راز سر به مهر فیفا: مرکز فرماندهی هوش مصنوعی که جام جهانی ۲۰۲۶ را مدیریت می‌کند

جام جهانی ۲۰۲۶ بزرگ‌ترین تورنمنت فوتبال در تاریخ است. تعداد تیم‌ها به ۴۸ کشور افزایش یافته و مسابقات در ۱۶ شهر میزبان در ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار می‌شوند.

برای مدیریت این رویداد عظیم، فیفا شرکت لنوو را به‌عنوان شریک رسمی فناوری خود انتخاب کرده است. دفتر لنوو در میامی به‌عنوان مرکز فرماندهی اصلی عملیات این شرکت برای جام جهانی فعالیت می‌کند. از این محل، تیم لنوو در هماهنگی نزدیک با فیفا و تأمین‌کنندگان حاضر در محل مسابقات، ورزشگاه‌ها را برای روز برگزاری بازی‌ها آماده می‌کند. تصمیم‌گیری‌های مرتبط با ورود تیم‌ها، تخصیص منابع ورزشگاه‌ها و مسائل مربوط حمل‌ونقل هواداران از همین دفتر مدیریت و هدایت می‌شود و این مجموعه عملاً مرکز اصلی هماهنگی عملیات مسابقات به شمار می‌رود.

جام جهانی ۲۰۲۶ از نظر پیچیدگی لجستیکی قرار است دشوارترین رویداد از این نوع باشد و این توصیف صرفاً یک شعار تبلیغاتی نیست. تعداد تیم‌ها بیشتر شده، شهرهای بیشتری درگیر برگزاری هستند و میزان توجه جهانی به مسابقات نیز از همیشه بالاتر است.

برای درک بهتر ابعاد موضوع، کافی است به آمار جام جهانی ۲۰۲۲ در قطر نگاه کنیم. در آن دوره، ۳۲ تیم در هشت ورزشگاه به رقابت پرداختند. در سال ۲۰۲۶ تعداد تیم‌های حاضر به ۴۸ رسیده است. هماهنگ کردن ورود تیم‌هایی از سراسر جهان حتی برای کشوری کوچک مانند قطر نیز کار ساده‌ای نبود. اما جهش واقعی در پیچیدگی لجستیکی به این دلیل رخ می‌دهد که سه کشور، یعنی ایالات متحده، کانادا و مکزیک، به‌طور مشترک میزبان مسابقات هستند.

ابعاد این پروژه به‌قدری بزرگ است که همه بخش‌های آن، مقیاسی عظیم را بازتاب می‌دهند. مرکز فرماندهی اصلی شامل یک اتاق فناوری یا TCC و یک اتاق عملیات مسابقات یا TOC است. این دو اتاق به‌عنوان مراکز هدایت‌کننده دفاتر و تیم‌های کوچک‌تر در هر سه کشور میزبان عمل می‌کنند. TCC مسئول استقرار و نظارت بر فناوری است و TOC وظیفه کنترل و پیگیری جزئیات عملیاتی مانند سفر تیم‌ها، ارسال تجهیزات و میزان حضور افراد را بر عهده دارد.

هدف نهایی این مراکز آن است که برگزارکنندگان بتوانند در هر لحظه تصویری زنده از وضعیت مسابقات داشته باشند. اطلاعاتی شامل برنامه سفر تیم‌ها، ارسال تجهیزات، وضعیت ورزشگاه‌ها، شبکه‌های حمل‌ونقل، ابزارهای نظارت بر جمعیت و حتی فعالیت‌های مرتبط در شبکه‌های اجتماعی در قالب یک داشبورد واحد گردآوری می‌شود تا کارکنان در نقاط مختلف بتوانند آن را رصد کنند. به‌جای آنکه تیم‌های جداگانه هر بخش را به‌صورت دستی دنبال کنند، تحلیل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی برای شناسایی اختلالات، پیش‌بینی گلوگاه‌های احتمالی و هماهنگی واکنش‌ها پیش از تأثیرگذاری بر هواداران یا شرکت‌کنندگان استفاده می‌شود. در عمل، این سامانه نقش مرکز عصبی دیجیتال مسابقات را بر عهده دارد و به فیفا و لنوو کمک می‌کند تا پیچیدگی میزبانی هم‌زمان مسابقات در چند کشور و شهر را مدیریت کنند.

مهم‌ترین عنصر در این همکاری، داده‌ها هستند؛ اطلاعاتی مانند رفتار جمعیت، مدیریت منابع، الگوهای رفتاری هواداران، مسائل مربوط به سفرها و حتی عادت‌های خرید مصرف‌کنندگان. لنوو در حال ایجاد پایگاه داده‌ای عظیم از این اطلاعات است تا اطمینان یابد کل عملیات بدون مشکل پیش می‌رود.

نمایندگان

تمام دیوارهای موجود با نمایشگرهایی پوشیده شده‌اند که مسیر پروازها، برنامه‌های تیم‌ها، محموله‌های در حال انتقال و پست‌های مرتبط با رویداد در شبکه‌های اجتماعی را نشان می‌دهند، در حالی که کارکنان در ردیف‌های طولانی پشت میزهای خود مشغول کار هستند. کاملاً آشکار است که تیم لنوو در طول مسابقات با محیطی بسیار پرشتاب روبه‌رو خواهد بود؛ فضایی که در آن حتی تأخیرهای کوچک در تصمیم‌گیری می‌تواند تجربه هواداران را تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به حجم عظیم اطلاعاتی که باید پردازش شوند، لنوو به‌طور گسترده بر هوش مصنوعی تکیه کرده است؛ هم برای خلاصه‌سازی داده‌ها و هم برای کدنویسی زیرساخت کل عملیات.

حتی پیش از ظهور هوش مصنوعی نیز حضور در رویدادی مانند جام جهانی بدون ثبت اطلاعات شخصی امکان‌پذیر نبود. شرکت‌های فروش بلیت هنگام خرید، حجم زیادی از اطلاعات کاربران را جمع‌آوری می‌کنند و معمولاً اگر کسی بخواهد وارد مسابقات شود، راهی برای اجتناب از این موضوع وجود ندارد.

سانتیاگو مانسو، مدیر بخش ورزشی لنوو، درباره زیرساخت هوش مصنوعی این شرکت گفت که اگر از هوش مصنوعی استفاده نمی‌شد، برای مدیریت حجم داده‌های ورودی به تیمی بیش از سه برابر بزرگ‌تر از حدود ۶۰۰ کارمند حاضر در میامی نیاز بود. به گفته او، هوش مصنوعی این امکان را فراهم می‌کند که تصمیم‌های سریع و آنی اتخاذ شود؛ تصمیم‌هایی که با ساختارهای سنتی نیروی انسانی تقریباً غیرممکن بودند.

زیرساخت هوش مصنوعی لنوو فقط به مسائل لجستیکی محدود نمی‌شود. ابزار FIFA AI Pro که برای مربیان طراحی شده، بسیار فراتر از ردیابی الگوهای بیرونی و حرکات بازیکنان در زمین عمل می‌کند. این سامانه با استفاده از داده‌های دقیق بیومتریک جمع‌آوری‌شده از حسگرهایی که هر بازیکن همراه دارد، عملکرد بدن بازیکنان را به‌صورت لحظه‌ای ارزیابی می‌کند و به مربیان و تحلیل‌گران امکان می‌دهد عملکرد فیزیولوژیک هر فرد را با جزئیات بررسی کنند. نکته قابل توجه این است که مربیان حق انصراف از این فرایند تحلیل عملکرد را ندارند.

بیشتر بخوانید: فناوری‌های لنوو که در جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶

حتی بازیکنان نیز از طریق ابزار FIFA AI Pro برای مربیان و تحلیل‌گران داخلی تحت ارزیابی هوش مصنوعی قرار می‌گیرند.

لنوو علاقه زیادی داشت قابلیت Smart Wayfinding را معرفی کند؛ قابلیتی که از طریق اپلیکیشن همراه جام جهانی در اختیار تمام هواداران حاضر در مسابقات قرار خواهد گرفت. این ابزار با بهره‌گیری از تمامی داده‌های ذکرشده، مسیرهایی لحظه‌ای ارائه می‌دهد که با وضعیت فعلی ورزشگاه هماهنگ هستند. هواداران می‌توانند محل صف‌های طولانی را مشاهده کنند و هنگام حرکت در داخل یا اطراف ورزشگاه از مناطق شلوغ دوری کنند.

اپلیکیشن همراه جام جهانی فیفا اصلی‌ترین روش تعامل هواداران با قابلیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی لنوو مانند Smart Wayfinding خواهد بود.

جام جهانی ۲۰۲۶ به خاطر بازیکنان، گل‌ها و لحظات ماندگارش در زمین فوتبال به یاد سپرده خواهد شد. اما در پشت هر مسابقه، مجموعه‌ای از عملیات شبانه‌روزی در جریان است تا این لحظات بدون وقفه رقم بخورند.