بحث درباره نرخ چهارم بنزین بار دیگر به یکی از موضوعات داغ اقتصادی تبدیل شده است؛ موضوعی که این بار با آمار قابل توجهی درباره مالکیت خودرو در میان خانوارهای کمدرآمد همراه شده است.
میثم ظهوریان، نماینده مجلس، با اشاره به دادههای پایگاه رفاهی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده است که برخلاف تصور رایج، تعداد قابل توجهی از خانوارهای دهکهای پایین نیز خودرو دارند. بر اساس آماری که او منتشر کرده، ۴۰ درصد از پنج دهک پایین و ۴۷ درصد از هفت دهک پایین جامعه دارای خودرو هستند.
این آمار در شرایطی مطرح شده که در روزهای اخیر بحث درباره اجرای نرخ چهارم بنزین و فروش سوخت با قیمتهای بسیار بالاتر از نرخهای فعلی شدت گرفته است.
۴۷ درصد از هفت دهک پایین خودرو دارند
#یکی از استدلالهایی که در بحث اصلاح نظام سهمیهبندی بنزین مطرح میشود این است که خانوارهای کمدرآمد یا خودرو ندارند یا مصرف سوخت آنها پایین است و بنابراین افزایش قیمت بنزین اثر چندانی بر زندگی آنها نخواهد داشت.
ظهوریان با این نگاه مخالفت کرده و گفته است که دادههای پایگاه رفاهی وزارت تعاون تصویر متفاوتی ارائه میکند.
بر اساس آمار مورد اشاره این نماینده مجلس:
گروه درآمدی |
درصد خانوارهای دارای خودرو |
|---|
پنج دهک پایین |
۴۰ درصد |
هفت دهک پایین |
۴۷ درصد |
به همین دلیل، اجرای سیاستی که باعث افزایش قابل توجه قیمت بنزین شود، میتواند بخشی از خانوارهایی را که در دهکهای پایین درآمدی قرار دارند نیز تحت تأثیر قرار دهد.
نرخ چهارم بنزین چیست؟
#منظور از نرخ چهارم بنزین، نرخی فراتر از نرخهای سهمیهای موجود است که در هفتههای اخیر درباره احتمال استفاده از آن برای مصرف مازاد یا شرایط خاص صحبت شده است.
در همین ارتباط، در مردادماه خبر عرضه بنزین با قیمت ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان به ازای هر لیتر در کرمان منتشر شد. معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری کرمان اعلام کرده بود که این سوخت با نرخ تمامشده پالایشگاهی در ۲۰۴ جایگاه استان عرضه میشود.
اما این اتفاق به معنای تعیین قیمت سراسری ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی برای بنزین در ایران نبود.
پس از انتشار خبر، اجرای این شیوه عرضه در کرمان متوقف شد و مدیر شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی منطقه کرمان اعلام کرد که عرضه سوخت با نرخ پالایشگاهی تا اطلاع ثانوی انجام نمیشود.
بنابراین، در حال حاضر نباید خبر «بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی» را با «افزایش رسمی و سراسری قیمت بنزین» یکی دانست.
آیا بنزین ۸۷ هزار تومانی همان نرخ چهارم است؟
#این همان بخشی است که باعث شکلگیری شایعات فراوان در فضای مجازی شده است.
برخی گزارشهای رسانهای نرخ چهارم را با رقمهایی مانند ۶۰ هزار تومان مطرح کردهاند و برخی گزارشهای جدیدتر نیز رقم ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان را به عنوان نرخ تمامشده پالایشگاهی مورد توجه قرار دادهاند.
با این حال، ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان را نمیتوان در حال حاضر قیمت قطعی و سراسری نرخ چهارم بنزین دانست.
حتی گزارشهای منتشرشده در ۲۷ مرداد نیز تأکید کردهاند که درباره نرخ چهارم هنوز ابهام وجود دارد و تصمیم نهایی برای افزایش عمومی قیمت بنزین اعلام نشده است.
وضعیت فعلی قیمتهای بنزین
#برای جلوگیری از برداشت اشتباه، وضعیت را میتوان اینگونه خلاصه کرد:
موضوع |
وضعیت |
|---|
بنزین سهمیهای اول |
۱۵۰۰ تومان |
بنزین سهمیهای دوم |
۳۰۰۰ تومان |
بنزین نرخ سوم |
۵۰۰۰ تومان |
نرخ چهارم |
در حال بررسی و محل بحث |
۸۷۲۰۰ تومان در کرمان |
نرخ تمامشده پالایشگاهی؛ اجرای طرح متوقف شد |
درباره نرخهای فعلی سهمیهای نیز سخنگوی دولت پیشتر اعلام کرده بود که سهمیه اول ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان است و سهمیه دوم پس از تغییرات اخیر به ۵۰ لیتر رسیده است؛ همچنین برای مصرف مازاد، نرخ ۱۰ هزار تومان مطرح شده بود.
ظهوریان: افزایش قیمت بنزین میتواند ماهانه ۶ میلیون تومان هزینه ایجاد کند
#ظهوریان تنها به آمار مالکیت خودرو اشاره نکرده است.
او با فرض نزدیک شدن قیمت بنزین به حدود ۶۰ هزار تومان، برآورد کرده که بهطور متوسط ممکن است حدود ۶ میلیون تومان در ماه به هزینه خانوارهای دارای خودرو در این گروههای درآمدی اضافه شود.
البته این رقم یک برآورد بر اساس فرض قیمتی است و نباید آن را به عنوان هزینه قطعی خانوار پس از اجرای نرخ چهارم در نظر گرفت.
از نگاه این نماینده مجلس، خودروهای خانوارهای کمدرآمد در بسیاری از موارد قدیمیتر و پرمصرفتر هستند؛ بنابراین افزایش قیمت بنزین میتواند برای این گروه حتی اثر بیشتری نسبت به خانوارهای برخوردار داشته باشد.
چرا نرخ چهارم بنزین بحثبرانگیز شده است؟
#مسئله فقط قیمت بنزین نیست؛ بلکه اثر زنجیرهای افزایش هزینه سوخت بر سایر هزینههای زندگی نیز اهمیت دارد.
اگر هزینه سوخت افزایش پیدا کند، هزینه استفاده از خودرو شخصی مستقیماً بالا میرود. از طرف دیگر، افزایش هزینه حملونقل میتواند بر قیمت خدمات و کالاهایی که با خودرو جابهجا میشوند نیز اثر بگذارد.
به همین دلیل، منتقدان افزایش قیمت بنزین معتقدند پیش از اجرای هر طرح جدید باید اثر آن بر خانوارهای کمدرآمد، حملونقل عمومی، مشاغل وابسته به خودرو و قیمت کالاها بررسی شود.
دولت فعلاً افزایش عمومی قیمت بنزین را تأیید نکرده است
#در کنار اخبار مربوط به نرخ چهارم، موضع مسئولان نیز اهمیت زیادی دارد.
رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، در اظهاراتی که در رسانههای داخلی منتشر شده، گفته است که فعلاً برنامهای برای افزایش قیمت بنزین وجود ندارد و بحث درباره نرخ چهارم همچنان در حال بررسی است.
به این ترتیب، اخبار منتشرشده درباره رقمهایی مانند ۶۰ هزار یا ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان نباید به معنای اعلام رسمی قیمت جدید بنزین برای تمام کشور تلقی شود.
ماجرای بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی از کجا شروع شد؟
#ریشه اصلی این رقم به طرح عرضه بنزین با نرخ تمامشده پالایشگاهی در کرمان بازمیگردد.
بر اساس گزارش مهر، معاون استاندار کرمان از عرضه این نوع بنزین با قیمت ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در ۲۰۴ جایگاه استان خبر داده بود.
اما اجرای این طرح با واکنشها و پیگیریهای مختلف مواجه شد و در نهایت عرضه آن متوقف شد. بنابراین، رقم ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در حال حاضر بیشتر یک نرخ مطرحشده در یک طرح مشخص است، نه قیمت رسمی جدید بنزین در سراسر کشور.
بیشتر بخوانید: ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان چیست؟
آخرین خبرهای را در کانال تلگرامی گیزمکس دنبال کنید
#اگر پیگیر قیمت بنزین، سهمیه سوخت، خودرو، قیمت خودرو و مهمترین اخبار اقتصادی ایران هستید، کانال تلگرام گیزمکس را دنبال کنید.
خبرهای مهم اقتصادی و تغییرات قیمتها را سریع و بدون حاشیه در کانال گیزمکس دنبال کنید.
جمعبندی؛ آیا نرخ چهارم بنزین قطعی شده است؟
#خیر؛ دستکم بر اساس گزارشهای رسمی و اظهارات منتشرشده تا ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، نمیتوان گفت نرخ چهارم بنزین با یک قیمت مشخص و سراسری قطعی شده است.
آنچه قطعی است، ادامه بحث درباره اصلاح نظام سهمیهبندی و مدیریت مصرف سوخت است. در همین شرایط، اجرای آزمایشی عرضه بنزین با نرخ تمامشده پالایشگاهی در کرمان و رقم ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان باعث افزایش حساسیت عمومی نسبت به احتمال افزایش قیمت سوخت شده است.
از طرف دیگر، آمار ارائهشده از سوی میثم ظهوریان نشان میدهد که ۴۷ درصد از هفت دهک پایین جامعه خودرو دارند؛ بنابراین هرگونه تغییر قابل توجه در قیمت بنزین میتواند بخش بزرگی از خانوارهای کمدرآمد را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در نتیجه، فعلاً بهتر است خبرهای مربوط به بنزین ۸۷ هزار تومانی یا نرخ چهارم را با احتیاط دنبال کرد و منتظر اعلام رسمی دولت درباره قیمت، نحوه اجرا و دامنه شمول آن بود.
آیا بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان برای کل کشور قطعی شده است؟
خیر. این رقم در ارتباط با عرضه بنزین با نرخ تمامشده پالایشگاهی در کرمان مطرح شد و اجرای آن نیز متوقف شد.
نرخ چهارم بنزین چند تومان است؟
تا این مرحله قیمت قطعی و سراسری برای نرخ چهارم اعلام نشده است. ارقام مختلفی در رسانهها مطرح شده، اما نباید آنها را قیمت نهایی دانست.
چند درصد از هفت دهک پایین خودرو دارند؟
طبق آماری که میثم ظهوریان به دادههای پایگاه رفاهی وزارت تعاون استناد کرده، ۴۷ درصد از هفت دهک پایین دارای خودرو هستند.
آیا افزایش قیمت بنزین قطعی شده است؟
در زمان تنظیم این گزارش، افزایش عمومی قیمت بنزین با یک نرخ جدید و مشخص بهصورت رسمی اعلام نشده است. سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نیز از نبود برنامه فعلی برای افزایش قیمت گفته است.
بنزین ۸۷ هزار تومانی کرمان چه بود؟
این رقم به نرخ تمامشده پالایشگاهی مربوط بود که برای عرضه در جایگاههای کرمان مطرح شد؛ اجرای طرح بعداً متوقف شد.
منابع مورد استفاده در این گزارش
#
- تسنیم: اظهارات میثم ظهوریان درباره مالکیت خودرو در دهکهای پایین
- مهر: آغاز عرضه بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی در کرمان
- دنیای اقتصاد: توضیحات درباره سهمیه و مسیر اصلاح قیمت بنزین
- اقتصادآنلاین: آخرین گزارشها درباره نرخ چهارم بنزین
- ایرانجیب: بررسی نحوه محاسبه بنزین ۸۷ هزار تومانی
