استارگیت ابوظبی زیرساختی تجاری با کاربردی نظامی

-پروژه‌ای مانند «استارگیت» صرفاً یک ابرپروژه فناوری نیست، بلکه به‌عنوان بخشی از زیرساختی است که مرز میان فناوری و عملیات‌های نظامی را کمرنگ کرده است.

وقتی بازیگران اصلی این پروژه، همان شرکت‌هایی هستند که پیش‌تر در همکاری با نهادهای دفاعی آمریکا نقش داشته‌اند، این سؤال جدی‌تر می‌شود: آیا این مراکز داده فقط برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی ساخته شده‌اند، یا به‌تدریج به مغز پنهان ماشین جنگی غرب تبدیل می‌شوند؟

در چنین شرایطی، تهدید استارگیت دیگر یک پیام صرفاً سیاسی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر قواعد بازی است. جایی که هدف گرفتن یک مرکز داده، می‌تواند معادل حمله به یک پایگاه فرماندهی باشد. حالا ایران پس از حمله دشمن آمریکایی-صهیونی به زیرساخت هوش‌مصنوعی دانشگاه شریف نسبت به هدف قرار دادن آن هشدار داده است.

ارتباط میان شرکت‌های بزرگ فناوری و نهادهای جنگی آمریکا، طی سال‌های اخیر از یک همکاری محدود به یک شراکت ساختاری تبدیل شده است؛ روندی که باعث شده زیرساخت‌های تجاری هوش مصنوعی، به‌طور بالقوه در خدمت اهداف نظامی نیز قرار بگیرند.

شرکت‌هایی که در پروژه استارگیت حضور دارند(مثل اپن‌ای‌آی، اوراکل و دیگر بازیگران بزرگ) سال‌هاست که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با نهادهای دفاعی آمریکا همکاری داشته‌اند. این پروژه، که گفته می شود هزینه ای بالغ بر ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد داشت، به دنبال ساخت یک ابرکامپیوتر عظیم است که بتواند قدرت پردازشی بی سابقه‌ای را برای آموزش مدل های هوش مصنوعی فوق پیشرفته فراهم کند.

از قراردادهای ابری گرفته تا تحلیل داده‌های کلان و توسعه مدل‌های هوش مصنوعی، این زیرساخت‌ها عملاً می‌توانند در خدمت پردازش داده‌های اطلاعاتی، تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و بهینه‌سازی عملیات نظامی قرار بگیرند.

برای مثال، شرکت آمازون در سال ۲۰۱۹ قراردادی ۱۰ میلیارد دلاری با وزارت جنگ آمریکا پروژه ابری JEDI به دست آورد (هرچند این پروژه بعداً لغو شد)، که هدف آن مدرن‌سازی زیرساخت‌های دیجیتال ارتش آمریکا بود.

همچنین در سال ۲۰۲۱، پنتاگون پروژه جدیدی به نام JWCC را جایگزین JEDI کرد و قراردادهایی چندمیلیارددلاری را به شرکت‌هایی از جمله آمازون، مایکروسافت، گوگل و اوراکل اختصاص داد تا خدمات ابری و پردازش داده برای کاربردهای دفاعی ارائه دهند.

در حوزه هوش مصنوعی، همکاری‌ها حتی مستقیم‌تر شده‌اند. شرکت پالانتیر به‌طور گسترده با ارتش آمریکا و نهادهای اطلاعاتی همکاری دارد و پلتفرم‌های تحلیل داده آن در عملیات‌های نظامی و اطلاعاتی استفاده می‌شوند.

در مورد اپن‌ای‌آی نیز، اگرچه این شرکت ادعا می‌کند که یک نهاد غیرنظامی است، اما همکاری نزدیک آن با مایکروسافت (که یکی از پیمانکاران اصلی پنتاگون است) باعث شده زیرساخت‌های محاسباتی مورد استفاده مدل‌های آن، در همان اکوسیستم ابری‌ قرار بگیرد که به نهادهای دفاعی خدمات ارائه می‌دهد.

این شبکه از قراردادها و وابستگی‌ها نشان می‌دهد که مرز میان پروژه‌های تجاری مانند استارگیت و کاربردهای نظامی، بیش از هر زمان دیگری کمرنگ شده است، حتی اگر این ارتباط به‌صورت رسمی و مستقیم اعلام نشود.

مراکز داده‌ای مانند آنچه در پروژه استارگیت تعریف شده‌اند، در ظاهر با هدف توسعه و آموزش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی ساخته می‌شوند، اما از نظر فنی در دسته زیرساخت‌های دوگانه قرار می‌گیرند یعنی قابلیت استفاده هم‌زمان در حوزه‌های غیرنظامی و نظامی را دارند.

بر اساس گزارش‌ها، شرکت اوراکل یکی از بازیگران اصلی در توسعه زیرساخت‌های ابری برای این پروژه است؛ زیرساخت‌هایی که توان پردازش حجم عظیمی از داده را در مقیاس جهانی فراهم می‌کنند. همین نوع زیرساخت، پیش‌تر نیز در قراردادهای جنگی آمریکا برای پردازش داده‌های حساس و پشتیبانی از عملیات نظامی مورد استفاده قرار گرفته است.

از سوی دیگر، مفهوم دوگانه بودن در فناوری‌های پیشرفته، به‌طور رسمی نیز در اسناد دولتی آمریکا مورد تأکید قرار گرفته است. وزارت جنگ آمریکا در راهبرد هوش مصنوعی خود تصریح می‌کند که بسیاری از فناوری‌های هوش مصنوعی که توسط بخش خصوصی توسعه یافته‌اند، می‌توانند به‌سرعت برای کاربردهای نظامی تطبیق داده شوند.

در منطق جنگ مدرن، هدف گرفتن مغز سیستم از خود سلاح مهم‌تر است. در صورت تبدیل این نوع مراکز داده به زیرساخت عملیاتی و اتصال آن‌ها به شبکه‌های پردازش هوش مصنوعی، آن‌ها می‌توانند به بخشی از چرخه تحلیل داده و تصمیم‌سازی برای اهداف جنگی آمریکا تبدیل شوند؛ در نتیجه آسیب به آن‌ها می‌تواند اثرات زنجیره‌ای بر سرویس‌های وابسته ایجاد کند.

همچنین موسسه رَند در مطالعات خود تأکید می‌کند که سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و زیرساخت‌های داده، بخشی از زنجیره تصمیم‌گیری نظامی هستند از جمع‌آوری اطلاعات تا تحلیل.

اگر زیرساختی در مقیاس پروژه استارگیت در آینده به‌طور کامل عملیاتی و وارد چرخه خدمات ابری و پردازش هوش مصنوعی شود، می‌تواند به بخشی از زیرساخت کلان اقتصاد دیجیتال تبدیل شود. در چنین شرایطی آسیب به آن‌ها می‌تواند باعث اختلال در سرویس‌های ابری، توقف یا کندی توسعه مدل‌های هوش‌مصنوعی و ضربه به شرکت‌ها و استارتاپ‌های آمریکایی وابسته به آن شود.