از سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ صدور چکهای رمزدار در شبکه بانکی کشور متوقف شد. بانک مرکزی در مرحله نخست طرح جایگزینی چک رمزدار با چک تضمینشده، بانک‌ها را موظف کرده است از این تاریخ به جای چک رمزدار، چک تضمینشده صادر کنند.
بنابراین اگر فردی امروز برای انجام یک معامله به چک بانکی نیاز داشته باشد، دیگر نمی‌تواند از بانک درخواست صدور چک رمزدار جدید کند و باید از چک تضمینشده استفاده کند. چک تضمینشده از طریق سامانه صیاد ثبت میشود و گیرنده نیز امکان استعلام اطلاعات آن را دارد.
چرا صدور چک رمزدار متوقف شد؟
#بانک مرکزی این تصمیم را در چارچوب برنامه جایگزینی چکهای رمزدار با چکهای تضمینشده اجرا کرده است. یکی از تفاوت‌های مهم این دو ابزار، ثبت اطلاعات چک تضمینشده در سامانه صیاد و امکان استعلام آن است. این موضوع امکان شفافیت و ردیابی بیشتر اطلاعات معامله را فراهم می‌کند.
هم‌زمان، بانک مرکزی در سال ۱۴۰۵ توسعه ابزارهای الکترونیکی چک را نیز دنبال می‌کند. طبق اعلام روابط عمومی بانک مرکزی، توسعه چک الکترونیک در راستای تکالیف برنامه هفتم پیشرفت در دستور کار قرار گرفته است.
البته درباره دلیل دقیق و جزئیات سیاست‌گذاری حذف چک رمزدار نباید بیش از آنچه بانک مرکزی رسماً اعلام کرده، ادعا کرد. آنچه بهصورت رسمی مشخص است، اجرای برنامه دو مرحله‌ای جایگزینی این ابزار با چک تضمینشده است.
راهکار جدید برای دریافت چک بانکی چیست؟
#اگر برای خرید خودرو، ملک، معامله تجاری یا سایر معاملات به چکی با پشتوانه بانکی نیاز دارید، راهکار فعلی درخواست چک تضمینشده از بانک است.
این چک توسط بانک صادر میشود و بانک پرداخت مبلغ آن را تضمین می‌کند. اطلاعات چک نیز در سامانه صیاد ثبت میشود و گیرنده می‌تواند پیش از انجام معامله، اطلاعات آن را استعلام کند.
یکی از تغییرات مهم این است که چک تضمینشده از ۷ مهر ۱۴۰۵ بهصورت آنی پرداخت میشود و بانک‌ها نباید پرداخت آن را به انجام تسویه بین‌بانکی موکول کنند. بانک مرکزی پیش‌تر این موضوع را در بخشنامه خود به شبکه بانکی ابلاغ کرده بود.
چک تضمینشده چه مزیتی نسبت به چک رمزدار دارد؟
#چک تضمینشده از نظر کارکرد برای بسیاری از معاملات می‌تواند جایگزین چک رمزدار باشد، اما یک تفاوت مهم دارد: اطلاعات آن در سامانه صیاد ثبت میشود و امکان استعلام آن برای دریافتکننده وجود دارد. همچنین طبق اطلاع‌رسانی بانکی، وجه چک تضمینشده در شعب بانک مقصد در سراسر کشور قابل وصول است و محدودیت جغرافیایی چک رمزدار سابق را ندارد.
تکلیف چکهای رمزدار قبلی چیست؟
#ممنوعیت فعلی مربوط به صدور چک رمزدار جدید است. بر اساس برنامه اعلامشده، مرحله بعدی از اول دی ۱۴۰۵ اجرا میشود و پذیرش و واگذاری چکهای رمزدار در سامانه چکاوک نیز متوقف خواهد شد. بنابراین دارندگان چکهای رمزدار موجود باید پیش از رسیدن این موعد، وضعیت چک خود را پیگیری کنند.
اگر امروز به چک رمزدار نیاز داشته باشیم چه کنیم؟
#دیگر امکان درخواست چک رمزدار جدید وجود ندارد. راهکار جایگزین، مراجعه به بانک و درخواست چک تضمینشده است. بهتر است مشخصات دقیق گیرنده و مبلغ معامله را همراه داشته باشید، زیرا چک تضمینشده در سامانه صیاد ثبت میشود.
جدول تفاوت چک رمزدار و چک تضمینشده
# | ویژگی | چک رمزدار | چک تضمینشده |
| صدور جدید از ۷ مهر ۱۴۰۵ | متوقف شده | جایگزین شده |
| ثبت در سامانه صیاد | خیر | بله |
| امکان استعلام اطلاعات | محدودتر | از طریق سامانه صیاد |
| پرداخت | رویه سابق | آنی طبق دستور بانک مرکزی |
| صدور برای معامله جدید | امکان‌پذیر نیست | امکان‌پذیر است |
| مرحله بعدی طرح | توقف تبادل از اول دی ۱۴۰۵ | ادامه استفاده به‌عنوان جایگزین |
آیا صدور چک تضمینشده هم متوقف شده است؟
خیر. برعکس، از ۷ مهر ۱۴۰۵ چک تضمینشده جایگزین چک رمزدار شده است.
چرا چک رمزدار حذف شد؟
بانک مرکزی این اقدام را در قالب برنامه جایگزینی چک رمزدار با چک تضمینشده انجام داده است. ثبت چک تضمینشده در سامانه صیاد و امکان استعلام آن از مهم‌ترین تفاوت‌های این ابزار است.
برای خرید خودرو به جای چک رمزدار چه چکی بگیریم؟
در شرایط فعلی باید از بانک چک تضمینشده دریافت کنید و اطلاعات آن را در سامانه صیاد بررسی کنید.
آیا چک تضمینشده آنی نقد میشود؟
طبق اعلام بانک مرکزی، از ۷ مهر ۱۴۰۵ چکهای تضمینشده باید بهصورت آنی پرداخت شوند.
چک رمزدار قبلی هنوز اعتبار دارد؟
توقف ۷ مهر مربوط به صدور چک جدید است. طبق برنامه اعلامشده، تبادل چکهای رمزدار از اول دی ۱۴۰۵ متوقف خواهد شد؛ بنابراین دارندگان چکهای موجود باید پیش از آن تاریخ وضعیت وصول یا واگذاری آنها را پیگیری کنند.
آیا چک تضمینشده در سامانه صیاد قابل استعلام است؟
بله. اطلاعات چک تضمینشده در سامانه صیاد ثبت میشود و دریافتکننده امکان بررسی اطلاعات آن را دارد.
