوت میان «پذیرش یک پیشنهاد در مذاکرات» و «امضای توافق نهایی» است. حتی اگر دو طرف بر سر غنیسازی ۳.۶۷ درصدی به تفاهم اولیه رسیده باشند، موضوعاتی مانند سرنوشت ذخایر ۶۰ درصدی، نظارت آژانس، رفع تحریمها، آزادسازی داراییها و نحوه اجرای تعهدات میتوانند نتیجه مذاکرات را تغییر دهند. بنابراین، تا زمان تأیید رسمی از سوی تهران و واشنگتن، باید این خبر را گزارشی رسانهای درباره یک توافق احتمالی دانست، نه توافقی قطعی و اجرایی.