کنترلهای تلویزیون با وجود پیشرفت فناوریهای بیسیم، همچنان به مادون قرمز متکی هستند. این موضوع در نگاه اول عجیب به نظر میرسد، اما دلایل فنی و اقتصادی مشخصی پشت آن وجود دارد.
در این مطلب بررسی میکنیم چرا IR هنوز از میدان خارج نشده است.
اگرچه ممکن است در نگاه نخست، استفاده از مادونقرمز در کنترلهای تلویزیون، یادآور فیلمهای جاسوسی دهههای گذشته باشد، اما این فناوری که بهعنوان میراثی از عصر پیشا-دیجیتال شناخته میشود، همچنان در بسیاری از محصولات جدید و حتی باکیفیتترین تلویزیونهای امروزی بهکار گرفته میشود. در عصری که بلوتوث و وایفای با پهنای باند بالا به استانداردهای غالب تبدیل شدهاند، پرسش این است که چرا مادونقرمز هنوز جایگاه خود را حفظ کرده است؟
به نقل از BGR، تاریخچهٔ حضور مادونقرمز در کنترلهای ازراه دور به اواخر دههٔ ۱۹۷۰ و اوایل دههٔ ۱۹۸۰ میلادی بازمیگردد، زمانی که این فناوری جایگزین کلیکرهای فراصوتی شد؛ کلیکرهایی که نخستین نمونههای کنترل بیسیم تلویزیون محسوب میشدند و توسط شرکت زنیت الکترونیکس در سال ۱۹۵۶ معرفی شده بودند. مادونقرمز بهسرعت به معیاری فراگیر تبدیل شد و در کنترل دستگاههای گوناگونی از پخشکنندههای چنددیسکی سیدی گرفته تا پروژکتورهای اسلاید و سیستمهای تهویه مطبوع به کار رفت.
اما راز ماندگاری این فناوری کهن در چیست؟ پاسخ، فراتر از هزینهٔ پایین، به سه مؤلفهٔ کلیدی بازمیگردد: سادگی، قابلیت اطمینان و بهرهوری انرژی.
مادون قرمز با ارسال کدهای دودویی در قالب تابش نوری نامرئی عمل میکند. یک ریزپردازنده درون کنترل، کد موردنظر را تولید کرده و به فرستندهٔ LED دستور میدهد که آن را به صورت پالسهای نوری به سمت گیرندهٔ دستگاه هدف ارسال کند. گیرنده نیز این پالسها را رمزگشایی کرده و به فرمانی مانند کاهش صدا یا تغییر ورودی تبدیل میسازد.
این مکانیسم ساده، وابسته به خط دید مستقیم است که ضمن کاهش تداخل، هزینهٔ پیادهسازی را به حداقل میرساند. افزون بر این، تولیدکنندگان برای استفاده از مادونقرمز نیازی به پرداخت حق امتیاز یا پیروی از الزامات کنسرسیومهای بینالمللی (همانند گروه بهرهبرداری از بلوتوث) ندارند. از منظر مصرف انرژی نیز مادونقرمز بسیار بهصرفه است؛ زیرا فرستنده تنها در کسری از ثانیه و برای فواصل بسیار کوتاه (حدود ده متر) فعال میشود،
ازاینرو باتری کنترلها معمولاً ماهها و حتی سالها دوام میآورند. ضربالمثل قدیمی «اگر خراب نیست، دستکاریاش نکن» بهخوبی گویای این رویکرد محافظهکارانه اما هوشمندانه در صنعت الکترونیک است.
اما بلوتوث بهعنوان رقیب مدرن، نقاط قوت انکارناپذیری دارد که سبب رشد روزافزون کاربرد آن در کنترلهای ازراهدور شده است. مهمترین مزیت بلوتوث، عدم نیاز به خط دید است؛ کاربر میتواند از اتاق مجاور نیز تلویزیون را خاموش یا تنظیمات آن را تغییر دهد. برد مؤثر بلوتوث تا صد متر نیز میرسد که ده برابر مادونقرمز است.
همچنین این فناوری امکان اتصال همزمان به چندین دستگاه را فراهم میآورد، در حالی که مادونقرمز صرفاً برای ارتباط یکبهیک با دستگاه مقصد طراحی شده است. افزون بر این، حضور فراگیر بلوتوث در گوشیهای هوشمند و تبلتها، بسیاری از تولیدکنندگان را به حذف کنترلهای اختصاصی و ارائهٔ اپلیکیشنهای مبتنی بر بلوتوث ترغیب کرده است؛ کاربران بهسادگی با نصب یک برنامه، دستگاه خود را به کنترلگر همهکاره تبدیل میکنند.
در مجموع باید گفت که مادونقرمز، اگرچه از نظر فنی قدیمیتر بهنظر میرسد، اما همچنان به دلیل هزینهٔ ناچیز، مصرف انرژی پایین و عملکرد بیدردسر، انتخاب اول بسیاری از تولیدکنندگان تلویزیون باقی مانده است. از سوی دیگر، بلوتوث با رفع محدودیتهای فیزیکی مادونقرمز و ارائهٔ انعطافپذیری بیشتر، بهتدریج در حال گسترش سهم خود در این حوزه است.
بهنظر میرسد در سالهای آتی، شاهد ترکیبی از این دو فناوری یا گذاری تدریجی به سمت بلوتوث در محصولات میانرده و بالارده باشیم؛ اما تا زمانی که هزینه و سادگی اولویت نخست مصرفکننده و تولیدکننده باشد، مادونقرمز بهآسانی میدان را خالی نخواهد کرد.
