به تازگی گزارش جدیدی منتشر شده که اوکراین در سال 2024 برای نخستین بار از پهپادهای کاملاً خودمختار مجهز به هوش مصنوعی برای حمله مرگبار به نیروهای روسی استفاده کرده است که میتواند نقطه عطفی در تاریخ جنگهای مدرن و استفاده از سلاحهای خودکار به شمار برود.
بر اساس گزارشی که نشریه New Scientist منتشر کرده، 10 فروند پهپاد کوادکوپتر مجهز به حالت موسوم به «Terminator Mode» به خطوط مقدم نبرد اعزام شدند. این پهپادها پس از فعال شدن، بدون هیچگونه کنترل انسانی قادر بودند اهداف را شناسایی و منهدم کنند.
یکی از سازندگان و تأمینکنندگان فناوری پهپادهای اوکراینی، در یک نشست خبری که توسط سفارت اوکراین برگزار شده بود، درباره این عملیات گفت که ما فقط پهپاد را به پرواز درمیآوریم و میدانیم هر چیزی در آن منطقه از بین خواهد رفت.
آنچه این عملیات را متمایز میکند، حذف کامل انسان از فرآیند تصمیمگیری نهایی برای شلیک است. سازنده پهپاد توضیح داده که در این حالت هیچ ارتباطی با پهپاد وجود ندارد و اپراتور حتی قادر به مشاهده تصاویر زنده نیست.
به گفته وی، پهپاد پس از پرتاب بهطور مستقل محیط را بررسی کرده و هر هدفی را که بهعنوان دشمن تشخیص دهد، مورد حمله قرار میدهد. این مأموریت نیز بهعنوان یک آزمایش عملیاتی ویژه اجرا شده بود.
گزارش منتشرشده یکی از قویترین شواهد موجود درباره استفاده از هوش مصنوعی برای اتخاذ مستقل تصمیم مرگبار علیه انسانها محسوب میشود؛ تصمیمی که نه در نتیجه خطا یا از کنترل خارج شدن سیستم، بلکه بهصورت عمدی و با فعالسازی حالت خودمختار اتخاذ شده است.
در حال حاضر هیچ ممنوعیت بینالمللی جامعی برای استفاده از سلاحهای کاملاً خودمختار وجود ندارد. منتقدان معتقدند حذف قضاوت انسانی از فرآیند کشتار میتواند پیامدهای جدی برای حقوق بشر و قوانین جنگ داشته باشد.
همچنین سیستمهای مبتنی بر هوش مصنوعی همچنان در تشخیص اهداف و تصمیمگیری با خطاهایی مواجه میشوند که در میدان نبرد میتواند نتایج فاجعهباری به همراه داشته باشد. نکته قابل توجه این است که قوانین داخلی اوکراین نیز بهطور رسمی استفاده از سامانههای کاملاً خودمختار برای هدفگیری نهایی انسانها را محدود کرده است.
