کمبود موشکهای رهگیر پاتریوت حالا به یکی از جدیترین نگرانیهای اوکراین برای ماههای آینده تبدیل شده است؛ بحرانی که تنها به جنگ این کشور با روسیه مربوط نمیشود و ردپای جنگ ایران و مصرف سنگین مهمات پدافندی آمریکا نیز در آن دیده میشود. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در تازهترین اظهارات خود گفته است کشورهای غربی توان تأمین تعداد موشکهای مورد نیاز کییف را ندارند.
زلنسکی اعلام کرده اوکراین برای مقابله با موشکهای بالستیک روسیه به حدود ۲۸۰ موشک رهگیر نیاز دارد، اما دریافت چنین تعدادی در یک ماه عملاً امکانپذیر نیست. او گفته حتی تأمین ۱۰۰ موشک نیز برای متحدان غربی یک چالش بزرگ است و کییف برای ماههای سرد پیش رو به ۱۰۰ تا ۱۲۰ موشک رهگیر در هر ماه نیاز دارد.
مشکل اصلی به گفته رئیسجمهور اوکراین، ظرفیت محدود تولید موشکهای پاتریوت در آمریکاست. زلنسکی معتقد است در چنین شرایطی تنها راه فوری، استفاده از ذخایر موجود کشورهای غربی است؛ ذخایری که خود آمریکا و کشورهای اروپایی نیز برای دفاع از خاک و نیروهایشان به آنها نیاز دارند. او از کشورهای اروپایی خواسته بخشی از ذخایر موشکی خود را در اختیار اوکراین قرار دهند.
اما پشت این بحران، اتفاق مهمتری قرار دارد: جنگ آمریکا و ایران فشار سنگینی بر ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا وارد کرده است. مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا (CSIS) در بررسی وضعیت مهمات پنتاگون اعلام کرده که موشکهای رهگیر پاتریوت بهویژه به یک مشکل جدی تبدیل شدهاند و نیروهای آمریکایی در جریان جنگ ایران تعداد قابل توجهی از این موشکها را مصرف کردهاند.
گزارش دیگری از CSIS نشان میدهد که پس از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران، ذخایر برخی سامانههای پدافندی آمریکا بهشدت کاهش یافته است. این مؤسسه در یکی از برآوردهای خود اعلام کرده موجودی موشکهای پاتریوت آمریکا به کمتر از هزار فروند رسیده و موجودی موشکهای THAAD نیز حدود ۲۵۰ فروند برآورد شده است. این ارقام، برآورد یک اندیشکده هستند و به معنای اعلام رسمی موجودی پنتاگون نیستند، اما شدت فشار واردشده به ذخایر دفاع موشکی آمریکا را نشان میدهند.
گزارش آسوشیتدپرس نیز در اواخر اوت از کاهش شدید ذخایر پاتریوت آمریکا در اروپا خبر داد و این وضعیت را تا حد زیادی به جنگ ایران مرتبط دانست. بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی و متحدانشان در جریان مقابله با حملات ایران از ذخایر پاتریوت استفاده کردهاند و این مسئله توان دفاع موشکی اروپا را نیز تحت فشار قرار داده است.
اهمیت ماجرا برای اوکراین زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم پاتریوت یکی از معدود سامانههایی است که توان مقابله با موشکهای بالستیک روسیه را در اختیار کییف قرار میدهد. بنابراین مسئله فقط کمبود یک نوع موشک نیست؛ کاهش ذخایر پاتریوت میتواند توان اوکراین برای حفاظت از شهرها، تأسیسات انرژی و زیرساختهای حیاتی در موج حملات زمستانی روسیه را تحت تأثیر قرار دهد. رویترز نیز در روزهای اخیر از آمادهشدن اوکراین برای زمستان سخت و افزایش حملات روسیه به زیرساختهای این کشور خبر داده است.
با این حال، غرب تلاش کرده راههایی برای جبران این کمبود پیدا کند. آلمان در روزهای اخیر اعلام کرده موشکهای رهگیر پاتریوت بیشتری از ذخایر خود در اختیار اوکراین قرار میدهد و کانادا نیز یک بسته ۳۵۰ میلیون دلاری برای تقویت پدافند هوایی اوکراین تصویب کرده است. همزمان وزیر دفاع اوکراین گفته کییف در حال قرارداد برای دریافت حدود هزار موشک پاتریوت از متحدان است، اما بخش عمده این موشکها در سالهای آینده تحویل خواهد شد و مشکل فوری همچنان پابرجاست.
در واقع، جنگ ایران یک مشکل قدیمی را برای آمریکا و متحدانش آشکارتر کرده است: تولید موشکهای رهگیر پیشرفته با سرعت مصرف آنها همگام نیست. موشکهای پاتریوت محصولاتی گرانقیمت و پیچیده هستند و افزایش تولید آنها نیز زمان میبرد. به همین دلیل، حتی اگر قراردادهای جدید برای اوکراین امضا شود، نمیتوان انتظار داشت تمام نیازهای کییف در کوتاهمدت برطرف شود.
به این ترتیب، درخواست تازه زلنسکی فقط یک درخواست تسلیحاتی معمولی نیست؛ او در شرایطی از غرب موشک میخواهد که خود آمریکا و کشورهای اروپایی پس از ماهها درگیری در خاورمیانه با کاهش ذخایر دفاع موشکی روبهرو شدهاند. اکنون باید دید متحدان غربی حاضر میشوند بخشی از ذخایر محدود خود را به اوکراین بدهند یا اینکه کمبود پاتریوت، کییف را مجبور خواهد کرد برای مقابله با حملات بالستیک روسیه به راهکارهای دیگری متوسل شود.
منابع
- شفقنا: اظهارات تازه زلنسکی درباره نیاز اوکراین به موشکهای پاتریوت
- رویترز: قرارداد اوکراین برای دریافت حدود هزار موشک پاتریوت
- رویترز: کمک جدید آلمان به اوکراین برای تأمین موشکهای پاتریوت
- رویترز: بسته ۳۵۰ میلیون دلاری کانادا برای پدافند هوایی اوکراین
- آسوشیتدپرس: کاهش شدید ذخایر پاتریوت آمریکا در اروپا در پی جنگ ایران
- مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی: فشار جنگ ایران بر ذخایر مهمات آمریکا
- مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی: وضعیت ذخایر موشکهای رهگیر پس از جنگ ایران
