دانشمندان دانشگاه سچنوف روسیه موفق به توسعه فناوری نوآورانهای شدهاند که میتواند یکی از چالشهای اصلی ژندرمانی را برطرف کند: امکان تجویز ایمن و مؤثر داروهای ژندرمانی بهصورت مکرر. این دستاورد میتواند مسیر درمان بسیاری از بیماریهای مزمن و مادامالعمر را بهطور اساسی تغییر دهد.
داروهای ژندرمانی با هدف اصلاح، جایگزینی یا حذف ژنهای معیوب در سلولهای بدن طراحی میشوند و معمولاً از ناقلهای ویروسی برای انتقال مواد ژنتیکی استفاده میکنند. با این حال، یکی از محدودیتهای جدی این روش آن است که اغلب تنها برای یکبار مصرف قابل استفادهاند. پس از نخستین تزریق، سیستم ایمنی بدن به سرعت نسبت به ناقل ویروسی واکنش نشان میدهد و در تزریقهای بعدی، دارو را پیش از رسیدن به هدف خنثی میکند.
پژوهشگران دانشگاه سچنوف، که قدیمیترین و بزرگترین دانشگاه علوم پزشکی روسیه و مستقر در شهر مسکو است، راهکاری نو برای حل این مشکل ارائه کردهاند. آنها فناوری «زیستاستتار» ویروسها را توسعه دادهاند که در آن ناقلهای ویروسی با استفاده از غشاهای سلولی پوشانده میشوند. این پوشش باعث میشود ویروسها برای آنتیبادیهای سیستم ایمنی نامرئی شوند و بتوانند بدون شناسایی شدن، ژنهای درمانی را به اندام هدف منتقل کنند.
به گفته دیمیتری کاستیوشف، رئیس آزمایشگاه فناوریهای ژنتیک در یکی از مؤسسات وابسته به این دانشگاه، این فناوری بهطور ویژه برای ناقلهای مبتنی بر ویروسهای وابسته به آدنو طراحی شده است؛ ناقلهایی که در بیشتر داروهای ژندرمانی موجود در جهان مورد استفاده قرار میگیرند.
اهمیت این پیشرفت زمانی بیشتر میشود که بدانیم بسیاری از بیماریهای ژنتیکی نیازمند درمانهای بلندمدت یا حتی مادامالعمر هستند.
امکان تزریق مکرر ژندرمانی نهتنها اثربخشی درمان را افزایش میدهد، بلکه میتواند هزینهها را نیز به شکل قابل توجهی کاهش دهد، چرا که دیگر نیازی به طراحی ناقلهای جدید برای هر مرحله درمان نخواهد بود. این فناوری میتواند نقطه عطفی در آینده ژندرمانی به شمار آید.
