پس از حدود پنج ماه توقف ثبت سفارش تجاری تلفن همراه، سرانجام از دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ امکان ثبت سفارش جدید و ویرایش سفارشهای قبلی موبایل برای بازرگانان در سامانه جامع تجارت فراهم شد. این اتفاق میتواند مسیر ورود گوشی به بازار ایران را دوباره فعال کند؛ بازاری که در ماههای گذشته بخش قابل توجهی از عرضه خود را از محل سفارشهای سال ۱۴۰۴ تأمین میکرد.
اما باز شدن سامانه به معنای آزاد شدن کامل واردات موبایل نیست. طبق ضوابط اعلامشده، ثبت سفارشهای جدید در سال ۱۴۰۵ با سهمیه و سابقه واردات انجام میشود و سهمیه اولیه هر بازرگان معادل یکهشتم میانگین سابقه واردات او در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تعیین شده است. استفاده از سهمیه یکهشتم بعدی نیز به رفع تعهدات مربوط به مرحله قبل و تصمیم وزارت صمت بستگی دارد.
یک محدودیت مهم برای گوشیهای گرانقیمت
#مهمترین نکته برای مصرفکنندگان این است که در مرحله جدید، ثبت سفارش جدید برای گوشیهای هوشمند با ارزش گمرکی کمتر از ۴۰۰ یورو امکانپذیر اعلام شده است. بنابراین نباید تصور کرد که از امروز مسیر واردات تمام مدلهای گوشی، از اقتصادی تا پرچمدار، بدون محدودیت باز شده است.
این محدودیت میتواند برای بازار گوشیهای پرچمدار اهمیت زیادی داشته باشد؛ زیرا بخشی از مدلهای گرانقیمت که قیمت آنها در بازار ایران بهشدت تحت تأثیر هزینه واردات و نرخ ارز قرار دارد، در این مرحله مشمول ثبت سفارش جدید زیر سقف ۴۰۰ یورو نخواهند بود. گزارش ایرنا نیز با استناد به رئیس انجمن واردکنندگان موبایل از حذف واردات گوشیهای پرچمدار در سازوکار جدید خبر داده است.
واردات موبایل در پنج ماه اول امسال چقدر کاهش پیدا کرد؟
#دلیل اهمیت بازگشایی ثبت سفارش را باید در آمار واردات جستوجو کرد. فرود عسگری، رئیسکل گمرک ایران، در مردادماه گفته بود که در پنج ماه ابتدایی سال گذشته حدود ۳ میلیون و ۱۶۰ هزار دستگاه تلفن همراه وارد کشور شده، در حالی که این رقم در پنج ماه ابتدایی سال ۱۴۰۵ به حدود یک میلیون دستگاه رسیده است. به گفته او، واردات موبایل از نظر ارزش نیز حدود ۷۰ درصد کاهش داشته است.
در چنین شرایطی، طبیعی است که بازگشت ثبت سفارش برای بازار موبایل اهمیت زیادی داشته باشد. کاهش ورود گوشیهای جدید میتواند موجودی انبارها را محدود کند و در بازاری که بخش عمده کالاهای آن وارداتی است، فشار بیشتری روی قیمتها ایجاد کند.
آیا باز شدن ثبت سفارش باعث ارزان شدن گوشی میشود؟
#احتمال کاهش فشار قیمتی وجود دارد، اما نمیتوان گفت قیمت گوشی بلافاصله پایین میآید. رئیسکل گمرک نیز پیشتر گفته بود که تخصیص سهمیه جدید و افزایش واردات میتواند عرضه موبایل را بیشتر کند و در نهایت زمینه کاهش قیمتها را فراهم کند.
با این حال، قیمت نهایی گوشی در ایران فقط به میزان واردات وابسته نیست. نرخ ارز، هزینههای گمرکی و تجاری، تعرفه، هزینههای حملونقل، رجیستری و شرایط بازار نیز در قیمت نهایی نقش دارند. بنابراین اثر این تصمیم احتمالاً ابتدا در بهبود موجودی و تنوع کالا دیده خواهد شد و بعد میتواند روی قیمت برخی مدلها اثر بگذارد.
گوشیهایی که قبلاً وارد شدهاند چه میشوند؟
#بازار در ماههای گذشته کاملاً بدون واردات نبوده است. بخشی از گوشیهایی که طی ماههای اخیر وارد کشور شدهاند، مربوط به سفارشهایی بودهاند که در سال ۱۴۰۴ ثبت و برای آنها تأمین ارز انجام شده بود اما ورود یا ترخیص کالا به سال ۱۴۰۵ منتقل شده است. همین موجودیها تا حدی توانستند توقف ثبت سفارشهای جدید را جبران کنند.
به همین دلیل، بازگشایی ثبت سفارش جدید بیشتر از آنکه به معنای ورود فوری حجم بزرگی از گوشی به بازار باشد، شروع دوباره زنجیره تأمین تجاری موبایل محسوب میشود. بین ثبت سفارش، تأمین ارز، واردات، ترخیص، رجیستری و رسیدن گوشی به فروشگاه فاصله زمانی وجود دارد.
شرایط ارزی ثبت سفارش موبایل چیست؟
#طبق سازوکار اعلامشده، ثبت سفارش تلفن همراه هوشمند با عملیات ارزی بانکی انجام میشود و محل تأمین ارز میتواند «ارز خود»، «ارز دیگران» یا ترکیبی از هر دو باشد. وزارت صمت همچنین برای پروندههایی که تأمین ارز آنها بهطور کامل انجام شده، ادامه فرایند با همان محل تأمین ارز قبلی را امکانپذیر کرده است.
در مقابل، پروندههایی که پیش از اجرای ضوابط جدید در مرحله استعلام مجوز قرار داشتند، بهصورت سیستمی رد شدهاند تا واردکننده بتواند اطلاعات آنها را مطابق مقررات جدید ویرایش و دوباره ارسال کند.
سهمیه واردکنندگان چگونه محاسبه میشود؟
#در مرحله نخست، هر واردکننده بر اساس سابقه فعالیت خود در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ سهمیه دریافت میکند. مقدار اولیه برابر با یکهشتم میانگین سابقه واردات دو سال گذشته است. پس از استفاده از این سهمیه و رفع تعهدات ارزی مربوط به آن، دریافت سهمیه مرحله بعدی به تصمیم وزارت صمت موکول میشود.
این سازوکار نشان میدهد که سیاست جدید صرفاً باز کردن درگاه ثبت سفارش نیست؛ وزارت صمت تلاش کرده ورود گوشی را به سابقه فعالیت واردکنندگان و کنترل منابع ارزی گره بزند.
آیا این تصمیم میتواند بازار موبایل را از التهاب خارج کند؟
#این احتمال وجود دارد، اما هنوز برای قضاوت درباره کاهش واقعی قیمتها زود است. بازگشت ثبت سفارش میتواند به تدریج عرضه رسمی را افزایش دهد و نگرانی واردکنندگان درباره آینده تأمین کالا را کاهش دهد. از طرف دیگر، محدودیت سقف ۴۰۰ یورو باعث میشود اثر این تصمیم برای همه بخشهای بازار یکسان نباشد.
برای خریدارانی که به دنبال گوشیهای اقتصادی و میانرده هستند، افزایش جریان واردات میتواند خبر مثبتی باشد؛ اما در بازار گوشیهای پرچمدار شرایط متفاوت است و محدودیت فعلی ثبت سفارش، همچنان یکی از مهمترین ابهامات بازار محسوب میشود. ایرنا نیز در گزارش امروز خود به همین موضوع یعنی حذف واردات گوشیهای پرچمدار در چارچوب جدید اشاره کرده است.
جمعبندی؛ فعلاً منتظر کاهش قیمت فوری نباشید
#بعد از پنج ماه، مسیر ثبت سفارش تجاری موبایل دوباره باز شده است؛ اتفاقی که برای بازار تلفن همراه ایران اهمیت زیادی دارد. با این حال، واردات موبایل به شکل نامحدود آزاد نشده است و سهمیهبندی واردکنندگان، سابقه واردات و سقف ۴۰۰ یورو برای ثبت سفارش جدید همچنان پابرجاست.
بنابراین اگر قصد خرید گوشی دارید، این خبر را نباید به معنای «ارزان شدن فوری موبایل» تعبیر کنید. اثر اصلی تصمیم جدید احتمالاً در هفتهها و ماههای آینده، با ورود تدریجی سفارشهای جدید و مشخص شدن میزان عرضه در بازار، بهتر مشخص خواهد شد. در عین حال، برای کسانی که منتظر خرید گوشیهای پرچمدار هستند، هنوز محدودیتهای موجود خبر چندان امیدوارکنندهای نیست.
منابع بررسیشده
- ایرنا
- تسنیم
- اقتصادآنلاین
- اکوایران
- تجارتنیوز
- گجتنیوز.
