جنگندههایی مانند F-35 و F-22 با استفاده از فناوریهای پنهانکاری طراحی شدهاند تا سطح مقطع راداری و احتمال شناسایی آنها توسط سامانههای راداری کاهش پیدا کند.
اما پنهانکاری به معنای نامرئی بودن کامل نیست. موتور هواپیما، اگزوز و حتی اصطکاک جریان هوا با بدنه میتواند حرارت و تابش فروسرخ ایجاد کند. همین موضوع مسیر دیگری برای شناسایی جنگندههای پنهانکار در اختیار سامانههای دفاعی قرار میدهد.
هوش مصنوعی چگونه به موشک کمک میکند؟
#بر اساس گزارش منتشرشده، پژوهشگران چینی یک سامانه سبک مبتنی بر هوش مصنوعی را برای پردازش اطلاعات فروسرخ توسعه دادهاند.
این سیستم به جای اینکه صرفاً به دنبال یک منبع گرمایی باشد، تلاش میکند الگوی حرارتی هدف را شناسایی و آن را از سایر منابع گرما، از جمله شرارههای فریبدهنده یا Flare، تشخیص دهد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا جنگندهها میتوانند هنگام قرار گرفتن در معرض موشکهای حرارتی از فلر برای منحرف کردن جستجوگر موشک استفاده کنند. پژوهشگران چینی مدعی شدهاند که تفاوت میان امضای حرارتی هواپیما و فلر میتواند به کمک هوش مصنوعی قابل تشخیص باشد.
آزمایش روی نمونههای شبیه F-35 و F-22
#گزارشها میگویند مجموعه داده مورد استفاده برای آموزش این سیستم شامل ۳۲۴۵ تصویر فروسرخ بوده است. در این آزمایشها سه دسته هدف هوایی مورد بررسی قرار گرفتند که دو دسته از آنها نمونههایی شبیه F-22 و F-35 بودند.
نتایج آزمایش، دقت تشخیص بالای ۹۰ درصد را نشان داده و برخی گزارشها رقم بالاتری را برای بعضی دستههای آزمایشی ذکر کردهاند. با این حال، این ارقام باید در چارچوب شرایط آزمایشگاهی تفسیر شوند و نمیتوان آنها را مستقیماً معادل عملکرد عملیاتی در جنگ دانست.
آیا چین واقعاً میتواند F-35 را شکار کند؟
#پاسخ کوتاه این است: هنوز نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.
موفقیت یک الگوریتم در شناسایی تصاویر یا نمونههای شبیهسازیشده F-35 با توانایی یک موشک عملیاتی برای شناسایی، قفل و اصابت به یک جنگنده واقعی تفاوت زیادی دارد.
در میدان نبرد، شرایطی مانند فاصله، زاویه دید، وضعیت آبوهوا، پسزمینه حرارتی، مانور جنگنده، جنگ الکترونیک، اقدامات فریبدهنده و عملکرد خود موشک میتوانند نتیجه را تغییر دهند.
حسگرهای فروسرخ میتوانند از امضای حرارتی هواپیما برای شناسایی و رهگیری اهداف هوایی استفاده کنند. بنابراین بهتر است این خبر را بهعنوان پیشرفت در فناوری شناسایی هوشمند اهداف حرارتی در نظر گرفت، نه اثبات اینکه F-35 دیگر از قابلیت پنهانکاری برخوردار نیست.
اهمیت این فناوری برای جنگندههای پنهانکار
#با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در سامانههای نظامی، رقابت میان فناوریهای پنهانکاری و فناوریهای شناسایی وارد مرحله جدیدی شده است.
پنهانکاری عمدتاً با هدف کاهش احتمال شناسایی توسط حسگرهای دشمن انجام میشود؛ در مقابل، توسعه حسگرهای چندطیفی، پردازش سریع داده و الگوریتمهای هوش مصنوعی میتواند روشهای جدیدی برای کشف اهداف ایجاد کند.
یک گزارش تحلیلی از مؤسسه مطالعات استراتژیک و دفاعی IISS نیز نشان میدهد که استفاده نظامی از هوش مصنوعی و رقابت آمریکا و چین در این حوزه به یکی از موضوعات مهم فناوری دفاعی تبدیل شده است.
مشخصات ادعایی سامانه هوش مصنوعی چین
#
ویژگی |
جزئیات |
|---|
کشور توسعهدهنده |
چین |
فناوری اصلی |
هوش مصنوعی و پردازش تصاویر فروسرخ |
نوع هدف |
اهداف هوایی و جنگندههای پنهانکار |
اهداف شبیهسازیشده |
F-22 و F-35 |
داده آزمایشی |
۳۲۴۵ تصویر فروسرخ |
دقت گزارششده |
بیش از ۹۰ درصد در آزمایشها |
کاربرد احتمالی |
شناسایی و تشخیص اهداف برای سامانههای موشکی حرارتی |
یک نکته مهم درباره ادعای «شکار F-35»
#تیترهایی مانند «چین موشکی ساخته که میتواند F-35 را شکار کند» جذاب هستند، اما از نظر فنی باید با احتیاط به آنها نگاه کرد.
آنچه تاکنون گزارش شده، موفقیت یک الگوریتم در تشخیص اهداف شبیهسازیشده از روی دادههای فروسرخ است. این موضوع با اثبات عملکرد یک موشک مجهز به این سامانه علیه F-35 واقعی فاصله دارد. منبع اصلی نیز آزمایش را در محیط آزمایشگاهی توصیف کرده است.
به همین دلیل، ادعای دقیقتر این است که چین فناوری هوش مصنوعیای را آزمایش کرده که میتواند امضای حرارتی مشابه جنگندههای پنهانکار را شناسایی کند.
توسعه این سامانه نشان میدهد رقابت فناوری میان چین و آمریکا فقط به ساخت جنگندههای پیشرفته محدود نیست و هوش مصنوعی، حسگرهای فروسرخ و پردازش اطلاعات نیز به بخش مهمی از رقابت نظامی تبدیل شدهاند.
با این حال، نباید نتیجه گرفت که F-35 یا F-22 دیگر جنگندههای پنهانکار مؤثری نیستند. آنچه فعلاً در دسترس است، نتایج آزمایشگاهی یک سامانه هوش مصنوعی است و برای ارزیابی توان واقعی آن در میدان نبرد به آزمایشهای عملیاتی بسیار بیشتری نیاز است.
معرفی کانال تلگرام گیزمکس
#برای دنبال کردن جدیدترین اخبار فناوری، هوش مصنوعی، تجهیزات نظامی، هوافضا، موبایل و دنیای دیجیتال، کانال تلگرام گیزمکس را دنبال کنید تا مهمترین اخبار روز را از دست ندهید.
