تحقیقات جدید نشان میدهد مصرف زیاد شیرینکنندههای کمکالری با تسریع زوال شناختی در بزرگسالان زیر ۶۰ سال مرتبط است. این مطالعه هشت ساله روی بیش از ۱۲ هزار نفر نشان داد که افراد پرمصرف، ۶۵ درصد سریعتر دچار افت حافظه و عملکردهای مغزی میشوند. محققان تاکید کردند که این یافتهها یک رابطه علّی قطعی نیست و برای تایید آن به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
تحقیقات تازهای که در مجله معتبر نورولوژی (Neurology) منتشر شده، زنگ خطری را در مورد مصرف برخی شیرینکنندههای مصنوعی به صدا درآورده است. بر اساس این پژوهش، مصرف مقادیر بالای این مواد ممکن است روند زوال شناختی را به ویژه در افراد زیر ۶۰ سال تسریع کند.
پس از مطالعهای در سال ۲۰۲۳ که نشان میداد مصرف بیش از حد قند با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل در سالمندان مرتبط است، پژوهشگران گام را فراتر نهاده و به بررسی تأثیر شیرینکنندههای کمکالری یا بدون کالری بر عملکرد مغز پرداختهاند. نتایج این بررسی جدید که روی بیش از ۱۲ هزار و ۷۰۰ بزرگسال با میانگین سنی ۵۲ سال انجام شده، حاکی از ارتباط نگرانکنندهای میان این مواد و افت سریعتر تواناییهای شناختی است.
این مطالعه که طی یک دوره هشت ساله به طول انجامید، شرکتکنندگان را بر اساس میزان مصرف روزانه شیرینکنندهها به سه گروه کممصرف (میانگین ۲۰ میلیگرم در روز)، متوسط و پرمصرف (تا ۱۹۱ میلیگرم در روز) تقسیم کرد. محققان با انجام آزمایشهای دورهای، شش شاخص شناختی از جمله حافظه، روانی کلامی و توانایی یادآوری کلمات را در این افراد اندازهگیری کردند.
یافتههای پژوهش نشان میدهد گروهی که بالاترین میزان مصرف شیرینکنندههای مصنوعی را داشتهاند، در مقایسه با گروه کممصرف، ۶۵ درصد سریعتر دچار زوال شناختی شدهاند. این رقم برای گروه با مصرف متوسط نیز ۳۵ درصد بوده است. به بیان دیگر، مصرف بالای این مواد با افزایش سن مغز به میزان حدود یک سال و هفت ماه معادلسازی شده است.
شایان ذکر است این تحقیق مواد مختلفی از جمله آسپارتام، ساخارین، آسهسولفام-K، اریتریتول، زایلیتول و سوربیتول را مورد بررسی قرار داده که تنها تاگاتوز با زوال شناختی تسریعشده مرتبط نبود. همچنین تأثیر این پدیده در میان افراد مبتلا به دیابت چشمگیرتر بوده است.
پروفسور کلودیا کیمی-سوموتو، محقق ارشد این مطالعه، با تأکید بر اینکه نتایج بهدستآمده صرفاً نشاندهنده وجود یک ارتباط است و نمیتوان از آن رابطه علّی مستقیم نتیجهگیری کرد، خواستار انجام پژوهشهای تکمیلی در این زمینه شد. وی همچنین بر ضرورت بررسی جایگزینهای طبیعی مانند عسل و شربت افرا تأکید کرد تا تصویر روشنتری از تأثیر انواع شیرینکنندهها بر سلامت شناختی انسان به دست آید.
