این تحول میتواند جایگاه هواپیماهای ترابری را در میدان نبرد آینده به طور اساسی تغییر دهد.
شرکت ایرباس اعلام کرد که نسخه ارتقایافته A400M قادر خواهد بود تا ۱۲ موشک کروز همرده Taurus KEPD 350 یا حدود ۵۰ پهپاد تهاجمی متوسط را با استفاده از سامانههای پالتی از داخل محفظه بار خود حمل و پرتاب کند. این سامانهها به گونهای طراحی شدهاند که بدون نیاز به نصب جنگافزار در بیرون بدنه، توان رزمی بالایی را در اختیار هواپیما قرار دهند.
تاکنون هواپیمای A400M بیشتر به عنوان یک هواپیمای ترابری تاکتیکی و راهبردی شناخته میشد و مأموریت اصلی آن جابهجایی نیرو، تجهیزات و محمولههای سنگین بود. اما اکنون ایرباس قصد دارد با حفظ توان لجستیکی این هواپیما، نقش جدیدی برای آن تعریف کند.
در این طرح، محمولههای رزمی در قالب پالتهای استاندارد، داخل بخش بار قرار میگیرند و هنگام عملیات از طریق رمپ عقبی هواپیما رها میشوند. این رویکرد باعث میشود که بدنه هواپیما دچار تغییرات گسترده نشود. همچنین ویژگیهایی مانند برد پروازی، مصرف سوخت مناسب و عملکرد آیرودینامیکی آن حفظ میشود.
کارشناسان نظامی معتقد هستند که چنین مفهومی میتواند هزینه توسعه یک بمبافکن یا هواپیمای تهاجمی جدید را به شدت کاهش دهد، چرا که از یک پلتفرم موجود و عملیاتی استفاده میشود.
شرکت ایرباس برای طراحی این سامانه، موشک Taurus KEPD 350 را به عنوان الگوی مرجع در نظر گرفته است. این موشک کروز دوربرد از سال ۲۰۰۶ وارد خدمت شده و برای حمله به اهداف مستحکم و راهبردی مانند: پناهگاهها، مراکز فرماندهی و باندهای پروازی طراحی شده است.
طول این موشک حدود ۵ متر و وزن آن نزدیک به ۱۴۰۰ کیلوگرم است. برد عملیاتی آن نیز بیش از ۵۰۰ کیلومتر اعلام شده است. چنین بردی به هواپیمای ترابری A400M اجازه میدهد که موشکها را خارج از محدوده سامانههای پدافند هوایی دشمن شلیک کند. موضوعی که ریسک عملیات را به طور قابل توجهی کاهش میدهد.
اگر هواپیما ۱۲ موشک از این نوع را حمل کند، مجموع وزن آنها حدود ۱۷ تن خواهد بود که همچنان در محدوده ظرفیت قابل تحمل هواپیما قرار دارد. در کنار موشکهای کروز، گزینه دوم این طرح استفاده از پهپادهای رزمی و انتحاری است. ایرباس اعلام کرد که A400M میتواند حدود ۵۰ پهپاد متوسط را در یک مأموریت حمل و رهاسازی کند.
این قابلیت، امکان اجرای حملات اشباعی را فراهم میکند. به این معنا که تعداد زیادی پهپاد به صورت همزمان به سوی اهداف یا سامانههای پدافندی دشمن روانه شوند تا دفاع هوایی را سردرگم و ناتوان کنند. جنگ اوکراین نشان داده است که پهپادهای ارزانقیمت اما پرتعداد، میتوانند نقش تعیینکنندهای در میدان نبرد داشته باشند.
در چنین سناریویی، هواپیمای ترابری A400M میتواند در فاصلهای امن پرواز کند و موجی از پهپادها را به سمت منطقه نبرد اعزام کند.
سامانه پرتاب پالتی به گونهای طراحی شده است که هر موشک یا پهپاد روی یک پالت استاندارد نظامی قرار میگیرد. هنگام عملیات، یک چتر نجات یا مکانیزم کششی، پالت را از رمپ عقب هواپیما بیرون میکشد.
پس از خروج پالت و پایدار شدن آن در جریان هوا، جنگافزارها با فاصله زمانی مشخص آزاد میشوند تا از برخورد با یکدیگر جلوگیری شود. سپس هر موشک، موتور خود را روشن میکند یا هر پهپاد وارد مرحله پرواز مستقل میشود.
اگر هواپیمای ترابری ایرباس A400M هواپیما ۱۲ موشک از این نوع را حمل کند، مجموع وزن آنها حدود ۱۷ تن خواهد بود این روش، نیاز به جایگاه زیر بال، محفظه بمب داخلی یا تغییرات سنگین سازهای را از بین میبرد. همچنین امکان نصب یا جداسازی سریع سامانه را فراهم میکند.
شرکت ایرباس اعلام کرده است که توسعه این طرح با همکاری یک مشتری اروپایی که نام آن فاش نشده، در حال انجام است. همچنین این پروژه بر پایه آزمایشهای قبلی نیروی هوایی فرانسه و آلمان شکل گرفته است.
پیشتر، دو کشور یادشده، آزمایشهایی در زمینه رهاسازی پهپاد از هواپیمای ترابری A400M و بررسی رفتار آیرودینامیکی محمولههای خارجشونده از رمپ عقب انجام داده بودند. اکنون به نظر میرسد که این آزمایشها وارد مرحله عملیاتیسازی شدهاند.
نسخه جدید A400M تنها یک سکوی پرتاب نخواهد بود، بلکه میتواند به یک مرکز فرماندهی هوابرد نیز تبدیل شود. ایرباس احتمال تجهیز هواپیما به ارتباطات ماهوارهای امن و سامانههای تبادل داده را مطرح کرده است. قابلیتی که به خدمه اجازه میدهد وضعیت موشکها یا پهپادها را پس از پرتاب، رصد و در برخی موارد اطلاعات هدف را بهروزرسانی کنند.
در صورت تحقق این قابلیت، A400M به بخشی از ساختار جنگ شبکهمحور تبدیل خواهد شد. ساختاری که در آن هواپیماها، پهپادها، سامانههای زمینی و ماهوارهها به صورت یکپارچه عمل میکنند.
همچنین شرکت ایرباس در حال بررسی نسخههای دیگری از این هواپیما با طراحی ماژولار است، که از جمله آنها میتوان به نمونههای جنگ الکترونیک، هواپیمای رله ارتباطی، سوخترسان هوایی و حتی نسخه آتشنشانی با توان رهاسازی حدود ۲۰ تن آب اشاره کرد.
به این ترتیب، هواپیمای ترابری A400M در حال تبدیل شدن به یکی از منعطفترین پلتفرمهای نظامی اروپا است. هواپیمایی که میتواند هم مأموریت لجستیکی انجام دهد و هم در صورت نیاز، به یک سکوی تهاجمی قدرتمند تبدیل شود.
