پیروز مجتهدزاده، استاد دانشگاه و پژوهشگر شناختهشده جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک ایران، در ۸۰سالگی درگذشت. خبر درگذشت او روز جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد. او طی چند دهه فعالیت علمی، درباره مرزهای ایران، موقعیت راهبردی خلیج فارس و تنگه هرمز و اختلافات سرزمینی منطقه پژوهش کرد و در این زمینه به یکی از چهرههای شناختهشده دانشگاهی ایران تبدیل شد.
مجتهدزاده در ۲۰ بهمن ۱۳۲۴ در شهر نور استان مازندران متولد شد. تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته جغرافیای انسانی و اقتصادی در دانشگاه تهران آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به بریتانیا رفت. او در دانشگاه منچستر در رشته جغرافیای سیاسی تحصیل کرد و پژوهشهای دانشگاهی خود را در دانشگاههای آکسفورد و لندن ادامه داد.
یکی از محورهای اصلی پژوهشهای مجتهدزاده، بررسی مرزهای ایران و تحولات تاریخی و سیاسی خلیج فارس بود. او در نوشتهها و سخنرانیهایش بارها از نام تاریخی خلیج فارس و مواضع ایران درباره حاکمیت بر جزایر سهگانه تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی دفاع کرد.
از آثار شناختهشده او میتوان به کتابهای «جغرافیای سیاسی تنگه هرمز»، «جزایر تنب و ابوموسی» و «جغرافیای تاریخی خلیج فارس» اشاره کرد. کتاب انگلیسی Small Players of the Great Game نیز از آثار او در زمینه نقش بازیگران منطقهای و تحولات مرزی به شمار میرود. پژوهشهای او به بررسی تأثیر رقابت قدرتهای بزرگ بر شکلگیری مرزهای سیاسی ایران و کشورهای همسایه میپرداخت.
مجتهدزاده علاوه بر فعالیتهای دانشگاهی، در رسانهها نیز درباره مسائل سیاست خارجی، روابط منطقهای و اختلافات سرزمینی اظهارنظر میکرد. برخی دیدگاههای او درباره تاریخ معاصر ایران، از جمله رویدادهای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، محل اختلاف و بحث میان کارشناسان و مورخان بود؛ موضوعی که نشان میداد فعالیت او تنها به پژوهشهای دانشگاهی محدود نمیشد.
خبر درگذشت این پژوهشگر در رسانههای داخلی بازتاب گستردهای داشت. گزارشهای منتشرشده حاکی از آن است که او پس از مدتی بیماری درگذشت. درگذشت مجتهدزاده پایان زندگی یکی از چهرههای شناختهشده حوزه جغرافیای سیاسی ایران است؛ پژوهشگری که بخش مهمی از فعالیت علمی خود را به مرزها، حاکمیت سرزمینی و جایگاه ژئوپلیتیکی ایران اختصاص داد.