مصرف ماری‌جوانا با افزایش خطر رفتار خشونت‌آمیز ارتباط دارد؛ پژوهش تازه چه می‌گوید؟

مصرف ماری‌جوانا فقط موضوعی مرتبط با اثرات روانی و جسمی این ماده نیست؛ یک پژوهش جدید، ارتباط معناداری میان مصرف کانابیس و احتمال درگیر شدن با رفتارهای خشونت‌آمیز پیدا کرده است. این مطالعه که به‌تازگی در مجله معتبر Psychological Medicine منتشر شده، نتایج ۶۳ پژوهش مختلف را با مجموع ۲۶۵ هزار و ۷۹ نفر بررسی کرده است.

پژوهشگران برای رسیدن به این نتیجه، مطالعات منتشرشده در پایگاه‌های علمی MEDLINE، EMBASE و PsycINFO را بررسی کردند. جست‌وجوی اصلی این تیم تا نوامبر ۲۰۲۴ ادامه داشته و مطالعاتی را دربر گرفته که ارتباط میان مصرف کانابیس و خشونت را هم در جمعیت عمومی و هم در میان بیماران دارای اختلالات روانی بررسی کرده بودند. در مجموع، ۶۳ مطالعه برای تحلیل آماری نهایی انتخاب شد.

نتیجه اصلی قابل توجه است: در جمعیت عمومی، افرادی که مصرف کانابیس داشتند، در مقایسه با افرادی که مصرف نمی‌کردند، ارتباطی با احتمال بالاتر ارتکاب رفتار خشونت‌آمیز نشان دادند. نسبت شانس در این بخش از مطالعه ۲.۰۵ گزارش شده است. در میان افراد دارای مشکلات روان‌پزشکی نیز این رقم به ۲.۴۹ رسید. با این حال، این اعداد به معنی آن نیستند که هر فرد مصرف‌کننده ماری‌جوانا الزاماً رفتار خشونت‌آمیز خواهد داشت؛ آنها بیانگر ارتباط آماری میان دو متغیر هستند.

یکی از بخش‌های مهم پژوهش، بررسی خشونت‌هایی بود که به محکومیت کیفری منجر شده‌اند. در این گروه، ارتباط آماری قوی‌تری مشاهده شد؛ نسبت شانس برای جمعیت عمومی ۳.۷۵ و برای گروه‌های روان‌پزشکی ۴.۲۱ گزارش شده است. پژوهشگران همچنین مواردی مانند حمله شدید، پرخاشگری جنسی، درگیری و سرقت را در میان پیامدهای خشونت‌آمیز بررسی کرده‌اند.

اما ماجرا فقط به احتمال ارتکاب خشونت محدود نمی‌شود. این متاآنالیز نشان داد مصرف کانابیس با افزایش احتمال قربانی شدن در خشونت نیز ارتباط دارد. در این بخش، نسبت شانس ۱.۴۹ گزارش شد. بنابراین یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان کانابیس در برخی شرایط ممکن است هم با احتمال بیشتری در جایگاه عامل خشونت و هم در جایگاه قربانی خشونت قرار بگیرند.

پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای این ارتباط مطرح کرده‌اند. از جمله اینکه مصرف کانابیس، به‌ویژه در دوزهای بالا، می‌تواند با اختلال در توجه، عملکردهای اجرایی، کنترل تکانه و توانایی حل مسئله همراه باشد. با این حال، خود پژوهشگران تأکید می‌کنند که برای مشخص شدن مسیر دقیق این رابطه و تعیین میزان نقش مستقیم مصرف کانابیس، تحقیقات بیشتری لازم است.

یکی از محدودیت‌های مهم این مطالعه نیز همین موضوع است. بسیاری از مطالعات بررسی‌شده مشاهده‌ای بوده‌اند و عوامل دیگری می‌توانند هم با مصرف کانابیس و هم با رفتار خشونت‌آمیز ارتباط داشته باشند. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس این متاآنالیز گفت که ماری‌جوانا مستقیماً باعث خشونت می‌شود. خود پژوهشگران نیز خواستار مطالعات طولی بیشتری شده‌اند تا عواملی مانند میزان و دفعات مصرف و ترکیبات مختلف کانابیس، از جمله مقدار THC و CBD، دقیق‌تر بررسی شوند.

این پژوهش در مجموع تصویری گسترده‌تر از رابطه میان مصرف کانابیس و خشونت ارائه می‌کند؛ تصویری که فقط به یک گروه خاص محدود نیست و هم جمعیت عمومی و هم بیماران روان‌پزشکی را دربر می‌گیرد. با این حال، برای تبدیل این ارتباط آماری به یک نتیجه قطعی درباره رابطه علت و معلولی، هنوز به شواهد دقیق‌تر و مطالعات آینده نیاز است. مقاله اصلی این پژوهش در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ به‌صورت آنلاین در Psychological Medicine منتشر شده است.

کانابیس نام گیاه و خانواده‌ای از فرآورده‌های حاصل از آن است و «ماری‌جوانا» معمولاً به بخش‌های خشک‌شده گیاه گفته می‌شود که برای اثرات روان‌گردان مصرف می‌شوند. مهم‌ترین ترکیب روان‌گردان آن THC است؛ در مقابل، CBD اثر روان‌گردان مشابه THC ندارد.

آیا این پژوهش ثابت کرده ماری‌جوانا باعث خشونت می‌شود؟

این پژوهش روی چند نفر انجام شده است؟

آیا مصرف‌کنندگان ماری‌جوانا بیشتر قربانی خشونت هم می‌شوند؟

آیا خطر در افراد دارای مشکلات روان‌پزشکی بیشتر بود؟

آیا نوع و میزان مصرف کانابیس اهمیت دارد؟