سن روی شناسنامه فقط تعداد سالهایی را نشان میدهد که از تولد یک فرد گذشته است؛ اما بدن انسانها الزاماً با همان سرعت پیر نمیشود. به همین دلیل دانشمندان مدتی است روی مفهوم سن زیستی کار میکنند؛ معیاری که تلاش میکند وضعیت واقعی پیری بدن را بهتر نشان دهد.
حالا هوش مصنوعی به یکی از ابزارهای مهم این حوزه تبدیل شده است. پژوهشگران مدلهایی ساختهاند که میتوانند با بررسی اطلاعاتی مانند تصاویر چهره، بافتهای بدن، تصاویر پزشکی، پروتئینهای خون و سیگنالهای قلبی الگوهای مرتبط با سن زیستی را شناسایی کنند.
یکی از نمونههای جالب، سیستم FaceAge است که با استفاده از یک عکس از چهره، سن زیستی را تخمین میزند. این مدل با دادههای دهها هزار فرد سالم آموزش داده شده و در پژوهشهای پزشکی نیز برای بررسی ارتباط ظاهر چهره با وضعیت سلامت بیماران مورد استفاده قرار گرفته است.
اما ماجرا فقط به چهره محدود نیست. پژوهشگران در سال ۲۰۲۶ مدلهایی ساختهاند که میتوانند سن زیستی اندامهای مختلف را از تصاویر بافتشناسی تخمین بزنند. در یک مطالعه، بیش از ۲۵ هزار نمونه بافت از ۴۰ نوع بافت بدن بررسی شد و مشخص شد اندامهای مختلف لزوماً با یک سرعت پیر نمیشوند.
حتی قلب هم میتواند سرنخهایی درباره سن فیزیولوژیک بدن بدهد. پژوهشگران کلینیک مایو از یک مدل هوش مصنوعی برای تحلیل نوار قلب استفاده کردهاند و نشان دادهاند که «سن بهدستآمده از ECG» میتواند با وضعیت فیزیولوژیک و برخی پیامدهای سلامتی ارتباط داشته باشد.
با این حال، نباید تصور کرد هوش مصنوعی یک عدد قطعی به نام «سن واقعی بدن» را کشف میکند. دانشمندان هنوز درباره بهترین روش تعریف و اندازهگیری سن زیستی اتفاقنظر ندارند و نتایج ساعتهای زیستی مختلف میتواند متفاوت باشد. بنابراین این فناوری فعلاً بیشتر ابزاری پژوهشی و کمکی برای ارزیابی سلامت و روند پیری است، نه جایگزینی برای تشخیص پزشکی.
