پروژه محرمانه آمریکا برای ساخت بمب‌افکن عمودپرواز راکتی

نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا برنامه توسعه نمونه اولیه یک بمب‌افکن مافوق‌صوت عمودپرواز راکتی با قابل‌استفاده مجدد را آغاز کرده است

این بمب‌افکن مافوق‌صوت بدون نیاز به باند فرود می‌تواند از جاده، محوطه‌های باز یا پایگاه‌های پراکنده عملیات انجام دهد و پاسخی به تهدید فزاینده موشک‌های بالستیک چین علیه پایگاه‌های هوایی آمریکا در منطقه هند-آرام باشد.

هدف اصلی این پروژه، افزایش توان عملیاتی نیروی هوایی آمریکا در شرایطی است که پایگاه‌های هوایی سنتی ممکن است در نخستین ساعات یک درگیری بزرگ هدف حملات موشکی قرار بگیرند.

پایگاه‌های مهم آمریکا در گوام و ژاپن در برد موشک‌های بالستیک چین قرار دارند و در صورت آسیب دیدن باندهای پروازی، بخش قابل توجهی از توان هوایی آمریکا با محدودیت روبه‌رو خواهد شد. بمب‌افکن جدید برای رفع همین چالش طراحی شده است و می‌تواند بدون وابستگی به زیرساخت‌های متعارف پروازی مأموریت خود را انجام دهد.

بر اساس مشخصات اعلام‌شده، این بمب‌افکن عمودپرواز راکتی از یک موتور موشکی با پیشران مایع استفاده خواهد کرد. پرنده ابتدا به‌صورت عمودی از محل استقرار خود برخاست می‌کند، سپس وارد پرواز افقی می‌شود و با شتاب‌گیری به سرعت‌های مافوق‌صوت می‌رسد. پس از اجرای مأموریت تهاجمی، هواگرد به محل پرتاب بازمی‌گردد و بار دیگر به‌صورت عمودی فرود می‌آید. قابلیت استفاده مجدد نیز یکی از ویژگی‌های اصلی این طرح به شمار می‌رود.

نیروی هوایی آمریکا برای تحقق این پروژه چند فناوری کلیدی را ضروری دانسته است. سامانه کنترل پرواز خودکار باید بتواند گذار میان پرواز عمودی و افقی را به‌صورت پایدار مدیریت کند. سامانه کنترل بردار رانش، سطوح کنترلی آیرودینامیکی، مدیریت سوخت‌های برودتی و استفاده از مواد مقاوم در برابر دماهای بسیار بالای ناشی از پرواز مافوق‌صوت نیز از دیگر فناوری‌های مورد نیاز این برنامه هستند.

این ویژگی‌ها باعث می‌شوند هواگرد بتواند بدون نیاز به فرودگاه‌های بزرگ از مسیرهای جاده‌ای، مناطق باز یا پایگاه‌های موقت عملیات انجام دهد. چنین قابلیتی احتمال از بین رفتن توان تهاجمی آمریکا در حملات اولیه دشمن را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد و امکان پراکنده‌سازی تجهیزات و افزایش بقاپذیری را فراهم می‌کند.

دامنه فنی این پروژه بسیار محدود و تخصصی است و تنها تعداد اندکی از شرکت‌های آمریکایی توانایی پاسخ‌گویی به تمام نیازهای آن را دارند. در میان گزینه‌های موجود، شرکت New Frontier Aerospace بیشترین همخوانی را با نیازمندی‌های نیروی هوایی آمریکا دارد.

این شرکت در حال توسعه موتور راکتی سوخت مایع Mjölnir است و در سال ۲۰۲۵ نیز یک توافق‌نامه پژوهشی با مؤسسه فناوری نیروی هوایی آمریکا امضا کرد تا توسعه هواگردهای مافوق‌صوت با قابلیت برخاست عمودی را ادامه دهد. طرح Rocketplane این شرکت که ابتدا برای مأموریت‌های نظامی طراحی شده بود، از نظر ویژگی‌های فنی شباهت زیادی به مشخصات اعلام‌شده در این پروژه دارد.

در مقابل، شرکت Shield AI هواگرد خودکار X-BAT را توسعه داده است، اما این سامانه از موتور توربوجت با رانش برداری استفاده می‌کند و فاقد پیشران راکتی است. شرکت Bell Textron نیز همچنان روی نمونه آزمایشی خود در قالب برنامه SPRINT آژانس پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته دفاعی آمریکا (دارپا) کار می‌کند. همچنین شرکت Aurora Flight Sciences تجربه قابل توجهی در توسعه هواگردهای آزمایشی عمودپرواز دارد و شرکت‌های Hermeus و Venus Aerospace نیز فناوری‌های مافوق‌صوت را توسعه می‌دهند، اما هنوز راهکاری برای ترکیب این فناوری با برخاست و فرود عمودی ارائه نکرده‌اند.

این پروژه قرار نیست جایگزین بمب‌افکن پنهانکار B-21 Raider شود. B-21 همچنان محور اصلی ناوگان آینده بمب‌افکن‌های راهبردی آمریکا باقی خواهد ماند. نیروی هوایی آمریکا در فوریه ۲۰۲۶ نیز از افزایش ۲۵ درصدی تولید این بمب‌افکن همراه با اختصاص ۴.۵ میلیارد دلار بودجه جدید خبر داد.

برنامه جدید در واقع برای حل یک مسئله عملیاتی متفاوت تعریف شده است. در حالی که برنامه SPRINT دارپا بر توسعه هواگردهای پرسرعت با قابلیت استفاده از باندهای کوتاه یا آسیب‌دیده تمرکز دارد، فرماندهی حملات راهبردی نیروی هوایی آمریکا خواهان حذف کامل وابستگی به باند فرود است. اگر این پروژه به نتیجه برسد، بمب‌افکن جدید با ترکیب قابلیت برخاست عمودی، استفاده مجدد و اجرای حملات مافوق‌صوت، رده‌ای تازه در هوانوردی نظامی آمریکا ایجاد خواهد کرد؛ موضوعی که به احتمال زیاد با دقت از سوی چین و روسیه نیز دنبال خواهد شد.