ماده‌ مخدری که پلیس دنبالش می‌گردد، حالا داروی درمان تروما شده است

نیوزیلند تصمیمی گرفته که در نگاه اول متناقض به نظر می‌رسد: MDMA، ماده‌ای که در بازار غیرقانونی بیشتر با نام اکستازی یا Molly شناخته می‌شود، حالا در شرایط بسیار محدود برای درمان مبتلایان به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مورد استفاده قرار می‌گیرد. سازمان دارویی نیوزیلند، Medsafe، به دو روان‌پزشک اجازه داده است MDMA دارویی را برای برخی بزرگسالان مبتلا به PTSD تجویز کنند.

اما این تصمیم به معنی آزاد شدن اکستازی نیست. حتی دولت نیوزیلند تأکید کرده که MDMA هنوز داروی تأییدشده عمومی محسوب نمی‌شود و مجوز فعلی فقط برای دو روان‌پزشک صادر شده است. بیمار نیز قرص را برای مصرف در خانه دریافت نمی‌کند؛ درمان در محیط درمانی کنترل‌شده و همراه با روان‌درمانی انجام می‌شود.

اگر کسی MDMA یا سایر مواد را خارج از محیط پزشکی مصرف می‌کند، این تصمیم عملاً به معنی «ایمن شدن» یا «پزشکی شدن» ماده‌ای که از بازار غیرقانونی تهیه می‌شود نیست. محصول مورد استفاده در درمان، درجه دارویی دارد، تحت نظارت پزشک مصرف می‌شود و بخشی از یک برنامه روان‌درمانی است. وزارت بهداشت نیوزیلند نیز صراحتاً تفاوت میان MDMA دارویی و ماده غیرقانونی موجود در بازار را مورد تأکید قرار داده است.

از طرف دیگر، برای بیماری که سال‌ها با PTSD دست‌وپنجه نرم کرده و درمان‌های معمول برایش نتیجه کافی نداشته‌اند، ماجرا کاملاً متفاوت است. دولت نیوزیلند می‌گوید این روش برای افرادی در نظر گرفته شده که علائمشان به درمان‌های متعارف پاسخ نداده است و پیش از شروع درمان نیز ارزیابی کامل پزشکی انجام می‌شود.

برای پلیس، MDMA همچنان بخشی از بازار مواد غیرقانونی است و تصمیم نیوزیلند به معنای توقف مبارزه با خریدوفروش غیرقانونی آن نیست. تفاوت اصلی در این است که ماده‌ای با همان ترکیب فعال می‌تواند در یک محیط کاملاً کنترل‌شده کاربرد درمانی داشته باشد، اما مصرف یا توزیع غیرقانونی آن همچنان موضوعی کاملاً متفاوت است.

این دوگانگی چندان هم بی‌سابقه نیست. استرالیا از سال ۲۰۲۳ به روان‌پزشکان مجاز اجازه استفاده از MDMA در درمان PTSD را داده و نیوزیلند اکنون به دومین کشور جهان تبدیل شده که چنین چارچوب محدودی را پذیرفته است.

ایده اصلی این است که MDMA می‌تواند در شرایط کنترل‌شده، فرایند روان‌درمانی را برای برخی بیماران آسان‌تر کند. مطالعات بالینی انجام‌شده روی MDMA-assisted psychotherapy نیز کاهش قابل‌توجه علائم PTSD را گزارش کرده‌اند، هرچند شواهد علمی همچنان در حال تکمیل است و درباره ایمنی و اثربخشی آن هنوز بحث وجود دارد.

به همین دلیل نیوزیلند برخلاف یک «قانونی‌سازی عمومی»، سراغ یک مسیر بسیار محدود رفته است: بیمار باید حداقل ۱۸ سال داشته باشد، پزشک مجاز مسئول درمان باشد و MDMA در کنار روان‌درمانی و در کلینیک مصرف شود.

در نهایت، شاید مهم‌ترین پیام این تصمیم این باشد که مرز میان «ماده مخدر» و «دارو» همیشه فقط به خود ماده وابسته نیست؛ دوز، خلوص، شرایط مصرف، هدف درمانی و نظارت پزشکی نیز اهمیت دارند. با این حال، نیوزیلند هنوز نگفته MDMA برای مصرف عمومی بی‌خطر است؛ تنها یک مسیر بسیار محدود برای استفاده درمانی از آن ایجاد کرده است.