اینترنتی که هر روز برای جستوجو، تماشای ویدئو، تماس تصویری و انتقال فایل استفاده میکنیم، فقط متکی به دکلهای مخابراتی و ماهوارهها نیست. بخش بسیار بزرگی از ارتباطات بین قارهای از طریق کابلهایی انجام میشود که هزاران کیلومتر روی بستر اقیانوسها کشیده شدهاند. اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) میگوید کابلهای زیردریایی بیش از ۹۹ درصد ترافیک بینالمللی داده را جابهجا میکنند.
اما چرا این کابلها باید از کف اقیانوس عبور کنند؟ دلیل اصلی، فاصله میان قارههاست. برای ارتباط مستقیم میان مناطقی مانند آمریکای شمالی، اروپا و آسیا، کشیدن کابل در مسیر دریایی از نظر ظرفیت، سرعت و هزینه عملیتر از ایجاد مسیرهای زمینی بسیار طولانی یا تکیه کامل بر ماهوارههاست. ITU نیز کابلهای زیردریایی را ستون فقرات پنهان اقتصاد دیجیتال جهان معرفی میکند.
این کابلها نیز شبیه سیمهای معمولی برق نیستند. درون آنها فیبرهای نوری قرار دارد و اطلاعات به شکل پالسهای نوری با استفاده از لیزر منتقل میشود. طبق اطلاعات TeleGeography، در سال ۲۰۲۶ بیش از ۶۰۰ کابل زیردریایی فعال یا در حال برنامهریزی در جهان وجود دارد و مجموع طول کابلهای فعال از حدود ۱.۵ میلیون کیلومتر فراتر رفته است.
نکته جالب اینجاست که کابلها در تمام مسیر زیر آب دفن نمیشوند. TeleGeography توضیح میدهد که در نزدیکی ساحل، کابلها معمولاً در بستر دریا دفن و با لایههای محافظ بیشتری پوشانده میشوند تا در برابر لنگر کشتیها و فعالیتهای ماهیگیری آسیب کمتری ببینند؛ اما در اعماق اقیانوس، کابل میتواند مستقیماً روی کف اقیانوس قرار بگیرد.
با وجود این حفاظتها، شبکه زیرآبی اینترنت کاملاً آسیبناپذیر نیست. فعالیتهای انسانی، لنگر کشتیها، ماهیگیری، زمینلرزه و دیگر عوامل طبیعی میتوانند به کابلها آسیب بزنند. ITU اعلام کرده که در سال ۲۰۲۳ بیش از ۲۰۰ مورد تعمیر کابل در سراسر جهان گزارش شده؛ یعنی بهطور متوسط بیش از سه خرابی کابل در هفته.
اهمیت این کابلها آنقدر زیاد شده که شرکتها و کشورها به دنبال ایجاد مسیرهای بیشتر و متنوعتر هستند. طبق گزارش جدید TeleGeography، ارزش کابلهای زیردریایی جدیدی که برای ورود به مدار عملیاتی در فاصله سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹ برنامهریزی شدهاند، از ۱۶ میلیارد دلار فراتر میرود. افزایش مصرف اینترنت، رشد خدمات ابری و نیاز به ظرفیت بیشتر از عوامل اصلی این سرمایهگذاری هستند.
بنابراین وقتی یک کاربر در ایران یا هر نقطه دیگری از جهان به سروری در قارهای دیگر متصل میشود، بخشی از این ارتباط ممکن است مسیری بسیار متفاوت از چیزی داشته باشد که تصور میکنیم؛ دادهها میتوانند از شبکههای زمینی وارد یک کابل زیردریایی شوند، از هزاران کیلومتر زیر اقیانوس عبور کنند و سپس دوباره وارد شبکههای زمینی شوند. به همین دلیل، کف اقیانوسها عملاً یکی از مهمترین بخشهای زیرساخت اینترنت مدرن محسوب میشود.
