تا امروز در تمام کتابهای درسی دنیا عکس مغز را فعال میکنند" aria-label="لینک به نورونهای مصنوعی سلولهای زنده مغز را فعال میکنند">نورون (سلول عصبی) را به شکل یک لوله بلند و صاف نشان میدادند، اما محققان دانشگاه جانز هاپکینز با استفاده از میکروسکوپهای فوقپیشرفته تازه فهمیدهاند که اشتباه میکردند؛ آکسونها بههیچ وجه صاف نیستند، بلکه شبیه رشته مروارید یا دانههای تسبیح هستند.
نخستینبار سال ۲۰۲۴ در مجله بسیار معتبر Nature Neuroscience این تحقیق منتشر شد و سال ۲۰۲۵ در یک مجله دیگر به نام Biophysical Journal دوباره تأیید شد؛ یعنی فقط یک ادعای ساده نیست؛ دو بار آزمایش شده و نتیجه یکی بوده: آکسونها برجستهبرجسته هستند.
نکته مهم این است که این ساختار «مرواریدی» فقط مربوط به یک نوع جانور یا یک قسمت خاص از مغز نیست؛ محققان همین الگو را در کرم کوچک آزمایشگاهی، در مغز موش و حتی در بافت مغز انسان زنده دیدهاند. یعنی این یک قانون عمومی در سیستم عصبی همه جانوران است.
تمام فرمولها و مدلهای کامپیوتری که تا امروز برای شبیهسازی کار مغز استفاده میشد، بر پایه «لوله صاف» ساخته شده بود؛ حالا که معلوم شده آکسون دانهدانه است، دانشمندان باید بهطور تقریب همه چیز از جمله سرعت انتقال پیام، جای خرابیها و تأثیر بیماریها را از نو محاسبه کنند.
این کشف بهویژه برای بیماری MS (اماس) که در آن غلاف اطراف آکسون تخریب میشود، خیلی مهم است؛ اگر خود آکسون صاف نباشد و از اول مرواریدی شکل باشد، ممکن است متخصصان بفهمند که چرا سلولهای عصبی در بعضی جاها زودتر از جای دیگر خراب میشوند و چه طور میشود جلوی آن را گرفت.
