دولت در شرایطی که ناترازی بنزین به یکی از چالشهای مهم حوزه انرژی تبدیل شده، بررسی چند سناریو برای کنترل مصرف سوخت را در دستور کار قرار داده است. یکی از این سناریوها میتواند بدون افزایش قیمت بنزین، دسترسی به سوخت را از طریق محدود کردن عرضه در جایگاهها کنترل کند.
بر اساس اظهارات اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، هنوز هیچ تصمیم نهایی و مکتوبی برای تغییر قیمت یا شیوه عرضه بنزین گرفته نشده و گزینههای مختلف در حال بررسی هستند.
دولت به دنبال راهی برای کنترل مصرف بنزین است
#ناترازی میان تولید و مصرف بنزین در سالهای اخیر به یکی از مسائل جدی اقتصاد انرژی ایران تبدیل شده است.
طبق اظهارات قبلی سقاب اصفهانی، مصرف روزانه بنزین کشور به حدود ۱۳۰ تا ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده، در حالی که تولید داخلی پیش از آسیبهای واردشده به زیرساختهای انرژی حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ میلیون لیتر در روز بوده است.
این فاصله باعث شده مدیریت مصرف در کنار افزایش تولید و تأمین سوخت مورد نیاز کشور، به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری دولت تبدیل شود.
محدودیت عرضه بنزین یکی از سناریوهای مورد بررسی دولت برای کنترل مصرف سوخت است. محدودیت عرضه بنزین بدون افزایش قیمت
#یکی از سناریوهای مطرحشده این است که قیمت بنزین تغییر نکند، اما مقدار سوخت قابل عرضه در جایگاهها مدیریت شود.
در این مدل، جایگاه سوخت تا زمانی که موجودی اختصاصیافته خود را در اختیار داشته باشد به فعالیت ادامه میدهد. پس از پایان موجودی، عرضه متوقف خواهد شد و جایگاه تا زمان شارژ مجدد امکان ادامه سوخترسانی نخواهد داشت.
به این ترتیب، دولت بهجای آنکه مستقیماً قیمت بنزین را افزایش دهد، تلاش میکند با کنترل مقدار و زمان دسترسی به سوخت، مصرف را کاهش دهد.
کارت سوخت همچنان یکی از ابزارهای اصلی مدیریت مصرف بنزین در کشور محسوب میشود. این طرح قبلاً هم بهصورت آزمایشی اجرا شده است
#نکته قابل توجه این است که ایده محدودسازی عرضه بنزین کاملاً جدید نیست. طبق توضیحات رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، نمونهای از این روش پیشتر در برخی استانهای کشور بهصورت آزمایشی اجرا شده و نتایج آن در حال بررسی است.
بنابراین، در صورت انتخاب این گزینه، دولت میتواند از تجربه اجرای آزمایشی آن برای طراحی مدل گستردهتر استفاده کند.
البته مشخص نیست در صورت اجرای سراسری چنین سیاستی، سقف عرضه برای هر خودرو یا هر جایگاه دقیقاً چگونه تعیین خواهد شد و مدت زمان توقف جایگاهها پس از پایان موجودی چقدر خواهد بود.
سه سناریو برای آینده بنزین روی میز دولت
#محدودیت عرضه تنها گزینه مطرحشده برای مدیریت مصرف بنزین نیست. بر اساس گزارش ایرنا، دولت در حال بررسی سه گزینه اصلی برای مدیریت ناترازی سوخت است.
این گزینهها شامل جیرهبندی بنزین، الگویی مشابه طرح متوقفشده کرمان و اجرای مدل بنزین سرانه هستند.
در نتیجه، انتشار خبرهایی درباره افزایش قیمت بنزین نباید به معنای قطعی شدن یک سیاست مشخص تلقی شود؛ چراکه مسئولان تأکید کردهاند فرآیند تصمیمگیری هنوز به پایان نرسیده است.
آیا بنزین گران نمیشود؟
#در سناریوی محدودسازی عرضه که اخیراً مورد توجه قرار گرفته، افزایش قیمت بنزین پیشبینی نشده است. هدف این مدل آن است که با مدیریت موجودی و مقدار عرضه، مصرف سوخت کنترل شود و فشار مستقیم افزایش قیمت بر خانوارها ایجاد نشود.
با این حال، ثابت ماندن قیمت الزاماً به معنای ثابت ماندن هزینه و دشواری دسترسی مردم به سوخت نیست. اگر عرضه در جایگاهها محدود شود، احتمال افزایش صفهای سوخت، تغییر الگوی مراجعه مردم به جایگاهها و افزایش نگرانی درباره دسترسی به بنزین وجود خواهد داشت.
به همین دلیل، نحوه اجرای چنین طرحی میتواند به اندازه خود تصمیم درباره قیمت بنزین اهمیت داشته باشد.
چرا دولت به دنبال محدود کردن مصرف بنزین است؟
#فاصله میان مصرف و ظرفیت تولید یکی از دلایل اصلی فشار بر شبکه تأمین سوخت کشور است. پیشتر نیز رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی اعلام کرده بود که مصرف روزانه بنزین به حدود ۱۳۰ تا ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده و بخش قابل توجهی از نیاز کشور باید از مسیرهای دیگر تأمین شود.
از سوی دیگر، بازگرداندن ظرفیتهای آسیبدیده و افزایش تولید نیازمند زمان و سرمایهگذاری است. در چنین شرایطی، سیاستگذاران به دنبال راهکارهایی هستند که بتوانند در کوتاهمدت مصرف را کنترل کنند.
تکلیف قیمت و سهمیه بنزین چه میشود؟
#در حال حاضر نمیتوان گفت که قیمت یا سهمیه بنزین قطعاً تغییر خواهد کرد. سخنان رسمی منتشرشده نشان میدهد تصمیم نهایی هنوز اتخاذ نشده و دولت گزینههای مختلفی را بررسی میکند.
بیشتر بخوانید: ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان چیست؟
بنابراین، ارقامی که در برخی شبکههای اجتماعی یا رسانهها درباره قیمت جدید بنزین یا سهمیه قطعی منتشر میشود، نباید بهعنوان تصمیم نهایی دولت تلقی شود؛ مگر اینکه مصوبه رسمی درباره آن اعلام شود.
آنچه فعلاً اهمیت دارد این است که دولت بهدنبال راهی برای کاهش مصرف و مدیریت ناترازی بنزین است و محدود کردن عرضه بدون افزایش قیمت یکی از گزینههای جدی مطرحشده در این فرآیند است.
سناریوی جدید دولت برای بنزین لزوماً به معنای گران شدن سوخت نیست. یکی از مدلهای مورد بررسی، محدود کردن عرضه در جایگاهها و توقف موقت فعالیت آنها پس از پایان موجودی اختصاصیافته است.
با این حال، این طرح هنوز بهعنوان تصمیم نهایی دولت اعلام نشده و در کنار آن، گزینههایی مانند جیرهبندی و بنزین سرانه نیز در حال بررسی هستند. بنابراین باید منتظر اعلام رسمی دولت ماند تا مشخص شود در نهایت کدام مدل برای مدیریت ناترازی بنزین انتخاب خواهد شد.
- خبرگزاری ایرنا؛ گزارش درباره سه سناریوی دولت برای مدیریت ناترازی بنزین.
- گجت نیوز؛ گزارش اولیه درباره سناریوی محدودسازی عرضه بنزین بدون افزایش قیمت.
- گزارشهای پیشین درباره وضعیت مصرف و تولید بنزین و اظهارات رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی.
