در سالهای اخیر، ابزارهای دیجیتال به بخش جداییناپذیری از زندگی کودکان تبدیل شدهاند. تلفن همراه و تبلت در کنار کارکردهای آموزشی و سرگرمی، در صورت استفاده بیضابطه میتوانند زمینهساز وابستگی شدید کودک به صفحه نمایش شوند.
کارشناسان حوزه کودک معتقدند صرفِ استفاده از تلفن همراه یا بازیهای رایانهای به معنای اعتیاد نیست؛ بلکه زمانی میتوان از یک الگوی نگرانکننده سخن گفت که کودک کنترل زمان استفاده را از دست بدهد و استفاده از فضای دیجیتال، فعالیتهای روزمره مانند خواب، درس، بازی فیزیکی و ارتباط با خانواده و همسالان را تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از نشانههای قابل توجه، بیقراری یا عصبانیت کودک هنگام محدود شدن دسترسی به گوشی و تبلت است. کاهش علاقه به فعالیتهای غیرمجازی، افت تمرکز، اختلال در خواب و تمایل مداوم به استفاده از بازیها یا شبکههای اجتماعی نیز میتواند هشداری برای والدین باشد.
در این میان، متخصصان بر ضرورت تعیین قوانین روشن در خانواده تأکید دارند. مشخص کردن زمان استفاده از وسایل دیجیتال، ایجاد فاصله میان زمان خواب و استفاده از صفحه نمایش، تشویق کودکان به ورزش و بازیهای گروهی و اختصاص زمان مشخص برای گفتوگو و فعالیت خانوادگی، از جمله راهکارهایی است که میتواند به مدیریت مصرف رسانهای کمک کند.
از سوی دیگر، برخورد شدید و حذف ناگهانی ابزار دیجیتال همیشه راهکار مناسبی نیست. والدین میتوانند با گفتوگو، تعیین محدودیتهای تدریجی و ایجاد جایگزینهای جذاب برای سرگرمی دیجیتال، به کودک در ایجاد یک الگوی سالمتر کمک کنند.
با افزایش حضور کودکان در فضای مجازی، آگاهی خانوادهها و آموزش سواد رسانهای نیز اهمیت بیشتری پیدا کرده است. کارشناسان تأکید میکنند هدف، حذف فناوری از زندگی کودکان نیست؛ بلکه باید میان استفاده از فناوری و نیازهای جسمی، روانی، آموزشی و اجتماعی کودک تعادل برقرار شود.
