یک مطالعه جدید از پژوهشگران دانشگاه مکگیل کانادا نشان میدهد که ۲۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط تا زیاد میتواند پس از یک دوره بیخوابی، به اندازه یک چرت ۹۰ دقیقهای به حفظ عملکرد حافظه کمک کند. این یافته بهویژه برای افرادی که بهدلیل کار یا شرایط خاص نمیتوانند بلافاصله بخوابند، جالب توجه است.
در این پژوهش، ۵۴ فرد سالم ۱۸ تا ۳۵ ساله به مدت ۳۰ ساعت بیدار نگه داشته شدند. سپس شرکتکنندگان به سه گروه تقسیم شدند؛ گروه اول ۲۰ دقیقه دوچرخهسواری با شدت متوسط تا زیاد انجام داد، گروه دوم یک چرت ۹۰ دقیقهای داشت و گروه سوم هیچکدام از این دو کار را انجام نداد.
محققان پس از این مرحله، مجموعهای از تصاویر را به شرکتکنندگان نشان دادند و سه روز بعد توانایی آنها در به خاطر آوردن تصاویر را آزمایش کردند. نتیجه نشان داد عملکرد حافظه افرادی که ورزش کرده یا چرت زده بودند، به شکل محسوسی بهتر از گروه کنترل بود.
در مقایسه مستقیم، گروه چرت حدود ۲۳ درصد و گروه ورزش حدود ۲۱ درصد عملکرد بهتری در آزمون تشخیص تصاویر نسبت به گروه کنترل داشتند. از نظر آماری نیز تفاوت معناداری میان دو گروه مشاهده نشد؛ به همین دلیل پژوهشگران میگویند ورزش کوتاهمدت میتواند در این شرایط اثر مشابهی با چرت داشته باشد.
با این حال، این نتیجه به معنی آن نیست که ۲۰ دقیقه ورزش میتواند جایگزین خواب شبانه شود. آزمایش فقط روی اثر کوتاهمدت ورزش و چرت پس از ۳۰ ساعت بیخوابی و عمدتاً بر عملکرد حافظه تمرکز داشت. خواب کافی همچنان برای عملکرد مغز، سلامت متابولیک، سیستم ایمنی و سلامت قلب ضروری است.
نکته جالب این است که ورزش و چرت احتمالاً از مسیرهای متفاوتی روی مغز اثر میگذارند. چرت با کاهش فشار خواب و ایجاد فرصت برای بازیابی مغز عمل میکند، در حالی که ورزش میتواند به استفاده مؤثرتر مغز از منابع موجود برای انجام وظایف شناختی کمک کند.
این یافته میتواند برای افرادی مانند کارکنان شیفت شب، پزشکان، پرستاران و افرادی که بهطور موقت با کمبود خواب مواجه شدهاند کاربرد عملی داشته باشد. با این حال، اگر فرد بهشدت خوابآلود است، بهخصوص هنگام رانندگی یا کار با ماشینآلات، ورزش کوتاهمدت نباید بهعنوان جایگزین خواب و راهی برای رفع خطر خوابآلودگی در نظر گرفته شود.
آیا ۲۰ دقیقه ورزش واقعاً جایگزین ۹۰ دقیقه خواب است؟
خیر. پژوهش فقط نشان داده است که این دو روش در یک آزمون مشخص حافظه پس از ۳۰ ساعت بیخوابی، اثر مشابهی داشتند و ورزش جایگزین خواب کافی نیست.
چه نوع ورزشی در این مطالعه انجام شد؟
شرکتکنندگان ۲۰ دقیقه دوچرخهسواری با شدت متوسط تا زیاد روی دوچرخه ثابت انجام دادند.
چند نفر در این تحقیق شرکت کردند؟
۵۴ فرد سالم ۱۸ تا ۳۵ ساله در این مطالعه شرکت داشتند.
آیا چرت زدن همچنان مفید است؟
بله. چرت کوتاه میتواند هوشیاری و عملکرد را افزایش دهد، اما چرتهای طولانی یا نامناسب ممکن است باعث اختلال در خواب شبانه شوند.
