انقلاب چینی با «اقتصاد هوشمند»

چانه‌زنی در هتل بورگن‌استوک ریزورت دریاچه لوسرن سوئیس بر سر یادداشت تفاهم بین ایالات متحده و ایران تیتر اول رسانه‌ها شده است، اما اخبار واقعی این ماه از چین می‌آید. این خبر به راحتی قابل چشم‌پوشی است یا دست‌کم بر‌ای ناظران عادی به‌عنوان یک مطالعه جذاب به نظر نمی‌رسد: «نظرات اجرایی در مورد تسریع توسعه هوش مصنوعی که با نثر اغلب غیرقابل نفوذ بوروکرات‌های چینی و با مقدمه‌ای از تعظیم‌های آیینی در برابر دیدگاه ابراز شده شی جین‌پینگ برای کشورش بیان شده است.»

به نوشته روزنامه وال‌استریت ژورنال، اما همان‌طور که ترجمه کلود از خبرنامه‌ ارزشمند بیل بیشاپ با عنوان «سینوسیسم» نشان می‌دهد، اتفاق مهمی در حال رخ دادن است. چین در حال آغاز یک تلاش تمام‌عیار برای گسترش هوش مصنوعی در سراسر اقتصاد خود و تبدیل این بخش به پایه و اساس استراتژی اقتصادی خود است. ۱۷ نکته این متن، طرحی را برای تسریع ظهور هوش مصنوعی و تقویت اقتصاد چین با جهت‌دهی مجدد آن حول فناوری‌های جدید ترسیم می‌کند.

همان‌طور که بوروکرات‌ها بیان می‌کنند، هدف آنها «اجرای کامل، دقیق و جامع مفهوم توسعه جدید، بهره‌برداری کامل از مزایای چین در بازار فوق‌العاده بزرگ، سناریوهای مصرف گسترده و منابع فراوان داده‌های مصرفی، تسریع کاربرد نمایشی محصولات، خدمات و سناریوهای جدید هوش مصنوعی، ترویج ورود هوش مصنوعی به ده‌ها‌میلیون خانوار و ده‌ها‌میلیون مغازه، پرورش و شکل‌دهی نقاط رشد مصرف جدید و شتاب جدید، پیشبرد ارتقای مکرر فناوری‌ها و محصولات جدید هوش مصنوعی، گشودن صنایع و مسیرهای جدید هوش مصنوعی و برآورده کردن بهتر نیازهای مردم برای زندگی بهتر» است.

بوروکرات‌ها بخش‌های کلیدی را که باید روی آنها تمرکز کنند، شناسایی می‌کنند. روبات‌های انسان‌نمای مجهز به هوش مصنوعی، صنایعی مانند مراقبت از سالمندان را متحول خواهند کرد. آنها یک اکوسیستم «انسان-خودرو-خانه» را تصور می‌کنند که خودروهای هوشمند، جاده‌های هوشمند و خانه‌های هوشمند را به هم متصل می‌کند. رابط‌های مغز-کامپیوتر، عینک‌های هوشمند مجهز به هوش مصنوعی، پوشیدنی‌ها و سایر محصولات مصرفی در بازارهای داخلی و به‌طور فزاینده‌ای در بازارهای بین‌المللی عرضه خواهند شد. چین «یک خط دفاعی امنیتی محکم» ایجاد خواهد کرد که از اکوسیستم رو به رشد خود در برابر نفوذ مخرب (و خارجی) محافظت می‌کند.

فرمان اوت ۲۰۲۵ شورای دولتی (نهاد عالی اداری چین) که یک برنامه بلندپروازانه ۱۰ ساله برای پیشرفت هوش مصنوعی و ایجاد نوع جدیدی از جامعه و اقتصاد هوشمند را تدوین می‌کند، برنامه‌ای که حزب کمونیست امیدوار است به تحقق نوسازی سوسیالیستی چین منجر شود.

ناظران می‌گویند که ارائه یک طرح کلی یک چیز است و تغییر اقتصاد چیز دیگر، اما ناظران غربی نباید این موضوع را مسخره کنند. اقتصاد برنامه‌ریزی‌شده چین مشکلات عظیم و رو به رشدی دارد، اما برنامه‌ریزان آن در هدایت سرمایه‌گذاری به بخش‌های مورد علاقه و ایجاد ساختارهای نظارتی که از نوع سرمایه‌گذاری و توسعه‌ای که حزب ترجیح می‌دهد، حمایت می‌کنند، همچنان بسیار موثر هستند.

به انرژی خورشیدی و وسایل نقلیه الکتریکی فکر کنید. وقتی طرفداران محیط زیست غربی سعی داشتند برنامه‌های پر زرق و برق خود را برای به اصطلاح دوران گذار انرژی سنتی بفروشند، شروع به تبلیغ مشاغلی کردند که صنایع جدید را ایجاد می‌کرد. اما چین، بدون آنکه حرافی کند، توانست با ارائه اعتبار یارانه‌ای و شکل‌دهی به فضای نظارتی به نفع، برای مثال، تولید و خرید خودروهای برقی به جای مدل‌های سوخت فسیلی، بازارهایی برای انرژی خورشیدی و خودروهای برقی در داخل کشور ایجاد کند. رقابت شدید بین شرکت‌های چینی برای بهره‌برداری از این فرصت‌ها (به‌علاوه‌ شاید سهم معمول سرقت مالکیت معنوی و مهندسی معکوس)، به تولیدکنندگان چینی برتری چشم‌گیری بخشید.

برنامه چین این است که این استراتژی را در مقیاس وسیع‌تری با هوش مصنوعی تکرار کند. برخلاف برنامه‌ریزان شوروی استالینیستی که صنایع با برنامه‌ریزی متمرکز را ایجاد کردند، برنامه‌ریزان چینی بر ایجاد بازار در بخش‌های مشخص تمرکز دارند. این گاهی اوقات به سرانجام بدی می‌رسد (به حباب عظیم املاک و مستغلات چین فکر کنید) اما اغلب در کوتاه‌مدت تا میان‌مدت خوب عمل می‌کند.

چین جدی است، در سال‌های اخیر بیش از ۱۲هزار برنامه تحصیلی منسوخ‌شده را تعطیل و بیش از ۱۰هزار دوره در زمینه هوش مصنوعی، روباتیک و محاسبات پیشرفته راه‌اندازی کرده است.

اگر حزب کمونیست استراتژی هوش مصنوعی خود را با تمرکز و کنترل کاملی که در گذشته بر بخش‌های اقتصادی مورد علاقه‌اش اعمال کرده است، دنبال کند، باید انتظار پیشرفت‌های سریع در قابلیت‌های اساسی مدل‌های هوش مصنوعی و ادغام سریع فناوری در صنایع مرتبط با مصرف‌کننده را داشته باشیم. همگام شدن با سرعت چین، ایالات‌متحده را به بوته آزمایش خواهد گذاشت. در سیستم چینی، رئیس‌جمهور شی و چند نفر از همکارانش می‌توانند سیاست‌هایی را بر کل کشور تحمیل کنند.

جلب حمایت عمومی برای مراحل بعدی انقلاب اطلاعات به‌گونه‌ای که ایالات متحده عقب نماند، سخت‌تر از صدور قوانین از بالا به پایین از سوی پکن است. ایجاد اجماع ملی پیرامون سیاست‌های حمایتی برای این فناوری‌های ضروری استراتژیک دشوار خواهد بود. اما آینده آزادی بشر ممکن است به انجام سریع و خوب این کار توسط کشورهای دموکرات بستگی داشته باشد.